-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

():



                                            Εισαγωγ

      Με το παρν κρατω την υπσχεση που εχα δσει ταν παρουσασα το προηγομενο ρθρο για την ιαπωνικ ποηση στο πιο κλασσικ της, που τανε να επανλθω με κμποσα παραλειπμενα απ τις παλιτερες περιδους, να κλεσω το κεν που εχα αφσει με την 8η Περοδο Τκυο της ιαπωνικς ποησης και να παρουσισω πιο ολοκληρωμνα, ναν απ τους μεγλους της ποιητς, στο φινλε. Λοιπν, στο παρν ρθρο, θα παρουσισω κι λλους δημιουργος απ τις πριν περιδους, συν ,τι λλο κατφερα να βρω στο μεταξ γι' αυτς και να παρουσισω πιο εκτεταμνα την 8η Περοδο Τκυο, που ξεκιν  απ τα τλη του 19ου αι. (1868), ως και σμερα που τα λμε. λλωστε ογκολογικ εναι μεγαλτερη καθς στις τωρινς μρες μνουν ευκολτερα, μπλικα στοιχεα για παρθεση, οι δημιουργο χουνε πολλαπλασιαστε μαζ με την ανπτυξη του πολιτισμο αλλ και την αξηση του πληθυσμο, οι εμπειρες κι οι νες ιδες, τα να ρεματα, οι νες τσεις, χουνε πληθνει κι ρα αξζει τον κπο να εμβαθνω πιτερο. ταν ολοκληρωθε αυτ, σο πιο καλ μπορ -το υπσχομαι αυτ- κι αφο βλω και μερικος -κμποσους- απ τους κορυφαους και τις κορυφαες της περιδου, να κλεσω με μια πλρη παρουσαση, πως στο πριν εχα τον Ματσοο Μπσοου, με τον λλο μεγλο των χικου, τον Μασακα Σικ.
      Αυτ λοιπν, να μη πολυλογ και πμε παρεολα -ελπζοντας- να απολασετε κι εσες αυτ το ρθρο, σο κι εγ, ταν το ετομαζα. Π. Χ.
___________________________

                                    1. Πριν Τη Περοδο Τκυο

      Εδαμε στο πριν, τα εδη ποησης στην Ιαπωνα απ αρχαιτητας ως το 1868, μθαμε πως και με τι τρπο χωρστηκαν οι περιδοι απ τους διους τους Ιπωνες μελετητς-κριτικος τχνης, γνωρσαμε και μερικ απ τα κορυφαα ποιητικ μολβια των και τρα θα ξαναπερσουμε, λιγκι πιο αναλυτικ τις διες περιδους, με πιθναν να στοιχεα, με περισστερους δημιουργος, μχρι να φτσουμε στο ζητομενο. Σε τοτο λοιπν το κεφλαιο θα ασχοληθομε με τα πριν. Πμε:

1η Περοδος: Αρχακ (660 π.Χ. - 710 μ.Χ.): Οι κορυφαοι αν θυμστε εδ ταν οι Σουσανογου νο Μικτο, Τζιμο, Νιντκου / κα Ιγοα νο Χμε και να θυμσω πως ο 1ος θεωρεται θες, οι 2 πειτα, αυτοκρτορες κι η κυρα ταν αυτοκρτειρα επσης. Στο πριν βαλα μερικ των κι εδ θα προσθσω κι λλα.



      Αυτοκρτορας Νιντκου (313-399 μ.Χ.): Σμφωνα με το χρονικ Νιχοντζ (Ιαπωνικ Χρονικ 720 μ.Χ.), ζησε περ τα 109 χρνια. Στην ανθολογα Κοκινσο (Συλλογ Απ Το Παρελθν & Το Σμερα 922 μ.Χ.), ο ανθολγος και προλογζων τη, Κι νο Τσουραγιοκι τον αναφρει ως το δημιουργ του ποιματος Στη Νανιγουζου, αλλ' αυτ το τνκα εναι του Κορετη ποιητ Γουαν, που προκλεσε με τους στχους του το Νιντκου ν' αποδεχτε το θρνο του.  Τρα τι ισχει και τ χι, θα σας γελσω και δεν το θλω. Οπτε παραθτω το τνκα κι αμαρταν ουκ χω. Ιδο:

Στη Νανιγουζου,
κρυμμνες στο χειμνα
ττοιες ανθοφορες.
Τρα μες στην νοιξη
τα λολουδα γελονε.

      Πργκηπας Χαγιαμποσα (γνωστη χρονι κι ημερομηνα γννησης, πθανε το 352). Επειδ νυμφεθηκε τη πριγκπισσα Μεντορ, την οποαν ερωτετηκε κι ο αυτοκρτορας Νιντκοu, σuγκντpωσε τη μανα του μονρχη και για να σωθε, φυγε με τη γυνακα του ζητντας σωτηρα σε αρχαο να του σε. Καταφγανε στη συνεχεια σ' να βοuν του Γιαμτο, ποu εκε ο πργκηπας γραψε το τνκα που ακολουθε, λγο πριν τονε βρει ο θνατος, στο πλι της μορφης αγαπημνης του Μεντορ.

Τοτο το βουν
δσκολο να τ' ανεβες.
Το ανεβανω
μαζ με την αγπη μου:
κλνη μου 'ν' αναψυχς!

      Αυτοκρτορας Γιουργικου (418-479). Στα νιτα του εχεν υποσχεθε σ' να πανμορφο κορτσι πως θα το νυμφευτανε. Γργορα μως λησμνησε την υπσχεσ του και πρε λλη γυνακα για σζυγο. Το κορτσι δεν παντρετηκε ποτ και σε προχωρημνη ηλικα εμφανστηκε στο παλτι και θμισε στο Γιουργικοu τη νεανικ του υπσχεση κι τι αυτ του 'μεινε πιστ, εν αυτς δεν τρησε την υπσχεσ του. Ο αυτοκρτορας συγκινθηκε απ την ασυνθιστη και μεyαλειδη συμπεριφορ της γυνακας και της εξγησε με λπη τι ακριβς μεσολβησε και δεν τη νυμφεθηκε σο ταν να και δη αρεστ και του πατρα του, αλλ της ανλυσε πως τρα που τανε γερασμνη δεν μποροσε να διορθσει το λθος του. Της χρισε πμπολλα δρα κι ρχισε μαζ της μιαν ερωτικ αλληλογραφα, κατ την οποα ανταλλαχτκανε και συγκινητικ ποιματα, πως το τνκα που ακολουθε. Ιδο:

Πεισμνω τρα.
Παρθνα ανθισμνη
σαν το νθος του λωτο
που σκαει στο μπουμποκι,
στη λμνη του Κουσκα...

      Πργκηπας Σοτκου (574-622). νας απ τους σημαντικτερους λyιους της εποχς του, αντιβασιλας στη περοδο της αυτοκρατορας Σοικο (592-628), συνβαλε στην εισαyωy του κινεζικο πολιτισμο στην Ιαπωνα και στην αναδιοργνωση της αυλικς ζως στη χρα του. Φυσικ γραψε κι εκενος ποιματα κι ιδο:

Σα ξυπνσουμε
απ' το βαθ πνο της
ατλειωτης νχτας,
θ' δει κοιλδων αρ
διχνοντας πλοα βαθι.

      Αυτοκρτορας Τεντσ (626-671). Στα. χρνια της βασιλεας του (668-671), γραψε ποηση στη κινεζικ και στην ιαπωνικ γλσσα και θεωρεται απ τους μελαγχολικος δημιουργος, που αντιμετπισε με συμπθεια τον πνο των ταπεινν υπηκων του. Στην ανθολογα Μαvιοσο του αποδδονται διφορα τνκα, μεταξ των οποων και τα. επμενα:

Θωρ στον λιο
νφη λικα φλμπουρα
στην αμφιλκη
κι ως ρχεται η νχτα
ζοφερ λμπει σελνη.

Πεσμνη ψθα
του δασοφλακα η καλβα
φθινοπωριν
απγκιο, μρα-μρα
δακρζω τα μανκια.

     Σζυγος του αυτοκρτορα Τεντσ. Τη παραμον του επικεμενου θαντου του αυτοκρτορα Τεντσ, η σζυγς του γραψε να τνκα για να εκφρσει τον πνο και τη συναισθηματικ της κατσταση. Ας το δομε λοιπν:

vωθεv του οκου σου
και στη κορφ Κοχτα,
στ δση τα βαθσκιωτα,
κτρινη σημαα πετ,
φτεpογζει η Ψυχ σου μπρος μου
κι εγ θρην, αδναμη να σε συναντσω.



      Πργκηπας Αρμα (640-658 !!!). Γιος του αυτοκρτορα Κοτοκο, που καταδικστηκε σε θνατο επειδ λαβε μρος σε συνωμοσα εναντον του θρνου. Κατ τη διρκεια ενς ταξιδιο του, γραψε τα παρακτω 2 τνκα:

Στιι; χθες του Ιγουασρο
θα δσω διαταγ vα γvει
ζεγος με φυλαχτ πευκξυλο.
Να μου γελσει η μορα
και να τη δω στο γυρισμ.

Σαν ζοσα σπτι
εχα γαβθα ρζι
τρα βαδζω
χωρς καν προσκφαλο,
μονχα μνμες.

      Πριγκπισσα Νουκντα (γνωστα λοιπ στοιχεα, -μσα 7ου αι.). Θεωρεται η μεγαλτεpη ποιτρια της εποχς της. Κρη του πργκηπα Καγκαμ του Ομ, ταν ευνοομενη του αυτοκρτορα Τεντσ, -στον οποο εναι αφιεpωμνα τα 3 επμενα τνκα- αλλ και του δαδχου του
θρνου, Τεμο (673-686). Ιδο:

Αναμνουμε ν 'βγει
η σελνη απ' το Νικιτατσο.
Την ρα που η θλασσα
στ' απyει της φτανει
Ας λμνουμε μαζ στ' ανοιχτ!

λα στον πυρρ κμπο
μακρυ απ' το παλτι
ο φλαξ ακλουθε.
Μου στλνεις σματα
κουνντας τα μανκια.

Γρνα, προσμνω,
σβνω απ τον πθο.
Κουρτνα μπαμπο
τρμει στο γγιγμ μου,,
σα σχοινσκαλα σ' αρα.

      Πριγκπισσα Καγκαμ (γνωστα στοιχεα, μσα 7ου αι.). Η μικρτερη αδελφ της Νουκντα, που χνοντας κποια στιγμ την ενοια του αυτοκρτορα Τεντσ, παντρετηκε το Φουτζιγουρα νο Καματρι (616-669) κι γραψε το τνκα που ακολουθε, σαν απντηση στο 3ο τνκα της αδελφς της. Ιδο:

Φυσ τ' αγρι
τρα για 'σ με μσος.
'Γω περμενα
πως για 'μ θα φυσοσε
κι η καρδι μου ματνει!

      Πργκηπας Οτσο (663-687). Ο 3ος γιος του αυτοκρτορα Τεμο (631-686) και μικρτερος αδελφς της πριγκπισσας Οκο νο Χιμενκο, καταδικστηκε σε θνατο, εξ αιτας της συμμετοχς του σε συνωμοσα κατ του θρνου. γραψε πολλ τνκα στη κινεζικ κι ιαπωνικ γλσσα, πως το παρακτω, που 'ναι αφιερωμνο στη κυρα της αυλς -και μλλουσα σζυγ του- Ισικγουα. Ιδο:

Κυλ στο λφο
κι εμαι σα δροσοσταλι.
Σνα προσμνω
νερνιος απ' τη βροχ
το λφο να τυλξω.

      Αυτοκρτειρα Τζτο (~645-702). Κρη του αυτοκρτορα Τεντσ, κατλαβε το θρνο μετ το θνατο του συζγου της (βασ. 687-696). Ας δομε και κτι δικ της. Ιδο:

Τλος του αρος.
Μες στο ζεστ το θρος,
το βουν Καγκο,
τα ροχα σ' ομορφανει:
λευκ τα κνει, χινι!

      Κυρα Ισικγουα (γνωστα στοιχεα). Σζυγος του Οτμο Γιασουμρο (πθανε το 714), -2ος γμος της, ο 1ος με τον πργκηπα Οτσο- και μητρα του ποιητ Οτμο Σακανουε, γραψε σε επιστολ της προς τον πργκηπα και μετπειτα σζυγ της το παρακτω τνκα:

Σα με πρσμενες
γινσουνα μουσκδι.
Ω! να σ' ερισκα,
χρυσ δροσοσταλδα,
στους πρποδες του λφου!

     Επεκτθηκα σε ποιητικ στιγμιτυπα της Αρχακς περιδου, γιατ εκτς που εναι και μεγλη σε χρονικ διρκεια, υποθτω θα 'ναι και δυσερετα, αλλ και πως χει ενδιαφρον η μελτη τους μιας και δεχνει αρκετ, περ του ττε τρπου σκψης μιας ολκερης χρας. Στις επμενες θα 'μαι πιο σντομος. Πμε λοιπν στην επμενη, που εναι η Νρα, η πιο μικρ απ' λες.
____________________________

2η Περοδος: Νρα (710 - 794 μ. Χ.)Εδ χουμε περισστερους και σας τους θυμζω εν τχει: Κακινομτο νο Χιτομρο, Γιαμμπε νο Ακαχτο, Γιαμανουε νο Οκορα / κες Οτμο Σακανουε, Κσα. Μερικος τους εχα βλει πριν, τρα θα βλω κι ,τι παρλειψα απ τη περοδο αυτ. Πντως δεν χω παραλεψει και πολλ μιας κι η περοδος αυτ εναι η πιο μικρ απ' λες!



      Κυρα Γιοσμι (7ος-8ος αι.) Πρκειται για τη σζυγο του Κακινομτο νο Χιτομρο που πενθντας το θνατο του ποιητ κι αγαπημνου συζγου της, γραψε τα παρακτω 2 τνκα. Ιδο:

Σμερα και χτες
στκομαι και προσμνω.
Τ καρτερς; λεν
βρσκεται στα κοχλια,
στο Πτρινο Ποτμι.

Αδνατον πια
να τον ξαναγκαλισω
καπνς στ' ουρνια
στο Πτρινο Ποτμι:
θωρντας το θυμμαι.

      Οτμο νο Ταμπτο (665-731). Αν θυμστε ο ποιητς του σκε. Υπρξε γενικς διοικητς της νσου Κιουσο. Αργτερα κατλαβε κι λλα πατα αξιματα στη πρωτεουσα Νρα, απ την οποα λειψε για μεγλο χρονικ διστημα. Τα περισστερα ποιματ του τα φτιαξε σε προχωρημνην ηλικα κι εντχθησαν στην ανθολογα Μανιονσο, απ το γιο του Γιακαμτσι -που εναι κι ο δημιουργς της. Ενδιαφρον χει ο κκλος με τα 13 τνκα που υμνονε το εθνικ ιαπωνικ ποτ, γνωστ με τ' νομα σκε. Αν κι οφελεται σε κινεζικν επδραση, δεν παει ν' αποτελε κι να σπνιο φαινμενο για την ιαπωνικ ποηση.

Μεγλη αλθεια
λει νδοξος σοφς
χρνια τρα.
Μιλντας για το σκε
δεχνει τη σοφα του.



      Οτμο νο Γιακαμτσι (716-785). Θεωρεται ο δημιουργς της ογκ8ους ανθολογας Μανιοσα, στην οποα περιχονται περισστερα απ 500 8ικ του ποιματα, ανμεσα στα οποα συγκαταλεγονται κι αξιοσημεωτα.τνκα. Πρκειται για το μεγαλτερο γιο του κρατικο αξιωματοχου και ποιητ Οτμο νο Ταμπτο, που σε ηλικα 29 ετν διετλεσε κυβερντης της επαρχας Ετ-τσο, εν νεαρς εμφανστηκε κι ως ποιητς. Το 750 8ιετελεσε υφυπουργς των στρατιωτικν της αυτοκρατορας και το 758 ανλαβε κυβερντης της επαρχας Ιναρ. Με το θνατ του, οι ανκοντες στη φατρα του χσανε τα. προνμι τους εξ αιτας κποιου εγκλματος που διαπρχθηκε απ μλος αυτς. Ας δομε κι αυτουνο να δεγμα της ποησς του. Ιδο:

Τρα νυχτνει,
στη μισνοιχτη πρτα
στκω, προσμνω
κενη που ορκστηκε
στ' νειρο πως θα ρθει.

ταν ανθσουν
τα γαρφαλα που χω
μπρος στην αυλ μου
σ' αυτ θ' αναγνωρσω
τα γλυκ σου μγουλα.

Η επγεια ζω
γργορη και φευγαλα
γι' αυτ θ 'θελα
χαρς βουνσιο ρμα
δρμο τμιο κι αληθιν.

      Κα Οτμο νο Σακανουε (~728-746~): Η αδελφ του αξιωματοχου της αυτοκρατορας Οτμο νο Ταμπτο και πεθερ του Οτμο νο Γιακαμτσι, ανθολγου της Μανιονσο, θεωρεται μια απ τις σημαντικτερες ποιτριες της ανθολογας αυτς. Δυστυχς δεν χουμε αρκετ στοιχεια για το βο της κι οι χρονολογιες εναι αυτες που γνωρζουμε σγουρα πως ζοσε κι γραφε. Ας δομε και κτι δικ της λοιπν:

 Αραχνοφαντο
ροχο φορε ο καλς μου.
Του Σο νεμε
ισχυρ σπασε λγο
να μενει τ' ρωμα 'δ.

      Γιαμμπε νο Ακαχτο (αρχς με τλη 8ου αι.) Δεν χουμε πολλα στοιχεα για τη ζω του, αλλ ξρουμε καλ πως πρκειται για τον κορυφαο, μετ το Χιτομρο, ποιητ της ανθολογας Μανιονσο. Η ποησ του χαρακτηρζεται απ την απλτητα και την ευκολα με την οποα περιγρφει τα συναισθματα που εκφρζονται μσα απ αυτν.Ας δομε κι να δεγμα δικ του:

Αε παφλζοντας
ο χεμαρρος περνει
πνω απ' το βρχο.
Μετ, στα ρεμα νερ
καθρεπτζεται η σελνη.

      Εδ κλενει κι η περοδος Νρα, αυτς ο περπατος στα σοκκια της, δεν τανε δα και μεγλη, πως λλες, και πμε παρακτω στη περοδο Χεν.
_____________________________


3η Περοδος: Χεν (794 - 1185): Εδ θυμζω, εχαμε ανθολογες μπλικες και σημαντικς, εχαμε τις 3 μεγλες οικογνειες και κμποσους σπουδαους ποιητς, που τους 3 κορυφαους τους βαλα στο πριν ρθρο. Τρα θα προσθσω μερικος και μερικς ακμα για να σχηματιστε καλλτερη εικνα. Πμε λοιπν να δομε παρα, τι παρλειψα πριν:



      νο νο Τακαμορα (802-852). γραψε ποηση στην ιαπωνικ αλλ και στη κινεζικ γλσσα, εφσον υπηρτησε επ πολλ χρνια ως εκπρσωπος της Ιαπωνας στη Κνα κι τσι εμβθυνε και στον πολιτισμ κι αυτς της χρας. Ορστε κι να δεγμα:

Σ' αργοπορημνες χιονοπτσεις
δεν αναγνωρζω απ' το χρμα τους
τηι; δαμασκηvιι; τ' νθη.
Παρακαλ σκορπστε τ' ρωμ σας
να σας αναγνωρζω απ' αυτ!

 πιστο δντρο
σ' εχα για καταφγιο
σε ρα βροχς
βιαστικς οδοιπρος
και ρχνεις τα φλλα σου;

      Αριγουρα νο Γιουκιχρα (818-893): Ο διατελσας και κυβερντης της επαρχας Ιναμπ μεγαλτερος αSερφς του φημισμνου ποιητ Αριγουρα νο Ναριχρα κατλαβε ως και το πατο αξωμα του 2ου Γραμματα του Κρτους κι εναι αυτς που με τον νο νο Τακαμορα ετοιμσανε τη μετβαση απ τη περοδο της ανθολογας Μανιοσο στη περο3ο της ανθολογας Κοκινσο. Δετε τη γραφ του:

νοιξη πντα
φρα μανδα απ μετξι
αραχνοφαντο
στε βουνσιος αγρας
να τον σκζει βιαστικ.

      Μπονια νο Γιασουχντε (γνωστη γννηση - 880 890): Υπλληλος του αυτοκρατορικο οκου, αποκλυψε το ποιητικ του ταλντο γρφοντας τνκα και συγκαταλγεται στους δισημους 6 κορυφαους της ιαπωνικς ποησης. Δεγμα του:

Χρτα και φλλα
αλλζουνε χρματα,
το φθινπωρο
στα νθη των κυμτων
της θαλσσιας πεδιδας.

κλεισε χρνος
που δυσε ο λιος
πσω απ' τα ππλα
κει που βγανουν τριβλοι
αλλζοντας φως με σκτος.

      Ιερας Κισν (1ο μισ 9ου αι.): Εναι νας απ τους 6 κορυφαους της ανθολογας Κοκινσο με γνωτα στοιχεα για τη ζω του κι απ τα ποιματ του σζεται μνον 1 τνκα. Εξ αιτας αυτο, μερικο αμφισβητονε την παρξ του. Ας δομε αυτ το μοναδικ του:

Το ησυχαστρι μου βρσκεται
Στη μση της πρωτεουσας ακριβς.
τσι μπορ vα ζω εγ
Σε τπο που εναι γνωστς σε λους
πως το κατμαυρο ρος της Υπομοvς.

      Σουγκαγουρα νο Μιτσιζνε (845-903): Εξαρετος ποιητς και καλλιγρφος, γραψε στη κινεζικ κι ιαπωνικ yλσσα, θεοποιθηκε μετ θνατον με το νομα Τεντζν-Σαμ και του αφιερθηκε ο νας Κιταμ στο Κυτο. Απολμβανε της εμπιστοσνης του αυτοκρτορα Οντα (βασ. 887-897) και κατλαβε το υπουργικ αξωμα επ των ημερν του αυτοκρτορα Ντα'γκ, εν αντζηλο του, της φατρας Φουτζιγουρα συμβλλανε στο να πει εξορια -ως yνωστς κυβερντης- στο Νταζαφο της νrσου Κιοuσο (901). Ας δομε να τνκα του:

ταν η καρδι
ακολουθε με πστη
τον καλ δρμο
ττε χωρς προσευχς
θεο τη προστατεουν.



      Οσικτσι νο Μιτσονε (859-907): Θεωρεται απ τους μεγαλτερους ποιητς του 1ου μισο της περιδου αυτς. Υπρξε κυβερντης της επαρχας Κι κι εναι νας απ τους ανΘολ6γους-συyγραφες της ανθολογας Κοκινσο. γραψε κupως ερωτικ και pομαντικ τνκα.

ταν χιονζει
δσκολα διασχζεται.
χνετ' ο δρμος.
τσι χασα κι εγ
τις χαρς μου λες.

      Οτμο νο Κουρονοσι (αρχς με τλη 9ου αι,): Κι αυτς συγκαταλγεται στους 6 κορυφαους της ανθολογας κι ανκε στους αυλικος του θρνου, κατχοντας μλιστα μεγλα κομμτια γης στην επαρχα Ομ, κοντ στη πρωτεουσα της χρας.

Χυμνα δκρυα
ανοιξιτικης βροχς
λοι θλιμμνοι
που της κερασις τ' νθη,
πειτα θα πσουνε.

      Μιναμτο νο Χιτσι (880-951): Στη ποησ του κυριαρχονε θματα που σχετζονται με τον κρυφ ρωτα. Δεν χουμε στοιχεα για το βο του και θα μιλσει γι' αυτν το τνκα του. Ιδο:

Πς φοντωσ' τσι,
απραντος ρωτας
αυτς που σο 'χω;
Στη φυλλωσι πεδιδας,
κρυμμνος σε μσχους μπαμπο.

      Κι νο Τσιραγιοκι (883-946): Αυλικ6ς, που διετλεσε και κυβερντης της επαρχας Τσα της νσου Σιχκου, αποκλυψε αρετς πεζογρφου στην απ' τον διο εκδιδμενη Εφημερδα Της Τσα. Ανκει στους διακεκριμνους ποιητς της Ιαπωνας και στους πρωταρχικος ανθολγους της Κοκινσο στην οποα συνταξε και το εξαιρετικ ποιητικ προλγισμα.

Αρα που φυσ
σαν μπανει η νοιξη
διχνει τους πγους
ξυπν απ' τη λθη τη πηγ
που δροσζει τα μανκια μου το θρος.

Νχτα θεριν
τοιμος να κοιμηθ
κενη την ρα
που ο κοκκος με τη λαλι
ντνει το ξημρωμα.

       Μμπου νο Ταγκαμνε (γνωστη γννηση-910): Δεν υπρχουνε παρ μνο τνκα να μιλσουνε γι' αυτν τον ποιητ. Ας δομε:

νεμος χτυπ
λευκ νφη τσακζουν
στις κορφς ορων.
Η καρδι σου φανεται
δια χωρς συμπνοια.

Να η νοιξη
τη νιθεις απ παντο.
Αν δεν ακοσω
φωντσα του αηδονιο
τποτα δεν πιστεω.

      Εδ κλενει κι η Χεν, που κι αυτ δεν τανε δα και μεγλη, περσαμε απ μρη που δεν εχαμε δει στο προηγομενο ρθρο και τρα ρθε η σειρ της 4ης στη σειρ περιδου Καμακορα. Πμε:
_____________________________

4η Περοδος: Καμακορα (1185 - 1332): Αυτ η περοδος χαρακτηρστηκε αν θυμστε, απ πολλς ανθολογες αλλ και διαγωνισμος ποιητικος. Επσης απ πολλ να πρσωπα -και παλι- κι απ κποιες ψιλοκαινοτομες σον αφορ στους καννες ποησης και διαγωνισμν αυτς. Περσαμε κπως σντομα και βιαστικ, και τρα σκφτομαι να το πμε ραχτι, να δομε λιγκι καλλτερα τι αφσαμε πσω μας πριν. Πμε:



      Σαγκι (1118-1190): Κατ κσμον Στο Γιοσιχκο, που στα  23 του γινε βουδιστς ιερας, υπρξε σαμουρι και προσωπικς φρουρς του αυτοκρτορα Γκο-Τμπα (1180-1239), στο διστημα της βασιλεας του ( 1183-1198). Φημισμνος ποιητς της φσης και φιλσοφος, ο τελευταος εκπρσωπος των πρωτοποριακν της λυρικς ποησης του τλους της πριν περιδου, Χεν, τραγουδθηκε σε ολκληρη την Ιαπωνα. Τα ποιματ του διδαχτκανε κι απαγγελθκανε πολ, αφο εχαν ευρεαν απχηση κι εκδοθκανε και σε ξεχωριστν ανθολογα,
τη Σανκασο. Για να τονε διαβσουμε λιγκι λοιπν:

Τναξε τ' νθη
ανοιξιτικος αγρας
καθς κοιμμουν
ξπνησα απ' τνειρο
τρα νιθω σχημα.

Τελευταα επιθυμα:
Να ξρω τι πεθανω
Θλιβερ πεπρωμνο.
Περν στον κσμο σα δροσι

Στο μσχο εvς χοιρτου,
πλιι σε σοκκι...


      Αυτοκρτορας Σουτκου (1119-1164): Ενθρονστηκε σε ηλικα 4 ετν (το 1123) κι εξαναγκστηκε σε παρατηση το 1141. Με εντολ του ετοιμστηκεν η 6η αυτοκρατορικ ανθολογα, γνωστ ως Σικασο (Συλλογ λεκτικν απανθισμτων). Θεωρεται νας αυθεντικς ποιητς ερωτικς ποησης, με αισιδοξα μηνματα στον ποιητικ λyο του.

νθη στα κλαρι
και στη παλι φωλι τους
τα χελιδνια
λα επιστρψανε
μως κανεις δεν ξρει
που 'χει πει η νοιξη.

      Φουτζιγουρα νο Σανεσντα (1139-1191): πρξεν ιερας και διετλεσε κι uπουργς της αυτοκρατορας. λλα στοιχεα δεν χουμε πλην μως χουμε το τνκα του. Ιδο:

Κοιτζω μακρυ
προς τα 'κει π' ακοστηκε
κοκκου τραyοδι.
Μπορ να δω τη σελνη
στης χαρανyς το ρδισμα...

      Ιερας Τζακουρν (γνωστη γννηση-1202~): Οτε 'δ χουμε στοιχεα, μνο τνκα:

Δεν στγνωσαν ακμη για καλ
οι σταγνεc; τηc; βροχς; και κρμονται
στιc; βελνεc; τον κωνοφρου μακ.
κι ιδο που αναρριχται
Η φθινοπωριτικη ομχλη του δειλινο...

      Κυρα Κουνακι (γνωστη γννηση-1207): Σημαντικ ποιτρια και ζωγρφος, υπρξε αυλικ του αυτοκρτορα Γκο-Τομπ ( 1180-1239). Ας τη δομε:

Φpνοντας τα πταλα
η φουρτοvα απ' τη κορφ Χρα
ξεχvεται πν' απ' τη λμνη.
Η βρκα που τηv αυλακνει αφνει
στο κατπι της ολκ ανθων....



      Φουτζιγουρα νο Αριε (1156-1216): Γνος της γνωστς οικογνειας που μαζ με τους ποιητς: Φουτζιγουρα νο Τικα (Σαντιε), Φουτζιγουρα νο Ιετκα (Καργιο), Μιναμτο νο Μιτσιτμο κ.. εναι δημιουργς της ανθολογας Σινκοκινσο (Να συλλογ απ6 το παρελθιι και το σμερα) που εκδθηκε το 1206. Δεγμα γραφς του:

Εμαι δυστυχισμνος.
Βρσκομαι στο κατακρυφο
της απραντης δυστυχας.
Ως και σνα σιχανομαι σελνη,
τσο παγερ που 'ναι σμερα η αυγ...

      Φουτζιγουρα νο Ιετκα (Καργιο 1158-1238): Ο ποιητς με το κινζικο νομα Καργιο βρισκτανε στην αuλ του αυτοκρτορα και ποιητ Γκο-Τομπ, με εντολ του οποου επεξεργστηκε με aλλοuς αξιλυyους ποιητς την ανθολογα Σινκοκινσο. Αποπειρθηκε να καταλβει την εξωσα μετ το θνατο τωυ σογκον Μιναμτο νο Σανετμο, αλλ. σuνελφθη κι εστλη εξορα στο νησ Οκ. Θεωρεται ο κατεξοχν ποιητς της μονοcξις της ιαπωνικς λυρικις ποησης. Λγη απ' αυτ παρακτω:

Θλω μες στ' γρια χαρματα
να σκαρπετσω σ' λλη κορφ βουνο
να με περιστοιχζουν κατλευκα νφη.
Πιο πρ' απ τους τπους θλω να 'μαι
κει που σελνη σεριαν στον ουραν!

     Φουτζιγουρα νο Τικα (Σαντιε 1169-1241): Γιος του δισημου ποιητ Φουτζιγουρα νο Σουνζι , ο Τικα, yνωστς και με το κινεζοαπωνικ νομα Σαντιε, υπρξε ο μεγαλτερος λογοτχνης της εποχς του, διαπpψας ως ποιητς και κριτικς λογοτεχνας, αλλ. κι ως διηγηματογρφος και συντκτης φημισμνων ανθολογιν πως π.χ.:

   -Σιvκοκιvσο, που μετ απ απατηση του αυτοκρτορα Γκο-Τομπ και μαζ με λλους γνωστος ποιητς, την ολοκλρωσε στο διστημα 1201-1206.
   -Σιντσοκουσεvσο  (Να αυτοκραrορικ συλλογ), που επιμελθηκε μετ απο εντολ του ττε αυτοκρτορα (1221-1232) Γκο-Χορικγουα (1212-1234) και που ολοκλρωσε το τος 1234, γρφοντας δε κι ειδικ ιαπωνικ προλγισμα.
   -Κιv-vτι Σοκα (Τα καλλτερα ποιματα της εποχς μας), στην οποα περιχονται 83 τνκα.

      Ο Τικα κατλαβε κι υψηλ αυτοκρατορικ και κρατικ αξιματα και συμμετεχε ως ελλανοδκης σε πρα πολλος αυτοκρατορικος ποιητικος διαγωνισμος. Για να τονε δουμε λοιπν κι αυτνε λιγκι:

Η γφυρα των ονερων
στη μικρ ανοιξιτικη νχτα,
συνθως εκμηδενζεται...
Στη κορφ του ρους τα νφη
συζητον με τον γυμν ουραν . . .

ταν ρχεται νοιξη
στον ουραν τ' αστρια
αποκαλπτουν τη φωτειν πομπ τους.
Στην κρη του βασιλεου των νεφν
λαμποκοπνε παρξενοι αστερισμο.

      Μιναμτο νο Μιτσιτμο (1171-1227): Ποιητς της οικογνειας Μιναμτο, που συνβαλε τα: μγιστα στη δημιουργα της 8ης αυτοκρατορικς ανθολογας Σινκοκινσο, χωρς λλα στοιχεα, παρ μνο ποιματ του. Ιδο:

Μου υποσχθηκες
πως θα 'ρχσουν ευθς σε μνα.
Μ' αυτο συνβη στ' νειρο...
Χραμα κι η σελνη εν' δια,
πως στη πρτη μας φορ!

     Εδ θα κλεσω κι αυτ τη περοδο -με θλψη στ' αλθεια, γιατ πρπει να προχωρσουμε παρακτω- και θα περσω στην επμενη και 5η κατ σειρν, τη πολ μικρ περοδο Ναμ-μπκου τσο. Πμε λοιπν παρακτω.
______________________________

5η Περοδος: Ναμ-μπκου τσο (1332 - 1392): Η πιο μικρ περοδος απ' λες, πολ ταραγμνη επσης θυμζω, με διχασμος κι αμχες και να δομε τι χω αφσει πσω, αν και δε νομζω να εναι δα και πολλ. Πμε λοιπν να τη ξαναπερσουμε, δεν θα πρει πολ....



     Αυτοκρτειρα Εφουκο (1271-1342): Δυστυχς δεν χουμε στοιχεα, αλλ χουμε τνκα της:

Ο λιος στο βασλεμα
στης βυσσινιs τ' νθη απλνει
τ' αχνφεγγο φευγι του
κι εν φανεται πως στκει
εξαφανζονται οι αχτδες του...

      Αυτοκρτειρα Κγκι (1291-1357): Χωρς λλα στοιχεα κι αυτ....

Τα πουλι της λμνης
πετντας πνε ψηλ και ξαvαχαμηλνουν.
Τα χτυπματα των φτερv τους
στλνουν κρους παλμος κι ρεμους ψιθρους
απ' που  προρχεται κι η ψχρα της αυγς...

      Αυτοκρτορας Χαναζνο (1297-1348): Διετλεσε επ μια 10ετα αυτοκρτορας (1308-1318) κι ασχολθηκε με τη ποηση, δημιουργντας στο διστημα 1314-46, μαζl με λλους συνεργτες, τη 47η αυτοκρατορικ ανθολογlα, τη Φουγκασο (Κομψ συλλογ), που περιλαμβνει 2210 τνκα, ταξινομημνα σε 20 βιβλα. Οι εισαγωγς σε ιαπωνικ και κινεζικ γλσσα αυτς της ανθολογας εναι ργο του, που διακρνεται για το πρωτοποριακ του πνεμα. Ας τονε δομε λοιπν:

Ο λιος δει
και κιτριvζουν μορφα
οι χροι που φλυαροv τα χελιδvια.
Στον κπο ανμεσα στα καλμια.
της νοιξης η πρσινη μοσχοβολι...

      Αυτοκρτορας Κομγι (1321-1380): Χωρς περαιτρω στοιχεα, χω μως να του τνκα απ τη Φουγκασο και το παραθτω:

Παρξενο που εναι
ματαως υποκλνομαι
αφο καλ με ξρω ...
Τρα, οτε καν εγ
δεν εμαι σγουρος αν σ' αγαπ!

      Πργκηπας Μουνενγκα (1312-1385): Και δυστυχς θα κλεσουμε το μικρ ταξιδκι μας εδ με ακμα να ποιητ χωρς στοιχεα εκτς απ να του τνκα:

Οι αγριχηνες
γιατ γυρζουν πσω;
Δεν χουνε βρει
τις ορεινς φωλις τους,
απ καιρ ξεχασμνες...

      Κλενει κι η μικρολα περοδος αυτ -το χα πει πως δε θα πρει πολ- και θα πμε στην επμενη που εναι η:
______________________________

6η Περοδος: Μουρομτσι (1392 - 1603): Εναι μεγλη περοδος με μπλικες ανθολογες, αλλ πολλς ταραχς και για πολλ χρνια, φρει μως περφανα την εμφνιση του ρνγκα (τνκα που το χικου του το γρφει νας και το υπλοιπο -το χοκο-, σαν απντηση -ατκα- λλος, που ωστσο προσδδει να δισταση στο θμα απαντ, αλλζει τεχνηντως τον ρου). Επσης μως χουμε το ξεπεσμ του καθαυτ τνκα σε απαδευτα χρια και τον κπως υποβαθμισμ του. χουμε νους δημιουργος - απογνους μεγλων οικογενειν και ποιητν και την εμφνιση του χικ, που ναι ο παππος του χικου, και πμε να τη περσουμε μια βλτα ρεμη να τη δομε καλλτερα:



      Σογκ Χοσ (1421-1502), Σοχακο (1443-1527), Σοτσ (1448-1532): Η συνντηση των 3 ταλαντοχων ποιητν: Σογκ (δσκαλος), Σοχακο και Σοτσ (μαθητς του), το τος 1488, στο πανμορφο χωρι Μινσε, ανμεσα στο Κυτο και στην Οσκα, με αφορμ να προσκνημ τους σε να κοντ στο  αυτοκρατορικ παλτι του Μινσε, εχε σαν αποτλεσμα τη 8ημιουργα 100 ρνγκα -αλυσιδωτν ποιημτων. Τα αλυσιδωτ ποιματα προκυψαν απ το διαμελισμ του τνκα σε 3στιχο κι να τελικ 2στιχο, προαναγγλοντας κατ κποιο τρπο τη γννηση του χικου. Ο 1ος ποιητς γρφει 3στιχο, ο 2ος συνεχζει με 2στιχο, ο 3ος συμπληρνει με 3στιχο, ο 1ος ακολουθε με 2στιχο κ.ο.κ. μως, λα αυτ τα τμματα πρπει να δνουν αρμονικ μεταξ τους με σεβασμ στο θμα, στον τονισμ, στην λη ατμσφαιρα, χωρς να εκφυλζονται σε κποιο παιγνδι αυσχεδιασμο. Ας δομε, λοιπν, 10 απ τα 100 ρνγκα του 1488 και πως απ το τνκα προκυψε αβαστα το χικου:

               Ρνγκα Του Μινσε

Σογκ:        Αργε το χινι να στρωθε
                   κι οι πλαyις των βουνν χνονται στην ομχλη
                   τα ανοιξιτικα βρδια.
Σοχακο:   Μακρυ ο ποταμς ρει μες στο χωρι
                   γεμτος απ' αρματα ανθν δαμασκηνις!
Σοτσ:       Στον ποταμ που πνουν αρματα
                   κρμονται σαν τσαμπι οι ιτις.
                   Πλησιζει νοιξη.
Σογκ:        χος δεμνης βρκας
                   στο λαyαρ φως της μρας.
Σοχακο:   Σελνη! ραγε τρα
                   πνω απ τη νεφσκεπη πεδιδα,
                   τεμπελιζεις στον ουρνιο θλο;
Σοτσ:       Οι λαyκαδις σκεπασμνες με τπητα πχνης.
                   Το φθινπωρο αναμφβολα εναι στη λξη του!
Σογκ:        Χωρς καν να νοιζονται
                   για το πο θα ζουζουνζουν τα ζουζονια
                   τα χρτα ξερανονται.
Σοχακο:   Υπρχω yια να κνω να καλ φλο.
                   Το μονοπτι προς την αυλ του, ησυχαστριο!
Σοτσ:       Απμακρα χωρι,
                   'δ φτνει η θελλα
                   απ τα κορφοβονια.
Σογκ:        Στ' αφιλξενα σπτια,
                   μοναξι και δυστυχα.
.................................

      Κι εδ τελεινει μια μεγλη, μα ταραγμνη πολ, εποχ για να δσει τη θση της στη τελευταα προ Τκυο, εποχ, την 7η κατ σειρ και μετ το πρας κι εκενης, θα κλεσει το 1ο κεφλαιο του ρθρου, για να μπομε στα 2 βασικ θματ του: τη περοδο Τκυο και τον Μασακα Σικ και τη ποησ του. Πμε λοιπν γοργ...
_____________________________

7η Περοδος: ντο  Τοκουγκγουα (1603 - 1868): Εναι η περοδος αυτ απ της ρεμες θυμζω, καθς ο Τοκουγκγουα επφερε κι επβαλε την ειρνη, με αποτλεσμα να αναπτυχθον οι τχνες και γενικ τα "ειρηνικ πργματα" λα. Θυμζω επσης πως κι αυτ θα μποροσε να θεωρηθε ως μρος της περιδου Τκυο, καθς το ντο εναι η πρην ονομασα του. Θυμζω επσης πως εχε και τη εξλιξη των χικου σε κανονικ κι ρτια ποηση πλον, με πρωτεργτη τον παρουσιασμνο στο πριν ρθρο, Ματσοο Μπσοου. Κι αφο σας τα θμισα λα τοτα, πμε να δουμε τ εγ... "ξχασα" σε τοτη τη περοδο:



      Μοτορι Νορινγκα (1730-1801): Ενας απ τους σημαντικτεροuς :και πλον ευρυμαθες της εποχς του στην Ιαπωνα, που το yιγαντιαο ργο του το αφιρωσε στη προσπθεια επαναφορς των αρχαιτερων σιντοστικν παραδσεων στη χρα του. Παρουσασε το 1798 το 1ο ιαπωνικ χρονικ Κοτζικ, σε 44 τμους, καθιστντας το ευρτερα γνωστ. Το χρονικ αυτ τανε θυμζω το να απ τα 2 χρονικ, που μας παρεχανε -μεταξ λλων φυσικ- λες αυτς τις πληροφορες που αναφρω και στα 2 ρθρα.
    Συνθεσε το φημισμνο κι ευρως διαδεδομνο μχρι και σμερα σμα με ττλο: Σακορα! Σακωρα! (Κερασις! Κερασις!), κφραση θαυμασμο των χωρικν στο πανμορφο θαμα των ανθισμνων κερασιν -που πραγματι εναι κτι εξξαιρετικ θαυμαστ. Ασχολθηκε και με τη ποηση, γρφοντας κμποσα τνκα, στη προσπθει του να ορσει με ποιητικ τρ6πο την ιαπωνικ ψυχ. Για να δομε πως:

Ανβει η θρια μου
σαν τη πυγολαμπδα
προς το σορουπο.
Δεν το βλπει ετοτο
η καρδη λατρεα μου.

      Οκομα Κοτομτσι (1798-1868): Χωρς λλα στοιχεα, παρ μνο τις λξεις του:

Νμιζα ο νεμος
αρματα καβαλ,
βλπω και πταλα
να γλεντον στο κπο μου,
μ' ανθισμνες κερασις.

Σε  παρθυρο
ανοιχτ, ξεχασμνο
πμπολλες φορς
βιβλο ξεφυλλζεται
απ' τακτο νεμο!

      Κμο νο Μαμποτσι (1697-1769): Χωρς στοιχεα κι αυτς, και το τνκα του σως μας κατατοπσει κπως:

Μονχη της η
καρδι, της νοιξης πο 'ρθε
θριαμβευτικ,
λαμπρ, βγζει ευωδι:
στα ρη βυσσινις ανθον.

Χικου:

      Γισα Μπουσν (1716-1784): Ο μεγλος χατζν και ζωγρφος, δημιουργς μλιστα ενς δικο του προσωπικο στυλ ζωγραφικς -του στυλ Ι'ισα- που εξφραζε τον τpπο συνδυασμο της βρειας και ντιας κινεζικς σχολς απεικνισης τοπων, εναι νας απ τους μεγαλτερους ποιητς της Ιαπωνας. Γεννθηκε στο χωρι Καμαμοpα, κοντ στην Οσκα, που κι ζησε τα παιδικ του χρνια. Στα 20 του σποδασε ζωγραφικ και την τχνη του χικου, στο 'Εντο, που εχε εγκατασταθε, χοντας δασκλους του φωτισμνους ανθρπους, πως ο
Ισακα Γκαντ. Τα πpτα του ποιματα εκδοθκανε το 1774, ταν ταν δη σε μεγλη ηλικα, αλλ η ποιητικ ωριμτητα εκδηλθηκεν αργτερα, ταν εμβθυνε στα ποιητικ δημιουργματα του μεγλου Μπσοου. Μλιστα, τα χικου του Μπουσν πρωτοτυπονε σε σγκριση με κενα των λλων ποιητν, αφο διαβζοντς τα κποιος, νομζει πως χει να κνει με διακεκριμνη ζωγραφικ ποιητικς εικνες. Ββαια, η ποησ του δεν χει το βθος και τη δεξιοτεχνα της ποησης του Μπσοου. Πολλ θεματα τ' αντλε απ τη κινεζικ λογοτεχνα απ παλιτερα γεγοντα της ιαπωνικς ζως και δνονται με ρομαντικ τρπο σε χικου ιδιτυπης γραφς. Πθανε το 1784 κι ενταφιστηκε στο προαλιο της παγδας Κινπουκο-τζι, κοντ στο Κυτο κι φησε πσω του εκατοντδες χικου και μεγλο αριθμ αξιλογων μαθητν.
      Εδ λοιπν σκφτομαι να βλω να χικου του αλλ κι να πνακ του: πρκειται για μιαν αυτοπροσωπογραφα, που εικονζεται στο γραφεο του να γρφει χικου και στο φντο να χικου επσης που ωστσο αδυνατ να μεταφρσω. Κρνετε λοιπν εσες:



Τις ρεμες μρες μου
μαζεω και βλπω πσο
μακρυ το παρελθν.

Εαριν βροχ.
Ομπρλλα και ψαθκι
το συζητνε.

Κλαω που 'φυγε
και τοτη η νοιξη
στα κυπαρσσια.

Κερ στο χρι
και στον κπο με λπη
κλαει την νοιξη. 

Φωνς χωρικν
αρδεουν τις πεδιδες
φεγγρι θρους.

      Γιαμαμτο Ρικαν (1757-1831): τανε μοναχς της αρεσης ζεν κι απ τους πιο φημισμνους ποιητς της εποχς του, καθς νεμος δημιουργας, πρωτοπορεας, φρεσκδας, ευαισθησας κι ανανωσης, διακρνει σχεδν ολκερη τη ποησ του. Ιδο να δεγμα χικου αυτ τη φορ:

λο κοιμται
του κπου το γρασδι
κι λο διο μνει.

      Κομπαγισι σσα (1763-1827): Κανονικ νομα: Γιατρο Κομπαγισι.Υπρξε ποιητς χικου κυρως και βουδιστς ιερας. Γεννημνος 15 Ιουνου 1763, στη Κασιγουαμπρα της επαρχας Σιννο, 1ος γιος αγροτικς οικσγνειας, μεινε ορφανς απ μητρα στα 2 του, εν στα 5 ο πατρας του νυμφεθηκε εκ νου. Αυτ το γεγονς τανε καθοριστικ στη δημιουργα της προσωπικτητς του, διτι ζησε τα παιδικ χρνια σε περιβλλον μοναξις κι εχθρικ, που τον ανγκασε στα 13 μετ το θνατο της γιαγις του, να φγει απ το σπτι κι απ την ασπλαχνα της μητρυις του, για το ντο (νυν Τκυο). Εκε, πειτα απ μια 10ετα για την οποα ελχιστα γνωρζουμε, αναδεικνεται δσκαλος της ποησης χικου. Ββαια με τη μητρυι του εχε και μακροχρνιους δικαστικος αγνες για το σπτι που πρεπε να μοιραστε με τον ετεροθαλ αδερφ του, σμφωνα με τα σα ριζε η διαθκη του πατρα του. Νυμφεθηκε σε μεγλην ηλικα, ττε που μποροσε να ζσει τις λγες ανσεις της ζως, το 1813, στα 50 του αλλ η σζυγς του πθανε νωρς κι κανε 2ο γμο, χωρς να ευτυχσει και πλι αφο αναγκστηκε να διαζευχθε. Με τη 3η σζυγ του, τη Για, απκτησαν 6 παιδι, απ τα οποα τα 5 πθαναν πρωρα, εν το τελευταο γεννθηκε μετ το θνατ του. Ζντας λοιπν μια ζω γεμτη πνο, καταφρνια και πκρα, εξφρασε μες απο τη ποηση τα συναισθματ του κατ τρπο ταπειν κι αυθεντικ.



      Δεν γνωρζουμε που και πως μαθε γρμματα οτε πως γινε βουδιστς ιερας. πντως μελτησε το χικου στο ντο, μαθητεοντας στον Τσικου της σχολς Κατσουσκο -που μια ομδα λογοτεχνν, γνωστ ως Κατσουσκα Χα, καλλιεργε μιαν αναγννηση του υψηλο φους του Μπσοου- και στα 27 του τονε διαδχτηκε στη διδασκαλα, εν στη συνχεια ταξδεψε πρα πολ σ' ολκληρη τη χρα, ως τα 38 του. Το ψευδνυμο σσα το χρησιμοποησε στη 1η ποιητικ συλλογ του με ττλο: Ταμπισου (Συλλογ Περιπλανσεων), στην οποια δωσε και το περγραμμα του ποιητικου του προσπου. Επσης, εξδωσε το: Τσιτσ Νο Σουν Νικ (Σημεισεις Για Το Θνατο Του Πατρα Μου), εν πιο σημαντικο εναι το ργο του: Ορα-γκα χαρο (Το Νον τος Μου), σνθεση ποησης και πεζογραφας, εναι απ τα σημαντικτερα και τα πιο συγκινητικ κεμενα του 19ου αι.. Στη ποησ του δεν υπρχει το φιλοσοφικ βρος αυτς  του Μπσοου, οτε το διακριτικ μεγαλεο της ποησης του Μπουσν. Αντιθτως, τα στοιχεα του αυθορμητισμο, η αυθεντικ φρεσκδα κφρασης των αισθημτων, υπρχουνε μα δεν εναι και τσον εμφαν στη ποηση αυτο του σημαντικο χατζν. Το στυλ του συνυψασμνο με αγροτικς εκφρσεις, με πληθρα απλν συνομιλιν και με ειρωνικ χιομορ, υπηpετε μιαν ανθρωπιστικ στση κι να ιδιατεπο πνεμα του ευασθητου και πολπαθου αυτο ποιητ.
      Ο αινας που χωρζει τον σσα απ τον Μπσοου, παρ τη σημαντικτατη παρουσα ποιητν πως ο Μπουσν, παραμνει μια εποχ παρακμς, στην οποα κυριαρχον οι χλωμς απομιμσεις του μεγλου δασκλου. Ο σσα ανανωσε ριζικ τη ποηση του χικου και της προσδωσε να προσωπικτερο, τρυφερτερο και πιο κοσμικ τνο απ τον μεγλο πρδρομ του, επιλγοντας ως αγαπημνα θματα τη φτχεια του και τη μορα των πιο απροσττευτων μικρν ζων κι εντμων. Συνγραψε περ τα 20.000 χικου, χικα νο ρνγκα και πεζογραφματα επσης. Η ποησ του εναι σταθερ προσηλωμνη στην ανθρπινη τραγωδα. Η ανθρπινη παρξη σχετζεται με τη φση ειρωνικ. Το μγεθος του ανθρπινου παραλογισμο φανεται απ τη σγκριση των πρξεν του με τις φυσικς διαδικασες.
      Πθανε 19 Νομβρη 1827 στα 64 του, στο σπτι που γεννθηκε. Θα δεξω κι αυτουνο μερικ χικου για να 'χουμε μιαν ιδα:

Οι σποργοι παζουν
ταν εσες κρβεστε
στ' νθη του τσαγιο!

νθη κερασις:
Εναι σα να κρμονται
σ' ουρνιες κλωστς.

Ωραα κοπελλι
ροκανζει στα κρυφ
ρυζοκολουρα.

Δροσερ αρα
λυγερ και φιδσια
με διαπερνει.

      Εδ κλενει κι αυτ η περοδος, μαζ και το 1ο κεφλαιο. Τρα μπανουμε στο 2ο με τη τελευταα περοδο που μας λεπει. Πμε παρεολα λοιπν.


============================




                 2. 8η Περοδος: Τκυο (1868-σμερα)

      Το 1868 καταρρει το καθεστς που εχε επιβλλει η οικογνεια Τοκουγκγουα και γνεται παλιννρθωση της αυτοκρατορικς εξουσας. Η πλη ντο μεταβαπτζεται κι αρχζει η περοδος Τκυο (πρωτεουσα της ανατολς). Αυτ λοιπν η περοδος που κρατ ακμα, χωρζεται στις εξς εποχς:

   α). Εποχ Μετζ (1868-1912): Οφελει την ονομασα της στον νθρωπο που παλιννρθωσε την αυτοκρατορικ εξοuσα (Μουτσοχτο) και που χαρακτηρστηκε Φωτεινς (Μετζ), γιατ στις ημρες του εκσυγχρονστηκε η Ιαπωνα. π τη καθοδγησ του συντσσεται το 1ο Ιαπωνικ Σνταγμα, δημιοuργεται Νομοθετικ Σμα, λειτουργονε τυπογραφεα, ιδρονται κι εκδδονται εφημερδες, προωθεται η δυτικοποηση της χρας και κατοχυρνονται δημοκρατικο θεσμο που επιτρπουν λειτουργα κομμτων. τσι το 1884 ιδρεται το Φιλελεθερο Κμμα και το 1906 το Σοσιαλιστικ Κμμα κ..

   β) Εποχ Τασ (1912-1926): Πρκειται για τα χρνια της βασιλεας του Γιοσιχτο. γιου του Μετζ.

   γ) Εποχ Σογου (1926-σμερα): Ξεκιν με την ανληψη των αυτοκρατορικν εξουσιν απ το γνωστ σε μας Χιροχτο, και πρκειται για μιαν εποχ αρμονας και λαμπρτητας (σογου), που φτνει ως τις μρες μας.



      Στη διρκεια των 2 τελευταων περιδων η Ιαπωνα δυτικοποιεται ραγδαα, τσο στους τομες τεχνολογικν κι επιστημονικν  εξελξεων, σο και στους πνευματικος τομες και στη λογοτεχνα. Τα ργα των μεγλων Ευρωπαων κι Αμερικανν συγγραφων μεταφρζονται στα ιαπωνικ και να λογοτεχνικ ρεματα κνουνε την εμφνισ τους στη χρα. Ο ελεθερος στχος (τζιγο-σι) κι η ποηση σε να μορφ (σιντασ) οδηγε τους Ιπωνες ποιητς στην εκ νου ανακλυψη του πολλν στχων ποιματος, στην ανανωση του τνκα και του χικου και την αρμονικ ζεξη κλασσικν μορφν ποησης με σγχρονο θεματολγιο και τον επκαιρο προβληματισμ.
      Το 1891 ο ποιητς και φιλλογος Οτσιι Ναομπμι (1861-1903) δημοσιεει το ργο του Νος Κδικας Για Μικρ Ποιματα (Σινσν Κατν) με τον οποο ανανενει τη ποηση τνκα. Στην νθηση μως του νου τνκα και την αποκλυψη του λυρισμο, της ομορφις και του μεγαλεου του θτουνε το θεμλιο λθο, η ποιτρια Ι'ιοσνο Ακκο (1878-1941), κι ο ποιητc Ισικγουα Τακουμπκου (1885-1912) κ.. Τα 2 κλασσικ αυτ εδη της ιαπωνικς ποησης, τνκα & χικου, χουν ιδιατερην απχηση και στον ξω κσμο, αφο και πολλο ξνοι ποιητς επιχειρον να γρψουνε σε αυτ τη μορφ και φρμα, αλλ στις μητρικς τους γλσσες. Ορισμνοι μλιστα χουνε πετχει εκπληκτικ αποτελσματα, πως π.χ. ο δικς μας νομπελστας ποιητς, Γιργος Σεφρης, κι τσι τα 2 αυτ μικρς μορφς ποιματα, καθιερνονται σαν εδη ποησης και σε λλες χρες και λογοτεχνες, πως Γαλλα, Ιταλα, Ελλδα κλπ.

      Το μεγαλεο της ποησης τνκα καταδεικνεται απ το γλαφυρ και φημισμνο για τη τλεια κι υποδειγματικ κομψτητα φους, προλγισμα στην ανθολογα Κοκινσο, του Κι νο Τσουραγιοκι. Μρος αυτο του προλγου, ωστσο περιγραφικτο, θα μεταφρω εδ αντ λλης ανλυσης σχετικ με αυτ το εδος της κλασσικς ιαπωνικς λυρικς ποησης και να κλεσω το θμα αυτ:

   "Η ποηση του Γιαμτο (Ιαπωνας) χει τη ρζα της κατευθεαν στην ανθρπινη καρδι, απ την οποα ξεχνεται σε χιλιδες φλλα-λξεις. Σ' αυτ τον κσμο, σε τοτη τη ζω, οι νθρωποι χουν αναρθμητες ασχολες, εκφρζουνε τις σκψεις και τα αισθματα της καρδις τους με τη βοθεια της ρασης και της ακος. Στο κουσμα του κελαηδσματος του αηδονιο που θρηνε ανμεσα στ' νθη του καλεσματος του βατρχου που ζει μες στη λμνη, ποι ζωνταν παρξη δε σιγοψιθυρζει να τραγοδι; Χωρς να κουρζεται διλου, η ποηση κινε γη κι ουραν, γεμζει λπη τους θεος και τους αρατους δαμονες, αυτ ξρει να κνει τον ντρα να πλησισει τη γυνακα κι η δια βοηθ στο να μαλακσουνε και να συμφιλιωθον οι καρδις εκενων που αντιπαλεουν μεταξ τους με αγριτητα. Η ποηση εκανε την εμφανιση της ταυτχρονα με τη δημιουργα του ουρανο και της γης. Αυτ που εμες χουμε κατ νου σα ποηση χει εγκαινιαστε στον αινιο ουραν..."

      Με το κεμεν του αυτ πεθει πως εναι νας σημαντικς κριτικς της ιαπωνικς λογοτεχνας, αφο οι κρσεις του εναι αξιλογες και βαρνουσες ως σμερα και τονε διακρνει η ικαντητα του συλλγειν κι ανθολογεν ποιματα διαχρονικς αξας. Η θαυμσια αυτ προαναγγελα του τι θα επακολουθσει, δεχνει, ακμα, το μγεθος του λογοτεχνικο και ποιητικου πνεματος του ποιητ, που πργματι χει συντξει μιαν αληθιν εισαγωγικ πραγματεα για τους εκφραστς της ποησης τνκα.



      Τρα σο για το χικου, να θυμσω πως στη περοδο Μουρομτσι, πρωτοεμφανζεται σαν νας 1ος κρκος του ρνγκα. Αυτ που ξεκνησε λοιπν σαν απλ κοινωνικ παιγνδι, εξελχτηκε σιγ-σιγ σε πραγματικ τχνη, που καθορζεται απ σνθετους κι αυστηρος καννες, περν στους ανθρπους της αυτοκρατορικς αυλς και καθιερνεται στις κλασσικς, αυλικς, ποιητικς τους συνθειες. Ορισμνοι ποιητς του τνκα, διαπρπουνε και σ' αυτ το νον εδος, πως ο ιερας Σοτετσο (1381-1459), οι επσκοποι Σινκι (1406-1457) και Κενσι, που το ργο τους ξεπερνιται απ τον μαθητ τους Σογκ Χοσ (1421-1502), που το 1488 γραψε στο Μινασ, τα γνωστ μας 100 Ρνγκα, μαζ με τους μαθητς του, Σοχακο (1443-1527) και Σοτσ (1449-1532).
      Ο επιγραμματικς χαρακτρας του χικου κρβει να διαυγς στοιχεο του ανατολικο πολιτισμο, που τονζει τη δυναμη της στιγμς. Πρκειται για την ακαθριστης διρκειας χρονικ μονδα που εναι ταυτχρονα τσο ελχιστα μικρ σο διαρκς κι αινια. Η μπνευση εναι απρροια της στιγμς και το λακωνικο λγου 3στιχο εναι μια μεγαλειδης δημιουργα της στιγμς μπνευσης του ποιητ. Το χικου δεν εναι κποια επιγραμματικη απλτητα νας κοιντοπος λγος απ αθροισμνες λξεις. Η συντομα του λγου δε σχετζεται με τη σημεωση μιας ποιητικς ιδας οτε αποτελε  να ποιητικ σκτσο / σκαρφημα, που μπορε να χει προοπτικ για μεγλωμα, δεν εναι σχεδιασμνο για περαιτρω μελλοντικν επεξεργασα. Οτ' ν απλ 17σλλαβο με μια λξη εποχς (κγκο) κι εντξει καθαρσαμε, κναμε κι εμες να χικου. 
     χει τη δικ του εσωτερικ ρο (ριοκο) και δνει μες απ τον κατλληλο σχεδιασμ συγκεκριμνου με αφηρημνο, την ουσα της ζως καθαρ κι ολοκληρωμνα, δνει την αλθεια του κσμου και το μεγαλεο της ανθρπινης ευαισθησας μσω αυτν τον δονσεων των παλμν της ψυχς. Γι' αυτ σε πμπολλα δεν υπρχει καν ρμα, επθετο επρρημα, δεν υπρχουνε παρομοισεις συγκρσεις, κι τσι η ουσα και τα ουσιδη εκφρζονται με τα ουσιαστικ και με τον ελλειπτικ λγο. Κυριαρχε το στοιχεο της αφαρεσης, αλλ υπρχει αφθονα λξεων που περιχουνε πληθρα ομοων φωνηντων με διαδοχ και μλιστα λξεων κενγιογκν (λξεις με διπλ και πολλαπλ σημασα). Εναι το εδος αυτ με το οποο ο Ιπωνας μπορε ριστα να εκδηλσει την ευαισθησα και τον ρωτ του για τη φση. δη χουμε δει τη θεματολογα τους πιο πσω και στο πριν ρθρο.
      Θεωρονται σαν ιδιοφυες στο εδος αυτ οι εξς 6 δημιουργο: Σοκν, Μοριτκε, Τετκου, Τεστσου, Σον, Μπσοου, που δνουν υπσταση, αυτονομα και διρκεια στο σντομο αυτ κομματκι, ανεβζοντς το σε υψηλτατου επιπδου ποηση που τελε ωστσο σε αυστηρ πειθαρχα. Ο τελευταος μλιστα πρωτοπορε εισγοντας 1η φορ λξεις της προφορικς ιαπωνικς γλσσας κι τσι, απ εν απλ (ακμα) εδος αυλικς ποησης, να μετατραπε σε καθαρ μσον κφρασης με το οποον να μπορε κι ο απλς Ιπωνας να εκφρσει την ευαισθησα και τον ρωτ του. Η μεγστη αυτ ποιητικ μορφ δνει στο χικου κομψτητα, μεγστη ποιτητα και νημα, αφαιρντας του τη σατιρικν αταξα. Αυτ επιστρφει στο 18ο αι., που θεωρεται περοδος αναγννησης της επιγραμματικς ποησης κι αυτ οφελεται στον Καραγ Σενργιο (1718-1790), που δημιοργησεν ν εδος λακο χικου, που φρει τ' νομ του.



      Κλενω την εσωτερικ παρνθεση-υπενθμιση-εμπλουτισμ κι εναι πια καιρς να περσουμε και σε δημιουργος της περιδου αυτς, στε να κλεσουμε και το 2ο κεφλαιο. Για να δομε λοιπν τ χουμε, (σημειωτον: εδ θα βλω και χικου και τνκα, ανλογα και το τ διαθτω, εκτς του Σικ, που πεται). Πμε λοιπν:

      Γιοσνο Ακκο (1848-1942): Η σζυγος του ποιητ Γιοσνο Τεκν, και γνωστο εκδτη του ποιητικο περιοδικο στρο Της Αυγς, εμφανστηκε σα ποιτρια στα 19 της. γραψε τνκα, αλλ και ποιματα δυτικο μοντρνου στυλ και θεωρεται ως η σημαντικτερη Ιαπωνς ποιτρια του μεσοπολμου. Για να δομε μερικ εξ αυτν:

Η νοιξη εναι μικρ
γιατ να πιστεουν γι' αυτ
πως εναι αθνατη;
Τα στθια μου τα φουσκωμνα
τα κρατ στα δυο μου χρια!

Ξρω πως ποτ
δεν γγιζες βυζ ζεστ,
δελεαστικ.
Η μοναξι δε προσπερν,
διαρκς διδσκει τη Νιρβνα...

Βιολετις πεταλοδες
που σμγετε πετντας
στνειρο τοτης της νχτας,
εδατε τχα στο χωρι μου
αν τινζουνε τα χαλι;

Στη ψηλ σκλα
που φτνει  στη καρδι μου,
αυτς φτασε
ανεβανοντας, μνο
το πολ τρα σκαλι.

να σπουργτι
τρυφερ σα κορτσι
πλνεται δειλ
κτω απ το δντρο
στη λιμνολα της βροχς

     Ισιγκγουα Τακουμπκου (
1885-1912 !!!):  Ο θεωρομενος ως νας απ τους μεγαλτερους προSρμους της νας ιαπωνικς ποησης, αν κι γραψε ποιματα μεγλα και πολλν στχων, εναι περισστερο ποιητς τνκα. Απ εκφραστς του ρεματος ρομαντικν και φυσιοκρατν εξελχθηκε σε σημανον στλεχος των κοινωνιστν ποιητν, ασχολομενος κυρως με τα προβλματα των απλν ανθρπων κι εκενων που ζοσαν απ το μχθο των χεριν τους. Για να δομε πως αυτς ο νεαρς με τον τσο σντομο βο, πς γραψε:

Σαν μουν παιδ
τα μτια μου κλαγανε
και πεισμνανε
με των πουλιν τη πτση:
τραγουδοσαν πετντας.

Στ' αστεα κποτε
κουβλησα στη ρχη
τη γιαγιολα μου.
Λγο μνο κι κλαψα
ταν τσο ελαφρι!

γραψα στην μμο
πολλς φορς τη λξη
"θλασσα". Τρα
επιστρφω σπτι μου,
χωρς σκψη θαντου.

Μνο μια νχτα
λυσσομνησε φουρτονα,
κι ψωσε στην ακτ
να λοφσκο μμου.
Τνος τχα εν' ο τφος;

      Γουακαγιμα Μποκουσοι (1885-1928): Ο 8ιασημτερος λων των φυσιοκρατν δημιουpγν ποησης τνκα των τελευταων αινων, παρ' λο που ζησε σντομο βο, για τον οποο δεν χουμε στοιχεα. να δεγμα γραφς του:

Το βουν κοιμται ησχως,
και στις πλαyις του η θλασσα
κοιμται ως συνθως...
νας και μνος περπατ
στη σβησμνη νοιξη!

Μουρμορα πηγς
και πουλιν το κλεσμα,
φτνουν απ' τα πεκα
κι απ' τις σειρς των βυσσινιν
καταμεσμερο απ' τα βουν.

      Κιταχρα Χακουσο (1885-1942): Με να ργο που ξεπερν τους 80 τμους, συγκαταλγεται ανμεσα στις σημανnκτερες ποιητικς
φuσιογνωμες της σγχρονης Ιαπωνας και θεωρεται απ τους εισηγητς στην επιστροφ στον νεοκλασσικισμ. Διπρεψε και στο δυτικο
τπου ελεθερο στχο, μως θερησε αναγκιαα την μπρακτη υποστριξη της ποησης τνκα. Ας δομε το δικ του:

Μπρος μου να καλμι
πσω του η κορφ Φοτζι
αλλ κει πνω
στης κορυφς τη μτη
τρεμοανεβανει να καλμι καπνο.

      Τακαχμα Γισι (1874-1959): Με το Σικ υπρξε συνιδρυτς του περιοδικο ποησης χικου, του γνωστο Χοτοτογκσου ( 1898) (βλ. παρκτω). Ανκει στους ποιητς που τανε προσηλωμνοι στη παρδοση και γενικ στα γρμματα, αλλ απ το 1913 το ενδιαφρον του στρφηκε αποκλειστικ στο χικου. γραψε δεκδες χιλι8ες ποιματα της μορφς αυτς κι εδ θα δομε μαζ μερικ σα δεγμα:

Μια κοπελλι
παρνει το μπνιο της
τη ποθε ενα κορκι.

      Ιντα Ντακτσου (1885-1962): Γεννημνος σε χωρι κοντ στο ρος Φοτζι, σποδασε αγγλικ λογοτεχνα στο Γουασεντ και το 1909 επστρεψε στο χωρι του, που ασχολθηκε με τη συγγραφ ποησης χικου, δνοντας πνο στο τοπικ περιοδικ Οvμ, να απ τα καλλτερα
ντυπα του εδους. Αυτ τα στοιχεα και παρακτω δεγμα:

Δρυοκολπτης
στλνει τους χους του
στα νφη των βουνν.

Αρχ φθινπωρου:
Χνουδωτ κι απαλ νφη
αρμενζουν στ' στρα.

      Κα Νακαμορα Τετζ (1900-1988): Γεννημνη στο Κουμαμτο του Κιουσο, γραψε ευασθητα θηλυκ χικου, στα περισστερα απ τα οποα αντικατοπτρζεται η καθημεριντητα. Να δομε να δικ της:

Μαραμνα φλλα
λωτο, σπασμνα κι χι,
πλουνε στο νερ.

      Καγουαμπτα Γισα (1900-1941): Ασχολθηκε κποιο διστημα με τη ζωγpαφικ και στη συνχεια με το χικου. Απ το 1931 που αρρστησε βαpι απ μεταδοτικ νσο μχρι που πθανε, η μοναδικ του απασχληση ταν η ποηση και το πιο αγαπημνο του θμα η πχνη. Ιδο:

Δροσοσταλτσα
στο βρχο καθισμνη
σα διαμαντκι.
_____________________________

      Εδ θα πρπει να κλεσω κι αυτ το 2ο κεφλαιο αν και με τρει να βλω κι λλα δεγματα, αλλ αλθεια εν' ατλειωτη της ποησης η σκλα κι τσι μπορε να επανλθω με να τυχν 3ο μρος για την ιαπωνικ ποηση, τοτη τη φορ συνδυασμνο με την ιαπωνικ ζωγραφικ, μλλον με την ιαπωνικ ζωγραφικ εμπλουτισμνη με ποισεις χικου τνκα! Το λω μα δεν υπσχομαι... το χω στο νου μου πντως, να το ξρετε. Λοιπν παρακτω ακολουθε το 3ο κεφλαιο με μιαν σο πιο καλ μπρεσα παρουσαση του Μασακα Σικ, δισημου ποιητ χικου της εποχς Μετζ, της περιδου Τκυο. Πμε λοιπν παρακτω...

============================

                                               3. Μασακα Σικ



                                               Βιογραφικ

      (Σημειωτον: Υπρξε ποιητς της εποχς Μετζ, της περιδου Τκυο. κσι το Μασακα ( 正岡  ) εναι το επνυμο). Το Μασακα Σικ ( 正岡 子規 , τανε το καλλιτεχνικ ψευδνυμο που χρησιμοποιοσε, καθς το πραγματικ του νομα τανε Μασακα Νομπρου ( 正岡 升 ), ο Ιπωνας ποιητς, δημοσιογρφος, αρθρογρφος, ζωγρφος και λογοτεχνικς κριτικς της ιαπωνικς ποησης. της υποπεριδου Μετζ στη περοδο Τκυο. Θεωρεται ο νθρωπος που τελειοποησε τη ποηση χικου, στη μορφ που τη ξρουμε σμερα και μλιστα θεωρεται επσης νας απ τους 4 κορυφαους της ποησης αυτς. Οι λλοι 3 εναι ο Ματσοο Μπσοου, ο Κομπαγισι σσα κι ο Γισα Μπουσν. Ωστσο γραψε και ποιματα τνκα.
      Ο Σικ, μλλον ο Τσουνενρι, ( 常規 ), πως ονομστηκε αρχικ, γεννθηκε 14 Οκτβρη 1867, στη πλη Mατσουγιμα της νσου Σικοκο, στην επαρχα γιο (σημερινς νομς Eχμε) σε μια οικογνεια υπαλλλων με ρζες σαμουρι, σε μτρια οικονομικ κατσταση. Ως παιδ, ονομστηκε Toκορονοσοκε ( 処 之 助 ) κατ την εφηβεα, το νομ του λλαξε σε Noμπρου ( ).



      Ο πατρας του, Τσουνενο ( 常 尚 ), ταν αλκοολικς που πθανε ταν τανε 5 ετν. Η μητρα του, Γιε, τανε κρη του Ουχρα Κανζν, ενς Κομφουκιανο μελετητ. Ο Kανζν ταν ο 1ος απ τους εξωσχολικος διδασκλους του. Σε ηλικα 7 ετν το αγρι ρχισε να διαβζει τον Mencius υπ τη κηδεμονα του. Αργτερα ομολγησε τι δεν ταν αρκετ επιμελς φοιτητς. Στα 15 του κανε κτι πολιτικ ριζοσπαστικ, συνδοντς το με το ττε φθνον Κνημα Ελευθερας και Λακν Δικαιωμτων κι αποκλεοντας τον εαυτ του απ το να απευθνει δημσιο λγο, απ τον διευθυντ του Ματσουγιμα Γυμνασου, στο οποο φοιτοσε. Σ' αυτ περπου το διστημα εξφρασε ενδιαφρον να μετακομσει στο Τκυο και το πραξε το 1883.
      Ο νεαρς παρουσιστηκε 1η φορ στη γεντειρ του στο Ματσουγιμα Γυμνσιο, που ο Κουσμα Τοκιγισι, ηγτης του διεφθαρμνου Κινματος Ελευθερας και Λακν Δικαιωμτων, εχεν αρχικ λειτουργσει ως κριος και σωστς. Το 1883, νας θεος της μητρας του καννισε να ρθει στο Τκυο. Γρφτηκε 1η φορ στο Λκειο του Κιουρτσου που αργτερα μετατρπηκε σε Προπαρασκευαστικ Σχολεο του Πανεπιστημου. (Νταγκκου Γιμπιμον) που συνδεται με το Αυτοκρατορικ Πανεπιστμιο (Τεκκου Νταγκκου). Εν φοιτοσεν εδ, ο φηβος Σικ απολμβανε να παζει μπιζμπολ και να συγγραφε με τον συμφοιτητ του Νατσομε Σουζκι, ο οποος αργτερα θα γντανε δισημος μυθιστοριογρφος. Εισλθε στο Πανεπιστμιο του Τκιο το 1890. Αλλ απ το 1892, με τις απασχολσεις του που του τργανε πολ χρνο -τα γραπτ ποιματα κι ρθρα για τα χικου-, απτυχε στις τελικς του εξετσεις, φησε τον κοιτνα Χονγκο που του εχε παρασχεθε με υποτροφα κι απεβλθη απ το κολλγιο. λλοι λνε πως ταν η φυματωση, ασθνεια που υπονμευσε τη μετπειτα ζω του, ο λγος που φυγε απ το σχολεο.


                             Αυτοπροσωπογραφα του!!!

      Εν ο Σικ εναι γνωστς ως ποιητς χακο, γραψε κι λλα εδη ποησης, κριτικ πεζογραφα, αυτοβιογραφικ πεζογραφα κι ταν επσης αρθρογρφος συντμων δοκιμων. (Η πρτη του εργασα που σζεται, εναι να σχολικ δοκμιο, Γκικεν Στσου, που επαινε τη ποικλη χρησιμτητα των δυτικν σκλων σε αντθεση με τους ιαπωνικος, οι οποοι "βοηθον μνο στο κυνγι και να τρομζουνε τους διαρρκτες"). Σγχρον του ταν η ιδα τι οι παραδοσιακς ιαπωνικς ποιητικς σντομες μορφς, πως το χικου και το τνκα, πεφταν λγω της ασυνπειας τους στη σγχρονη περοδο Μετζ. Ο Σικ κατ καιρος, εξφραζε παρμοια συναισθματα. Δεν υπρχαν μεγλοι ζωντανο ασκομενοι παρλο που αυτς οι μορφς ποησης διατηροσανε κποιαν αρκετ δημοτικτητα.
      Παρ την ατμσφαιρα παρακμς, μνον να χρνο περπου μετ την φιξ του στο Τκυο το 1883, ρχισε να γρφει χικου. Νετατος λοιπν ξεκνησε κι γραψε τα πρτα ποιματα επηρεασμνος κυρως απ τον Μπσοου.Το 1892, το διο τος που αποχρησε απ το πανεπιστμιο, δημοσευσε σειρ δοκιμων υπρ της μεταρρθμισης του χικου, το Ντασι Σοοκου Χιβα το Συζυτσεις Για Το Χικου Στη Φωλι Της Βδρας. να μνα μετ την ολοκλρωση αυτο του ργου, τον Νομβρη του 1892, του προσφρθηκε μια θση ως συντκτης χικου στην εφημερδα Nippon, και διατηροσε στεν σχση με αυτ καθ 'λη τη διρκεια της ζως του. Το 1895 κι στερα δημοσιεθηκεν λλη σειρ κειμνων του στο διο θμα και μοτβο: το Κεμενο Για το Χικα Γι' Αρχριους, (Χικα Τανιγι)μ  -αυτ μπκε και σ' λλα περιοδικ-  το Meiji Nijūkunen no Haikukai Ο Κσμος Του Χικου Το 1896, -που επανεσε τα ργα των μαθητν Τακαχμα Κιγισι και Καβαχιγκσι Χεκιγκτο-, το Χατζιν Μπουσν (1896-1897) -ο Μπουσν τανε ποιητς του 18ου αι., ο οποος ταυτζεται με τη σχολ του χικου- και το Ουταγιμι Νι Αταορου Σο Επιστολς Σ' να Ποιητ Τνκα (1898), που προτρεψε για τη μεταρρθμιση της μορφς ποησης τνκα.


         Πνακς του με ττλο: Εικνα Με Μλα

      Το παραπνω ργο, πνω στο τνκα, εναι να θμα που εχε επιδοθε στα τελευταα χρνια της ζως του. Πθανε 4 τη μετ την ανληψη του θματος αυτο. Κλινρης κι υπο την επρρεια της μορφνης, ανκανος να χει το μυαλ του σε διαγεια, λγο περισστερο απ να χρνο πριν το θνατ του, ρχισε να γρφει αρχεα ασθενειν. Αυτ τα 3 ργα εναι το Μποκουτζο Ιτκι (Μια Σταγνα Μελνι 1901), το Γκιγιγκα Μανροκο (Απλς Σημεισεις Μου Ξαπλωμνος Ανσκελα 1901-1902) και το Μπιιγιοσ Ροκουσκου (6 Ποδν Κλινρης 1902).
      Υπφερε απ τη φυματωση (TB) μεγλο μρος της ζως του. Το 1888 το 1889 ρχισε να βχει με αμα και σντομα υιοθτησε το καλλιτεχνικ του ψευδνυμο Σικ απ το ιαπωνικ χοτοτογκσου -η ιαπωνικ λξη για τον μικρ κοκκο. Η λξη αυτ μπορε να γραφτε με διφορους συνδυασμος κινεζικν χαρακτρων, συμπεριλαμβανομνου του 子規, που μπορε εναλλακτικ να διαβαστε ως χοτοτογκσου σικ. Πρκειται για κινεζικ μθο που λει πως αυτ το πουλ βχει αμα καθς τραγουδ πολ και δυνατ, καθς υποτθεται πως ξνει το λρυγγ του, γεγονς που εξηγε γιατ υιοθετθηκε το νομα. χοντας δη τα πρτα συμπτματα της φυματωσης, προσπθησε να εργαστε σαν ανταποκριτς πολμου στον Α' σινο-ιαπωνικ πλεμο κι φτασε τελικ στη Κνα μετ την υπογραφ της συνθκης του Σιμονοσκι στις 17 Απρλη 1895. Αντ να αρθρογραφε για τον πλεμο, πρασε να δυσρεστο διστημα που παρενοχλθηκε απ τους Ιπωνες στρατιτες στο Νταλιν, το Λουανγκτο και την Επαρχα Λουσκου, συνντησε δε στις 10 Μη 1895 το δισημο μυθιστοριογρφο Μρι Ογκι, ο οποος τανε ττε στρατιωτικς γιατρς.



      Η ζω σε βρμικες συνθκες στη Κνα προφανς επιδενωσε τη φυματωσ του. Συνχισε τις αιμοπτσεις στη διρκεια του ταξιδιο επιστροφς του στην Ιαπωνα και νοσηλετηκε στο Κμπε. Μετ την ανρρωσ του, επστρεψε στη πατρδα του στη Ματσουγιμα κι ανρρωνε στο σπτι του φημισμνου συγγραφα και συμφοιτητ του Νατσομε Σουσκι. Στη διρκεια αυτο του χρνου πρε μαθητς κι εξδωσε να στυλ χικου που τνιζε ,τι χει εμπνευστε απ τις προσωπικς εμπειρες της φσης. Ακμη στη Ματσουγιμα το 1897, να μλος αυτς της ομδας, ο Γιανιγκιχρα Κιοκουντ, δρυσε να περιοδικ χικου, το Χοτοτογκσου, μια παραπομπ στο νομα του Σικ. ν αξιλογο φιλολογικ και ποιητικ βμα, μσω του οποου πρτεινε στους συναδλφους του χατζν να 'ναι περισστερο φυσικο, αυθεντικο, ποιοτικο, αντικειμενικς γραφς, λακωνικο λγου, ροντος λγου (ριουκ) και να αποφεγουν τα φτιαχτ, τα ταιριαστ και τη δσκολη μπερδεμνη γλσσα. Ο Σικ τανε σαφς: "Να εσαστε σο το δuνατν πιο λακωνικο κι αφαιρστε οτιδποτε εναι περσσιο". 


              Το Μουσεο Σικ στη Ματσυγιμα

      Η λειτουργα αυτο του περιοδικο μεταφρθηκε γργορα στο Τκυο. Ο Τακαχμα Κιγισι, νας λλος μαθητς, ανλαβε τον λεγχο, και το ερος του περιοδικο επεκτθηκε για να συμπεριλβει κι εργασες πεζογραφας. Ο Σικ ρθε στο Τκυο κι η ομδα των μαθητν του τανε γνωστ ως Σχολ Νιππν μετ την εφημερδα, που εχε εκδσει χικου και τρα δημοσευσε το ργο της ομδας. Παρ το γεγονς τι το 1897 εχε νοσηλευτε ικανοποιητικ, η ασθνει του επιδεινθηκε περαιτρω γρω στο 1901. Απκτησε και τη Νσο του Pott (παρακλδι σχημο της φυματωσης, εκτς πνευμνων, που πλττει και τα οστ κυρως της σπονδυλικης στλης) κι ρχισε να χρησιμοποιε μορφνη ως παυσπονο. Μχρι το 1902 μπορε να βασιζτανε σε μεγλο βαθμ στο φρμακο. Κατ τη διρκεια αυτς της περιδου, γραψε 3 αυτοβιογραφικ ργα.


       Πτρινο μνημεο που βρσκεται στη γεντειρ του πλη Ματσουγιμα,
   στο σιδηροδρομικ σταθμ της καιφρει να χικου του Σικ, που λει περπου τα εξς:

                                     αρ, ως παλι
                              βθα με ρυζοσοδεις
                                   τη Καστρπολη.

      Ο Σικ μπορε να πιστνεται με τη δισωση της παραδοσιακς ολιγστιχης ιαπωνικς ποησης και την ανδειξ της σε μιαν εξειδικευμνη θση στη σγχρονη περοδο Μετζ. Εν υποστριζε τη μεταρρθμιση του χικου, αυτ η μεταρρθμιση βασστηκε στην ιδα τι το χικου ταν να βασισμνο σε καννες αυστηρος, λογοτεχνικ εδος. Υποστριξε τι πρπει να κριθε με το διο κριτριο που χρησιμοποιεται για τη μτρηση της αξας και των λλων μορφν λογοτεχνας -κτι που αντιβανει στις απψεις των προηγομενων ποιητν. Κατστησε σταθερ το χικου στη κατηγορα της λογοτεχνας, κι αυτ τανε μοναδικ κι αρκετ. Ορισμνα σγχρονα χικου αποκλνουν απ το παραδοσιακ συλλαβικ μοτβο 5-7-5 και παρακμπτουνε το κγκο, η μεταρρθμιση του Σικ δεν συνιστοσε να σπσει με τποτα αυτ τη παρδοση. Το ιδιατερο στυλ του απρριπτε "τα λογοπαγνια τις φαντασισεις που συχν βασζονταν στη παλι σχολ" υπρ της "ρεαλιστικς παρατρησης της φσης". Ο Σικ πως κι λλοι συγγραφες της περιδου Mετζ, εχεν υιοθετσει μιαν αφοσωση στο ρεαλισμ απ τη δυτικ λογοτεχνα. Αυτ εναι εμφανς στη προσγγισ του τσο στα χικου σο και στα τνκα του.



      Μαζ με τους Μπσοου, Μπουσν κι Ισσ δικαιολογημνα θεωρεται ναc απ τους κλασσικος κι ισξιος με τους προαναφερθντες λυρικος ποιητc της Ιαπωνας, αφο πρωτοσττησε στο να ξεπερσει τα ιαπωνικ σνορα η λυρικ ποηση, ετε ως τνκα ετε ως χικου, παρλο που ο διος επηρεασμνος απ την ευρωπακ λογοτεχνα γραψε ποηση και σε πιο ελεθερο στυλ.


                             Το μνμα του

      Πθανε στο Τκυο απ φυματωση στις 19 Σεπτμβρη 1902 στην ηλικα των 34 ετν μλις.
____________________________

                                              Τα Ποιματα

Τνκα:

Το χωρι κοιμται βαρι
οτ' να φως αναμμνο.
Τα φωτειν στρα
λες κι αφνουν τ' ασμι τους
πνω απ' το δσος των μπαμπο...

Χικου:

Τ να διαβζει,
ανοιξιτικη νχτα
ο μοναχικς;

Για τον ασθεν
επμονο θρος η νσος
σαρντα βαθμν.

Κματα ζστης:
τ' νθη της δαμασκηνις
ρανουν τις πτρες.

Μια παπαρονα
νθισε κι ο νεμος αμσως
τναξε τα πταλ της.

ρχονται να πιον
απ αυτ το ποτμι
πλοσιοι κι αρκοδες.

Εαριν μρα,
μικρ βρκα τριγυρζει
μεγλο πλοο.

Ισχν το θρος,
απ' τη ζω μου που φθνει
μνουν κκκαλα.

Εαριν βροχ
απλνονται ομπρλλες
στη σχεδα μας.

Θλω να κοιμηθ
σκτωσε λες τις μγες
απαλ παρακαλ.

ναστρη νχτα,
σκιχτρο μοιζει μ' ντρα
το κακμοιρο.

Πυγολαμπδα:
εναι κρα στο χρι
η λμψη της.

ταν γρισα
ο ταξιδευτς εχε χαθε
μες στην ομχλη.

Πλρης γαλνη
στη λιμνολα του βουνο,
αλκυνη πετ.

Λευκ παινια,
ταν βγκε το φεγγρι
μδησε κι πεσε.

ρχεται κρο,
δεν πλησιζει ντομο
πια τη λμπα.

Βιαστικ βροχ
το φρκο του χελιδονιο
το καταβρχει.

Διττων αστρας
σ' εποχ πυροτεχνημτων
η μοναξι μου.

Ετοιμοθνατα
κνουν πολ θρυβο
στερν τζιτζκια.

Νυχτεριν πνο,
τρμουν στο σνολ τους
τα λευκ ρδα.

Γλυκς σταγνες
απ' το αχλδι κυλν
στο μαχαρι μου.

Το φαναρκι
σε κτρινη κοιλδα
μπκε σπτι.

Θυμμαι κποιος
αγπησε πολ τη ποηση
και τα μοσμουλα.

Κρος νεμος
κι σφιξα πνω μου τη μικρ.
Τσο μορφη!

Δεκαετα σπουδν:
φτχεια, το ππλωμ μου
καταφαγωμνο!

Σ' να σπιιτκι
ακογεται το κλμα:
αργαλεις 'φανει.
_____________________________

     Εδ τελεινει πια κι αυτς ο διασκεδαστικς κι απολαυστικς περπατος στα χρνια κι ημρες της ιαπωνικς ολιγστιχης ποησης και με τη παρουσαση δειγματοληπτικ, ορισμνων μνον, απ τους πολλος κι αξιλογους αντιπροσπους της. Για μνα που τη σερινισα καθ' λη τη διρκεια που στηνα το ρθρο ταν ντως τσι: διασκεδαστικ κι απολαυστικτατη. Μερικ δε εξ αυτν των μικρν κοσμημτων, με συγκινσανε πρα πολ και θαμασα και το τρπο σκψης των ανθρπων αυτν, που βουτντας το φτερ γραφς στης καρδις το μελνι, παραδσανε στον κσμο αυτ τα εξαρετα κομμτια. Σκβω με σεβασμ και συγκνηση να υποκλιθ σε αυτος τους υπροχους ποητς.
     Τις φωτογραφες τις αλευσα απ το δκτυο τυχαα διλεξα τις πιο μορφες και σε μερικς περιπτσεις και ταιριαστς, και τις βαλα. Στα δε ποιματα, επενβην σχεδν σε λα, τσι στε να τα φρω στον καννα των 5-7-5-7-7 5-7-5, κι αναλαμβνω προσωπικ την ευθνη σε αυτ -αν και δεν ταν εφικτ να γνει σε λες τις περιπτσεις πως θα εδατε αν ολοκληρσατε την ανγνωση.
     Χαιρετ με μια φρση: Ως την επμενη φορ!   Π. Χ.


                                             Τ  Ε  Λ  Ο  Σ

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers