-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.

 
 

 

:


          Η ομορφι του ρυθμο, η αρμονα, η χρη
                  κι ο καλς ρυθμς
εξαρτνται απ την Απλτητα.

                                    Πλτων
           Βιογραφικ

    Ο Πλτων ταν αρχαος λληνας φιλσοφος, συγγραφας και ποιητς, απ την Αθνα, ο πιο γνωστς μαθητς του Σωκρτη και δσκαλος του Αριστοτλους. Το ργο του, που με τη μορφ φιλοσοφικν διαλγων χει σωθε ολκληρο (του αποδδονται ακμα και μερικ νθα ργα), σκησε τερστια επιρρο στην αρχαα ελληνικ φιλοσοφα και γενικτερα στη δυτικ φιλοσοφικ παρδοση μχρι και σμερα. Κριος οικοδμος της φιλοσοφας, οδηγητς ετε προγγελος μεταγενεστρων προβσεν της, εμπνευστς μεσα μμεσα των σπουδαιτερων κοινωνικοπολιτικν οραματισμν. Μεταξ λλων, γραψε την Απολογα Του Σωκρτους, που θεωρεται ως μια σχετικ ακριβς καταγραφ στη δκη που τον καταδκασε σε θνατο, το Συμπσιο που μιλ για τη φση του ρωτα, τον Πρωταγρα που μεταξ λλων θεμελινεται θεωρητικ η αρχ της πρληψης που δεν λαμβνει τη ποιν ως απολτως ανταποδοτικ, τον Παρμενδη και τον Θεατητο, που θεμελινει την αντικειμενικτητα του λγου και της ιδας, εν σε 2 μακρος διαλγους, τη Πολιτεα και τους Νμους περιγραψε την ιδανικ πολιτεα, μια κοινωνα 3 τξεων: (α) οι ολγοι, ηγεμνες-βασιλες, (β) οι επκουροι, μια κστα πολεμιστν, (γ) το πλθος των ελεθερων πολιτν που δεν χει καμα πρσβαση στην εξουσα. Οι ολγοι, με αρετ τη σοφα-λογικ κι οι επκουροι, με αρετ τη γενναιτητα-βοληση, εξουσιζουν τα πθη του πλθους.
     Ανκε σε μα απ τις γνωστς οικογνειες της Αθνας, που εχε πντα δεσμος με τη πολιτικ εξουσα. Η πιο χαρακτηριστικ περπτωση εναι τι θεοι του ταν ο περφημος Κριτας (ο αρχηγς των Τρικοντα Τυρννων) κι ο Χαρμδης, που ανκε επσης στην δια ομδα που επιβλθηκαν στην Αθνα μετ το τλος του Πελοποννησιακο Πολμου και τους αφιερνει και διαλγους με τον διο ττλο και τους αντιμετωπζει ως το τλος θετικ, παρ τη πολ κακ φμη που μποροσαν να 'χουνε στην Αθνα μετ την ττα τους. To σνολο του ργου του, συχν τον κατατσσει μεταξ των κορυφαων παγκοσμων προσωπικοττων λων των εποχν με τη μεγαλτερη επιρρο, μαζ με τον δσκαλο του, Σωκρτη, και τον μαθητ του, Αριστοτλη.

     Γεννθηκε στις 21 Μη του 428 π.Χ. στν Αρχαα Αθνα, απ αθηνακ οικογνεια ευγενν με πολιτικ παρδοση και πθανε το 347 π.Χ. πλι στην Αρχαα Αθνα. Γιος του Αρστωνα και της Περικτινης*, -ταν κι δια φιλσοφος και μλιστα πολ δυνατ, μαζ με τον ντρα της και μετ τον θνατ του, ξαναπαντρετηκε τον Πυριλμπη κι αργτερα με τον γαμπρ της Σπεσιππο, κρατσανε την Ακαδημα- κι εχε 2 αδερφος, τον Αδεμαντο και τον Γλακωνα. Τ' νομ του ταν Αριστοκλς, αλλ' αργτερα ονομστηκε Πλτων γιατ εχε ευρ στρνο και πλατ μτωπο. Ο Αριστοτλης μας πληροφορε τι στη διρκεια της νετητς του, ο Πλτωνας ρθε σ' επαφ με τα δγματα του Κρατλου, μαθητ του Ηρκλειτου, που μαζ μ' λλους προσωκρατικος στοχαστς πως, Πυθαγρας και Παρμενδης, του δσανε τις βσεις των μεταφυσικν κι επιστημολογικν αναζητσεων. Καθς μως συνντησε τον Σωκρτη προσανατλισε τις αναζητσεις του στο φιλοσοφικ ζτημα της αρετς.


     Γεννιται στην αρχ του Πελοποννησιακο Πολμου και θα ζσει περπου 80 χρνια. Το να γεννηθες 3 χρνια μετ την ναρξη πολμου και μλιστα τσο σημαντικο, θα 'λεγε κανες πως τανε και γκανυρμι. Γιατ αυτς θα πρπει να ταν ο αγριτερος πλεμος που γνρισαν οι αρχαοι λληνες, ετε πριν ετε μετ, απ ττε που ζει ο Πλτων και πρπει να το ζησε στην εφηβεα του και στη μετεφηβικ ηλικα απ πολ κοντ, λη την αγριτητα αυτο του πολμου. Για το πσο σκληρς και πσον γριος ταν αυτς ο πλεμος, πρπει κανες να διαβσει τον Θουκυδδη (εναι επσης Αθηναος και γρφει την ιστορα του απ την οπτικ του μσου Αθηναου). Δεν υπρχει λλος τρπος να καταλβει κανες απ πσα κματα πρασαν οι Αθηναοι της εποχς κι επομνως μπορομε να φανταστομε, μσα απ το κεμεν του, τις εμπειρες που μπορε να εχε ο Πλτων στα πρτα του χρνια. Θα πρπει δηλαδ να μαθε, πως λοι οι Αθηναοι, τα κακ μανττα, τα τραγικ μανττα της σικελικς καταστροφς, που κανες Αθηναος δεν γρισε πσω, λοι εξολοθρετηκαν μχρι τον τελευταο: απ’ τους αρχηγος τους, τον Νικα και τον Δημοσθνη, μχρι τον τελευταο αθηναο πολτη. Και το πολεμικ υλικ που στειλαν οι Αθηναοι, εννο το ανθρπινο δυναμικ που στειλαν οι Αθηναοι στη Σικελα, δεν ταν αμελητο. Θα πρπει να ταν το 1/5 των αθηναων πολιτν και κανες δεν γυρζει πσω. θα πρπει να κουσε επσης, το 404 π.Χ., τα κακ μανττα για την ττα στη ναυμαχα στους Αιγς Ποταμος, που πρακτικ σμαιναν πως η Αθνα τανε πια ανοχρωτη, ταν ρμαιο στα χρια των Σπαρτιατν. Κι απ μια πλευρ, ευτυχς που οι Σπαρτιτες δεν φρθηκαν στους Αθηναους με τον διο τρπο που αυτο εχαν φερθε στους Μηλους στους Αιγιντες και σ' λλους, μικρτερης εμβλειας αντιπλους τους κι τσι η Αθνα κατφερε, παρ τις δυσκολες και μ' ναν αιματηρ εμφλιο πλεμο ββαια, που ξσπασε αμσως μετ, να επιζσουν ως μα πολ σημαντικ πλη της Ελλδας και σ' λο τον 4ο αι. π.Χ., που στην ουσα εναι ο αινας του Πλτωνα.
______________________
 *  Η Περικτινη δεν τανε συνηθισμνη γυνακα. Απγονος του Σλωνα, του μεγαλτερου Αθηναου νομοθτη που αντικατστησε τους πραγματικος νμους του Δρκοντα με πιο ανθρπινους. Εναι η αδελφ του Χαρμδη κι ανηψι του Κριτα -2 εξχουσες προσωπικτητες των περφημων Τρικοντα Τυρννων που κυβρνησαν την Αθνα για σχεδν να χρνο μετ την ττα τους στον Πελοποννησιακ Πλεμο. Περαιτρω, εναι νας απ τους αγνοομενους δασκλους του Σωκρτη και μητρα του σπουδαιτερου μαθητ του, του Πλτωνα. Δεν ταν η 1η γυνακα που γραψε για την οικογενειακ γυναικεα ψυχολογα. Ωστσο, τα ργα της εναι μοναδικ, δεδομνου τι διακηρσσουν λιττητα κι ανελητη αφοσωση στο σζυγο, αν και σε παρλογο παρδοξο ανκει η πλοσια ανατροφ της κι οι δο γμοι της. Η δε Ποτνη, παιξε σμαντικ ρλο στα γρμματα, πως οι γονες της κι ενεπλκη γιατ ο ντρας της Σπεσιππος ανλαβε μετ το θνατο του Πλτωνα, τν Ακαδημα. (Δετε το σχετικ ρθρο στο λινκ).
_____________________
     Πληροφορες για τη ζω του αντλομε κυρως απ αρχαες βιογραφες. Σημαντικτερες θεωρονται εκενες του Απουλιου (De platone et eius dogmate, 2ος αι. μ.Χ.), του Διογνη Λαρτιου (Βοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφᾳ εὐδοκιμησντων) και του Ολυμπιδωρου (Βος Πλτωνος, 6ος αι. μ.Χ.). πως παραδδεται απ τη βιογραφικ παρδοση, γεννθηκε το 427 π.Χ. στην Αθνα , κατ τον Διογνη, στην Αγινα. Καταγταν απ επορη αριστοκρατικ αθηνακ οικογνεια. Πατρας του ταν ο Αρστων, απ το γνος του βασιλι Κδρου και μητρα του η Περικτινη, που ταν αδερφ του Χαρμδη, ενς απ τους Τρικοντα Τυρννους κι ανιψι του Κριτα, επσης μλος των Τρικοντα, με καταγωγ απ το γνος του νομοθτη Σλωνα. Αδρφια του ταν οι Αδεμαντος, Γλακων και Ποτνη*. Το πρτο του νομα ταν Αριστοκλς, αλλ αργτερα ονομστηκε Πλτων επειδ εχε πλατ μτωπο φαρδις τις πλτες, γιατ στα νιτα του ταν παλαιστς κι εχε νικσει στα Πθεια. . ταν ο πατρας του πθανε, η Περικτινη παντρετηκε το θεο της, Πυριλμπη, που συνδεταν φιλικ με τον Περικλ. Νεαρς πρπει να πρε πολ καλ μρφωση, γιατ οι γνσεις του για τη μουσικ, τη ποηση και τις τχνες εναι εντυπωσιακς. O Αριστοτλης μας λει τι στα νιτα του διδχτηκε φιλοσοφα απ τον Κρατλο, που ταν οπαδς του Ηρκλειτου. Αλλ η μεγλη στιγμ γι' αυτν -που σημδεψε λη του τη ζω- ταν η συνντηση του με τον Σωκρτη.



     Μια παρδοση -που εναι μως αρκετ μεταγενστερη- λει τι νεαρς, γραφε τραγωδες, αλλ ταν συνντησε τον Σωκρτη, τσο πολ εντυπωσιστηκε απ' αυτν, που τις καψε κι αμσως τον ακολοθησε. Εναι ββαιο τι τα τελευταα χρνια της ζως του, ο Πλτωνας ανκε στον στεν κκλο του. Τον επηρασε χι μνο με τη φιλοσοφα και τον τρπο που συζητοσε, αλλ κυρως με τη προσωπικτητα, το θοςκαι το ιδανικ του για τον δκαιο νθρωπο. Τα νεανικ χρνια του συνπεσαν με τη τελευταα περοδο του πολμου. Την εποχ αυτ η οικογνεια του ανκε μλλον στο ολιγαρχικ κμμα. 2 στενο συγγενες ταν ανμεσα στους 30 που κυβρνησαν την Αθνα με φοβερ αγριτητα μετ την ττα απ τη Σπρτη. Απ την λλη, ο πατρις του φανεται τι τανε σημαντικς οπαδς της δημοκρατας. Αλλ κι ο διος ενδιαφερτανε πολ για τη πολιτικ.
     Μετ λοιπν το τλος του Πελοποννησιακο Πολμου (πως μας μεταφρει ο διος απ κποιες επιστολς που φησε που η γνησιτητα αμφισβητεται, αλλ παρ' λ' αυτ ακμα κι αν δεν εναι γραμμνες απ το χρι του εναι απ πλατωνικος κκλους γραμμνες), εδε με συμπθεια την τυραννα των Τρικοντα, δηλαδ την αποκαθλωση της δημοκρατας που ρθε μετ το τλος του Πολμου και τη σντομη κυριαρχα του θεου του και των φλων του, που μως πνιξε στο αμα την Αθνα και λογικ προκλεσε αντεκδκηση, ταν οι δημοκρατικο πραν ξαν το πνω χρι (μρτυρας μας εναι ο Ξενοφν, που συνχισε το ργο του Θουκυδδη). Θα πρπει να πρασε μια πλι πολ σκληρ περοδο ο μσος αθηναος πολτης στην ανγκη του να ισορροπσει ανμεσα σε δυο αντιμαχμενες ομδες, που ταν και πολ σκληρς στον τρπο που η μα φερταν στην λλη.
     Εδε λοιπν στην αρχ με συμπθεια τους Τρικοντα, αλλ στη συνχεια κατλαβε τι κι αυτ το σστημα το πολιτικ -ειδικ πως εφαρμστηκε στην Αθνα- δεν τον κλυπτε, δεν τον ενπνεε, διτι χρησιμοποιοσε τους ανθρπους ως υποχερια δι της βας (ο Σωκρτης ταν να απ τα θματα που αντιστθηκαν σ' αυτ τη βα των Τρικοντα) κι επομνως κρτησε βαθμιαα κποιες αποστσεις. Για κακ του ωστσο τχη, αν υπρχε περπτωση να στραφε προς τη δημοκρατα, ρχεται η δκη, η καταδκη κι ο θνατος του δασκλου, του Σωκρτη, το 399 π.Χ., απ χρια απ εντολς απ δικαστριο δημοκρατικ, λακ δικαστριο κι οριστικ απομακρνουν την πιθαντητα ο Πλτων να στραφε με θετικ πνεμα απναντι στους κυραρχους δημοκρτες της Αθνας, που κρτησαν την εξουσα σο καιρ ζοσε και ακμα μετ, μχρι να καταλυθε στην ουσα η ανεξαρτησα της Αθνας απ τον Φλιππο αρχικ και μετ απ' τον Αλξανδρο, δηλαδ τα χρνια πια του Αριστοτλη κι χι του Πλτωνα. Καλ εναι να το θυμμαστε αυτ, τι ο 4ος προχριστιανικς αινας για την Αθνα εναι αινας συνεχος κι ακατλυτης δημοκρατας, με τα δια στοιχεα πολιτεματος που εχε η δημοκρατα τον καιρ του Περικλ τον 5ο αι. π.Χ. Αυτ σως χρησιμεσει να καταλβουμε τη στση και τις πολιτικς αντιλψεις του, ταν θα μας χρειαστε να τις επικαλεστομε για να λσουμε πλευρς της φιλοσοφας του.
     Στη συνχεια κρατιται σε κποια απσταση απ τα κοιν, με μα εξαρεση: "Προσπθησα να μη με κατηγορσουν τι μουν αδρανς ως προς τη πολιτικ πρξη, να θσω σε εφαρμογ τις πολιτικς μου απψεις". Σιγ-σιγ διαμορφνει πολιτικς απψεις κι εκμεταλλευμενος τον θαυμασμ που εχε για τον διο ο τραννος των Συρακουσν, Διονσιος Α, μεταβανει στη Σικελα το 387 π.Χ. και θα κνει ξαν λλες 2 φορς αυτ το ταξδι προς τις Συρακοσες, το 366 π.Χ. και το 362 π.Χ. -3 σικελικ ταξδια του. Το κοιν τους υπβαθρο εναι τι προσπθησε να μετατοπσει τον τραννο των Συρακουσν, τον ηγεμνα των Συρακουσν προς τη φιλοσοφα, σε μα αντληψη που εχε ο διος τι μια πλη μπορε να διοικηθε σωστ, δκαια δηλαδ, μνο αν οι φιλσοφοι κατακτσουνε την εξουσα, δηλαδ μνον ταν ετε ο φιλσοφος γνει κυβερντης της πλης ετε ο υπρχων κυβερντης της πλεως στραφε προς τη φιλοσοφα. Μια ουτοπα δηλαδ που θα ελγξουμε μετ.
      Τα ταξδια του Πλτωνα κατληξαν σε αποτυχα. Μλιστα, μετ το πρτο ταξδι, κινδνευσε, φεγοντας κακν κακς απ τη Σικελα, να πουληθε δολος στην Αγινα και τελικ αναγνωρστηκε και σθηκε, τσι λει ο μθος τουλχιστον. Κι κτοτε δεν επιχερησε ξαν να ρθει σε σχση με την ενεργ πολιτικ στην Αθνα αλλο. Αυτ εναι η πολιτικ ιστορα, που μσα της μεγαλνει, ανδρνεται, αντλε βιματα και λογικ εναι μια πολ ισχυρ πλευρ της διαμρφωσς του.
     Ωστσο η Αθνα ττε δεν εναι μνο πλεμος και πολιτικς εξελξεις, εναι και το πνευματικ κομμτι της νετητας, της μσης ηλικας και των γηρατειν του Πλτωνα. Η Αθνα, λοιπν, των αρχν του Πελοποννησιακο Πολμου εναι το αντθετο απ ,τι θα φανταζμαστε εμες σε μα χρα σε μα πλη που βρσκεται σε μα εμπλεμη κατσταση και σε ναν πρα πολ σκληρ πλεμο. Την δια εποχ, οι διοι νθρωποι που πολεμον καθημεριν συνεχζουν, αν θλετε σως ανυψνουν ακμα περισστερο, την πνευματικ παραγωγ της περφημης Αθνας του 5ου αι.π.Χ. Εναι η εποχ δηλαδ που δπλα με τον νεαρ Πλτωνα ζονε: ο Σωκρτης, ο Πρωταγρας, ο Γοργας, ο Σοφοκλς, ο Ευριπδης, ο Αριστοφνης, ο Θουκυδδης, στα τλη του ο Αναξαγρας κ. λπ.



     Το παρδοξο δηλαδ κι αυτ που δυσκολευμαστε να καταλβουμε, εναι πς εναι δυνατν μσα σε μα πολ κρσιμη, ντονη κατσταση πολμου να παργεται ταυτχρονα, να μη σταματσει καθλου, η πνευματικ παραγωγ. Επομνως, ταν αναφρομαι στη βιογραφα του Πλτωνα, επειδ πρκειται για ναν φιλσοφο, ναν νθρωπο που εναι στοχαστς πνω απ λα, δεν εναι μνο τα πολιτικ γεγοντα που επηρασαν, αλλ κι η ατμσφαιρα που μσα της διαμορφθηκε η προσωπικτητα, η τση κι οι γνσεις του. Ζει λοιπν σε μα πολ δημιουργικ περοδο της πνευματικς ιστορας της αρχαας Ελλδας, στο επκεντρο αυτς της πλης, που σως για μοναδικ φορ στην ιστορα κατφερε, για λγους που κανες δεν μπορε να εξηγσει με ασφλεια, να χουμε μα φοβερ συμπκνωση χρνου κι ανθρπων. Στην δια πλη, στον διο χρο, σε ελχιστο χρονικ διστημα (σε πενντα χρνια), συνυπρξαν, ταν ο νας δπλα στον λλον, μερικ απ τα ονματα που ακμα μελετομε και δεν μπορομε να ξεπερσουμε στην πνευματικ ιστορα της ανθρωπτητας.

     Γνρισε λοιπν το Σωκρτη σ' ηλικα 20 ετν κι μεινε κοντ του μχρι τον θνατο του μεγλου δασκλου (399 π.Χ.). Ο δικος θνατς του τανε κνητρο για ν' αναλβει το ρλο του κοινωνικο μεταρρυθμιστ της αθηνακς δημοκρατας. 
Μετ τη θαντωση του Σωκρτη για λγο καιρ κατφυγε στα Μγαρα, κοντ στο συμμαθητ του Ευκλεδη. στερα γρισε στην Αθνα, που για 10 χρνια ασχολθηκε με συγγραφ φιλοσοφικν ργων, που φρουνε τη σφραγδα της σωκρατικς φιλοσοφας. Στη συνχεια ταξδεψε στην Αγυπτο και στη Κυρνη, που σχετστηκε με το μαθηματικ Θεδωρο και τλος στον Τραντα της Ιταλας, που γνρισε τους πυθαγρειους, που απ τη φιλοσοφικ σκψη των επηρεστηκεν αποφασιστικ. Μετ πρασε στη Σικελα, στην αυλ του βασιλι των Συρακουσν Διονυσου Α' γνρισε το βασιλικ γυναικδελφο Δωνα, με τον οποο συνδθηκε φιλικ. Η φιλα μως αυτ προκλεσεν υποψες στον Δινυσο για συνωμοσα, γι' αυτ τον διωξε απ' τη Σικελα. Στην Αγινα κινδνεψε να πουληθε σα δολος αλλ τον εξαγρασε ο Κυρηναος φλος του, Αννκερης.
     πειτα επστρεψε στην Αθνα, αγορζει να μεγλο οικπεδο κι εκε δρυσε φιλοσοφικ σχολ, την Ακαδημα, που βρισκτανε περπου να μλι ξω απ τα τεχη και δανεστηκε το νομ της απ τον αττικ ρωα Ακδημο, (387 π.Χ.). Η περφημη αυτ σχολ λειτοργησε σχεδν για μια χιλιετα, μχρι να τη κλεσει ο αυτοκρτωρ Ιουστινιανς στα 529 μ.Χ. Η προσπθεια μως των 2 φλων να προσηλυτσουν στις ιδες τους το νο ηγεμνα Διονσιο Β' απτυχαν. Για 3η φορ ρθε στην αυλ των Συρακουσν το 361 π.Χ., με σκοπ να συμφιλισει το Δωνα με το Διονσιο. Αυτ τη φορ κινδνεψε κι η ζω του. Τον σωσε η επμβαση του πυθαγρειου Αρχτα. Ο Δωνας δε γλτωσε. Δολοφονθηκε το 353 π.Χ.. τσι χασε τον νθρωπο που στριξε τις ελπδες του για την επιβολ των πολιτικν του ιδεν. Απ ττε και μχρι το θνατ του ασχολθηκε με διδασκαλα και συγγραφ φιλοσοφικν ργων.



     ταν ιδρει την Ακαδημα, νοι απ’ λα τα μρη της Ελλδας ρχονται να μαθητεσουν κοντ του. Φανεται πως δη εχε αρχσει ν αποκτ φμη. Ττε αρχζει να γρφει τα ργα του, που παρουσιζει τη δικ του φιλοσοφα. Ττε θα διατυπσει και τη περφημη θεωρα του των ιδεν. Αν κτι τονε χαρακτηρζει, εναι το πθος του ν' ανακαλψει τη γνση. Να πετχει αυτ που δεν κατφερε ο μεγλος δσκαλος του, ο Σωκρτης. H μθοδος του Σωκρτη τον βοηθοσε να αποδεξει τ δεν εναι κτι, χι τ εναι. βρισκε το ψεδος, χι την αλθεια. πως και ο Σωκρτης, τσι και ο Πλτωνας προσπαθε να βρει την πλρη, τη σγουρη, την απλυτη γνση. Υπρχει μως ττοια γνση; μπως χουν δκιο οι σοφιστς, που λνε πως ,τι και να πει κανες, αυτ εναι κι η αλθεια; Μα ττε δεν θα μποροσαμε ποτ να πομε τι εναι το σωστ και τι το λθος, τι το καλ και τι το κακ, τι το δκαιο και τι το δικο. Δεν θα υπρχαν οτε αρχς, οτε αξες, οτε νμοι.
     Αν μγας φιλσοφος εναι αυτς που ανογει νους δρμους, ττε ο Πλτωνας εναι ο μεγαλτερος φιλσοφος λων των εποχν, χι μνο για την Ελλδα, αλλ για λο τον κσμο. Εναι αυτς που πρτη φορ βαλε τα θεμλια κι οργνωσε λους τους τομες της ανθρπινης σκψης και φιλοσοφας. νοιξε δρμους στην αναζτηση της γνσης, την ηθικ, την αισθητικ, τη πολιτικ φιλοσοφα, και συντλεσε να τεθον τα θεμλια των μαθηματικν και των λλων επιστημν και να οργανωθον οι διφορες επιστμες σε πλρες σστημα παιδεας. Επσης αναζτησε και βρκε νες μεθδους και τεχνικς για το πς πρπει να ερευννται η φιλοσοφα κι οι επιστμες. Πνω στηρχτηκε ο μεγλος μαθητς του, Αριστοτλης, αλλ κι λοι οι μεταγενστεροι φιλσοφοι κι επιστμονες. πως επε ο μεγλος σγχρονος φιλσοφος και μαθηματικς Ουιτχεντ, λη η σγχρονη φιλοσοφα δεν εναι τποτε λλο παρ σχλια στον Πλτωνα.

     Κριο χαρακτηριστικ της φιλοσοφας του αποτελε η θερηση της γνσης ως ανμνησης. Σμφωνα μ' αυτν, η ανθρπινη ψυχ πριν πσει στον κσμο των πραγμτων ζησε σ' ναν ιδανικ κσμο, τον κσμο των ιδεν. Εκε τανε που γνρισε τη πραγματικ ουσα των πραγμτων. Τα πργματα που γνονται αισθητ στον νθρωπο στη δισταση του υλικο κσμου, δεν αποτελονε παρ απομιμσεις, "σκις", εδωλα του αληθινο κσμου των ιδεν. Επομνως ο νθρωπος δεν ανακαλπτει, αλλ θυμται αλθειες που κποτε γνρισε στον κσμο των ιδεν. λοι χουν μσα τους τη γνση και την αλθεια κι αυτ που πρπει να γνει εναι να την ανακαλσουν στη μνμη τους. Εξλλου η ετυμολογα της α-λθειας σημανει ρση της λθης.
     Η πλατωνικ φιλοσοφα εναι επσης ιδεοκρατικ. Εισγει δηλαδ τη θεωρα των ιδεν, που 'ναι οι γενικο κι αινιοι τποι των πραγμτων, οι ουσες που γνονται αντιληπτς μνο με το λογικ κι χι με την ασθηση. Τα αισθητ τα θεωρε εδωλα των ιδεν. τσι αναγνωρζει 2 κσμους, τον αισθητ που διαρκς μεταβλλεται και βρσκεται σε ασταμτητη ρο κατ τον Ηρκλειτο και το νοητ κσμο, τον αναλλοωτο, δηλαδ τις ιδες, που υπρχουν σε τπον επουρνιο. Αυτς εναι τα αρχτυπα αυτο του ορατο κσμου, τα αινια πρτυπα και παραδεγματα.
Στη ψυχ διακρνει τρα μρη, το λογιστικ, το θυμοειδς και το επιθυμητικ. Γι' αυτ κι αναγνωρζει 3 αρετς, τη σοφα, την ανδρεα και τη σωφροσνη, που η καθεμα  τους αντιστοιχε και σ' ν απ τα 3 μρη της ψυχς. Αυτς τις αρετς της ψυχς τις παραλληλζει με τις 3 χορδς της λρας, την υπτη, τη μση και τη ντη. Αλλ κι αυτς πρπει ν' αναπτσσονται αρμονικ, στε το λογιστικ ως θεο να κυβερν, το θυμοειδς να υπακοει σ' αυτ ως βοηθς και τα δο μαζ να διευθνουνε το επιθυμητικ, για να μην επιχειρε ν' ρχει, αφο εναι το πιο πληστο και το καττερο μρος της ψυχς. Απ την αρμονικ ανπτυξη αυτν, αποτελεται η δικαιοσνη, που 'ναι αρμονα των 3 λλων.



     Επειδ κι η πλη αποτελε αντανκλαση του ανθρπου, διακρνει και σ' αυτ τρα γνη: το βουλευτικ, το πολεμικ και το χρηματικ, που αντιστοιχον προς τα τρα μρη της ψυχς. πως στον νθρωπο, τσι και στη πλη πρπει να υπρχει η δικαιοσνη, δηλ. η αρμονα που πετυχανεται ταν και στη πλη το καθνα απ τα γνη εκτελε το δικ του ργο και δεν επιδικει τα ξνα. Το συγγραφικ ργο του εναι αρχικ μνμη και φμη, εξιδανικευτικ, του βου και του θαντου και του θους του Σωκρτη, αλλ κι ανπτυξη, ευμθοδη και πολπτυχη της διδασκαλας του, πιστ ως κποιο βαθμ στο πνεμα του. Τα ργα του εναι 36 κι λα εναι, εκτς απ την "Απολογα Του Σωκρτη", διαλογικ, σε καννα διλογο δεν εμφανζεται ο διος και στη συγγραφ ο φιλσοφος μιμθηκε τη διδασκαλα του Σωκρτη, που δδασκε διαλογικ. Οι διλογο του επιγρφονται με το νομα κποιου απ τα διαλεγμενα πρσωπα, π.χ. "Τμαιος", κ.λπ. 3 μνο διλογοι, το "Συμπσιο", η "Πολιτεα" κι οι "Νμοι" τιτλοφορονται απ το περιεχμεν τους. Σ' λους τους διαλγους τη συζτηση διευθνει ο Σωκρτης. Στους παλαιτερους διαλγους διατηρε την εικνα του πραγματικο Σωκρτη, εν στους νετερους κτω απ το πρσωπο του δσκαλου κρβεται ο διος ο μαθητς. Το σνολο του ργου του διακρνεται σε 3 περιδους με βση τη χρονολογικ σειρ:

   α) Περοδος νετητας (400 π.Χ.-387 π.Χ.): Σ' αυτν ανκουν: "Απολογα Σωκρτη", "Κρτων", "Χαρμδης", "Πρωταγρας", "Λχης", "Ευθφρων", "Ιππας Μεζων", "Ιππας Ελσσων", "ων", "Λσις".

   β) Περοδος ωριμτητας (386 π.Χ.-367 π.Χ.): Σ' αυτν ανκουν: "Μενξενος", "Κρατλος", "Ευθδημος", "Γοργας", "Μνων", "Παρμενδης", "Φαδων", "Φαδρος", "Πολιτεα", "Συμπσιον", "Θεατητος".

   γ) Περοδος γηρατειν (366 π.Χ.-348 π.Χ.): Περιλαμβνονται: "Σοφιστς", "Πολιτικς", "Φληβος", "Κριτας", "Τμαιος", "Νμοι", "βδομη Επιστολ".

    Αλεξανδρινο λγιοι και σχολιαστς βαλαν πρτοι το ζτημα της χρονικς σειρς των πλατωνικν διαλγων, μως δχως αντικειμενικ κριτρια. Στην Αναγννηση ταν η 2η φορ που ετθη πλι το πρβλημα της χρονικς σειρς των διαλγων και ττε μως, δχως αποτλεσμα, γιατ οτε με κριτρια οτε με μθοδο γινε. Υπρχει η δυναττητα, μερικο διλογοι να χρονολογηθον απλυτα, δηλαδ να τοποθετηθον σε ορισμνο χρονικ σημεο με βση ναν terminum post quem να περιορισθον μσα σε διστημα αρκετ στεν για το χρνο της συγγραφς τους. τσι, λα τα ργα που προποθτουν το θνατο του διδασκλου χουν γραφε στερα απ το τος 399 π.Χ. Εναι πιθανν, τι πρτη κατ σειρ σ' αυτ τα ργα ρχεται η Απολογα κι στερα ακολουθον τ' λλα Κρτων κι Ευθφρων για την ευσβεια. Επσης εναι ββαιο πως ο Φαδων εναι το τελευταο ργο της σειρς αυτς, γιατ εδ πια χουμε καθαρ τη θεωρα της ιδας.
     λλη μεγλη ιστορικ τομ μες στη ζω και το ργο του εναι το νοιγμα της Ακαδημας, δηλαδ το τος 387 π.Χ. λοι λοιπν οι διλογοι, σοι υποδηλνουν το διδακτικ ργο της Ακαδημας, καθς επσης και σοι μαρτυρον σπουδς μαθηματικς και ιατρικς, χουν γραφε στερα απ το νοιγμα της Ακαδημας. Την απαρχ αυτς της σειρς αποτελε ο Γοργας, προγραμματικ ργο του ανογματος της Ακαδημας, πως κι ο Μνων που 'χει σαφστατη σχση με τα μαθηματικ και με τις ννοιες της ιατρικς επιστμης. Ο Μενξενος πρπει να τοποθετηθε μετ το τος 386 π.Χ., διτι, πως φανεται απ τον οικεο διλογο, προποθτει την βασιλως ειρνη, την Ανταλκδειο. Το Συμπσιον τοποθετεται αμσως μετ το τος 385 π.Χ. απ' λους εκενους που σχετζουν σα λγονται για το σκρπισμα των Μαντινιων σε χωρι, πργμα που γινε το 386 π.Χ..
     Αμσως μετ το τος 369 π.Χ. πρπει να εναι γραμμνος ο Θεατητος, διτι ο μαθηματικς Θεατητος τραυματστηκε το τος αυτ στη μχη των Αθηναων με τους Θηβαους που 'γινε το τος αυτ και πθανε εξαιτας αυτο. Ο διλογος εναι λοιπν μνημσυνο εις Θεατητον. Ο Ολριχ Βιλαμβιτς εναι εκενος που μελτησε και τα ργα των Tenneman, Schlermacher, Zeller κι φερε εις πρας το ργο τοτο: 2 πργματα εναι σμερα πια ββαια τι το φος του σο προχωρε σε ηλικα γνεται δσκαμπτο, χνει τη πλαστικτητα που χουν διλογοι της ακμς καθς και την ευχρεια της αισθητικς σκηνοθεσας που χουν τα πρτα δοκμια της δημιουργας του. πειτα πως στερα απ τη μυθοποια της ιδας, πως παρουσιζεται στα στα 3 ργα Συμπσιο, Φαδωνα περ ψυχς, που περιγρφονται οι τελευταες στιγμς του Σωκρτη και Φαδρο, στα πολ πιο ριμα χρνια της ζως του γραψε τα καθαρς λογικ ργα Παρμενδης περ ιδεν, Θεατητος περ επιστμης, Σοφιστς περ του μη ντος, Πολιτικς και Φληβος περ ηδονς ηθικς, που ο λγος σκεπος πια απ μθο, λος ρμη και κματο πορεεται μνος προς το ιδανικ τρμα της ζως του, την ιδα.



     Η επδρασ του υπρξε πρα πολ μεγλη. Η ιστορα της φιλοσοφας μχρι Κικρωνα εναι γεμτη απ' αυτν, ετε αμφισβητε ετε ακολουθε τη διδασκαλα του. Οι πατρες της εκκλησας απ' αυτν δανεζονται ιδες κι επιχειρματα και τον θεωρον τον πιο σημαντικ αντιπρσωπο της ανθρπινης φιλοσοφας. Αλλ κι η νετερη φιλοσοφικ σκψη δεν μεινε ανεπηραστη. Τα διφορα φιλοσοφικ συστματα προσπαθον ν' ανατρψουν τις ιδες του οικοδομον πνω σ' αυτς. Ο φιλοσοφικς στοχασμς του αποτλεσε, αποτελε και θ' αποτελε διαχρονικ βση ρευνας και πολπλευρης ανλυσης των εκστοτε φιλοσφων.
    Στον Πλτωνα αποδδονται περ τα 30 επιγρμματα της ΠΑ, που πολλ εναι αμφισβητομενα. Πθανε συχα στα 81 του.

Παραλειπμενα:

  * ταν 31 ετν ταν εκτελστηκε ο Σωκρτης. Δεν παντρετηκε ποτ. Σμφωνα με τον Πλοταρχο, που συνβαλε τα μγιστα στο να γνει ευρτερα γνωστς ο Πλτωνας, του ρεσαν τα σκα.

  * Κατ τον Κικρωνα, πθανε την ρα που γραφε. μως ο ρμιππος λει τι πθανε σ' να γαμλιο φαγοπτι στα 81 του κι τι ενταφιστηκε στο χρο της Ακαδημας. Ο Νεοπλατωνικς της Αναγννησης Μαρσλιο Φιτσνο προσθτει τι πθανε ανμερα των γενεθλων του και σχολιζει πως ο αριθμς 81 χει τερστια σημασα, καθς εναι ο τελειτερος, γινμενο του 9 επ 9 και θροισμα του 8 συν 1.

  * Λγεται πως κανες δεν τον εχε δει να γελ με τη καρδι του -πργμα που αναφρεται επσης για τον Πυθαγρα και για τον Αναξαγρα.

  * Ο Ντσε υποστηρζει επμονα πως κοιμτανε με στρμα τα ργα του μεγλου κωμικο Αριστοφνη.

  * Ο διος αναφρει μλις δυο φορς τον εαυτ του στα 36 ργα του, ταν κατονομζει αυτος που παρευρσκονταν στη δκη του Σωκρτη και τους απντες την ρα του θαντου του. Στα πολλ που γραψε ο Ξενοφντας για το Σωκρτη γνεται μλις μα μνεα στον Πλτωνα, εν κι ο Δημοσθνης παραθτει το νομ του δο φορς λες κι λες, και μλιστα παρεμπιπτντως. Σζεται ωστσο να αμφβολης εγκυρτητας αφγημα του Απουλιου, που λει πως ο Σωκρτης ονειρετηκε κποτε καθισμνο στο γνατ του να νεοσσ κκνο. Ξαφνικ, τα φτερ του φοντωσαν αμσως, νοιξε τα φτερ του κι υψθηκε στον ουραν κελαηδντας γλυκτατα. Την επμενη μρα ο πατρας του Πλτωνα παρουσασε το νεογννητο γιο του στο Σωκρτη κι εκενος φναξε: "Αυτς εναι ο κκνος που εδα!".

ΡΗΤΑ:

ριστος φλακας του ανθρπου εναι ο λγος σε συνδυασμ με την μουσικ. Καθς μνον αυτς θα γνει ο ισβιος σωτρας της αρετς αν υπρχει μσα σ' αυτν που τη κατχει.

Ζον δπουν πτερον.

Στις πλεις μας οι ρχοντες σκιαμαχον κι ανταγωνζονται με πθος νας με τον λλο ποιος θα πρει την εξουσα. Δες μως ποια εναι η αλθεια. Σε ποια πλη, αυτο που μλλει να γνουν ρχοντες δεχνουν ελχιστη αγπη για την εξουσα, αυτ η πλη θα ζσει ευτυχισμνη και χωρς διαμχες και προστριβς.

μοιος ομοω αε πελζει.

Ἀθνατον ἔλεγε τὴν ψυχὴν καὶ πολλὰ μεταμφιεννυμνην σματα, ἀρχν τε ἔχειν ἀριθμητικν, τὸ δὲ σῶμα γεωμετρικν.

Εναι απδειξη του πραγματικο φιλσοφου να εκπλσσεται διαρκς

Στον καλ νθρωπο για καννα λγο δεν δημιουργεται φθνος οτε φβος οτε οργ μσος.


Ελχιστοι εναι αυτο που επιμνουνε τσο πολ στην αθεστικ τους πστη, στε κι ταν ακμη ευρεθον μπρος σε κποιον κνδυνο, να μη παραδεχθον, οτε και ττε, την παρξη της Αντατης δναμης στον κσμο, του Θεο.

Αυτ που αξζει δεν εναι να ζεις για να αποκτσεις περισστερα αλλ να ζεις καλ.


λληνες αε παδες.

νθρωπος: αυτς που αναλογζεται και κρνει σα χει δει.


Η γνοια εναι η αιτα των κακν στους ανθρπους.


Η αποχ εναι ο ισχυρτερος φραγμς κατ της ασθνειας.

Το δκαιο δεν εναι τποτε λλο παρ το συμφρον του ισχυρο.


Η Αρχ εναι το μισυ του παντς.

Aε ο θες γεωμετρε.


Η ομορφι του ρυθμο κι η αρμονα κι η χρη κι ο καλς ρυθμς εξαρτνται απ την Απλτητα.

Νομζω πως ο θνατος δεν εναι παρ διαχωρισμς δο πραγμτων, του ενς απ το λλο: της ψυχς απ το σμα.


Η ποηση εναι εγγτερα στη ζωτικ αλθεια απ' ,τι η ιστορα.

Φανεται πως η υπερβολικ ελευθερα μετατρπεται σε υπερβολικ υποδολωση.


Η μουσικ δνει ψυχ στις καρδις και φτερ στη σκψη.

Την ευθνη την χει αυτς που επιλγει, ο θες δεν εναι ο υπατιος.


Η μουσικ εναι η κνηση του χου να φτσει τη ψυχ και να της δεξει την αρετ.


Μια απ τις τιμωρες που δεν καταδχεσαι να ασχοληθες με τη πολιτικ εναι τι καταλγεις να σε κυβερνον οι καττερο σου.

Κανες δεν μπορε να ξεφγει απ το πεπρωμνο του.


Οι φλοι τα χουν λα κοιν.


Δεν υπρχει αρχ λλη για τη φιλοσοφα απ το θαυμζειν.

Mνοn αν απ κποια ευτυχ σμπτωση μπορσουν οι αληθινο φιλσοφοι να κυβερνσουν, μνο ττε σε μια πλη θα μπορσει να σταματσει η αδικα και η δυστυχα.

Μηδες αγεωμτρητος ειστω μου την στγην.

Μια ζω που περνει απαρατρητη, δεν αξζει να τη ζσει κανες.

Ουδν εν τη αισθσει ει μη πρτον εν τη νοσει.


Τα μτια του μυαλο αρχζουν να γνονται οξυδερκστερα ταν η δναμη του σματος αρχζει να παρακμζει.

Την ομιλα αξιολογε χι αυτς που μιλει αλλ αυτς που ακοει.


Το παιδ πρπει να διδσκεται παζοντας.


Το σμα εναι ο νας της ψυχς.


Κθε επιστμη, ταν χωρζεται απ τη δικαιοσνη και την υπλοιπη αρετ, γνεται πανουργα κι χι σοφα.


Στη περιοχ του γνωστο, η ιδα του αγαθο εναι τελευταα και μετ βας διακρνεται, ταν μως τη διακρνει κανες δεν μπορε να μη συλλογιστε πως αυτ εναι η αιτα για λα γενικ τα σωστ και καλ πργματα, γεννντας μσα στον ορατ κσμο το φως και τον κριο του φωτς. Και γιατ μσα στον νοητ κσμο αυτ εναι που διευθνει και παρχει την αλθεια και τον νου και τον τρπο με τον οποο πρπει να την ατενσει αυτς που εννοε να ενεργσει φρνιμα και στην ιδιωτικ και στη δημσια ζω.

Μην κνεις λοιπν χρση βας, στη διδασκαλα των παιδιν αλλ να τ' ανατρφεις με παιχνδια, για να μπορσεις κι εσ να διακρνεις ακμα περισστερο αυτ για το οποο το καθνα τους εναι γεννημνο.

λοι οι πλεμοι γνονται για την απκτηση υλικν αγαθν.

λο το χρυσφι που βρσκεται πνω και κτω απ τη γη, δεν αξζει τσο, σο η αρετ.

Αν ταν ανγκη να αδικ να αδικομαι, θα προτιμοσα να αδικηθ μλλον παρ να αδικσω.

Η αρετ εναι μια υγις διθεση της ψυχς κι ομορφι και δναμη, εν κακα εναι η αρρστια, η ασχμια κι η αδυναμα της.


 ====================== 

                         Η Απολογα Του Σωκρτη

     Δεν ξρω, νδρες Αθηναοι, αν οι κατγορο μου σας επηρασαν. Γιατ και μνα, λγο ακμα και θα μ' καναν να ξεχσω ποιος εμαι. Τσο πειστικ μιλοσαν. Αν κι εδ που τα λμε, δεν επαν τποτα το αληθιν. Πιο μεγλη εντπωση μως απ' λα τα ψματα που επαν μου 'κανε αυτ: που λγαν τι πρπει να με προσχετε, για να μη σας εξαπατσω επειδ εμαι τχα δεινς ρτορας.

     Αυτ μου φνηκε το πιο αδιντροπο ψμα, γιατ εναι ββαιο τι θα διαψευσθον ευθς αμσως μπρακτα, καθς θα αποδειχθε τι δεν εμαι τρομερς στο να μιλω, εκτς αν αυτο λνε δειν ρτορα ποιον λει την αλθεια. Αν λοιπν θλουν να πουν αυτ θα συμφωνοσα πως εμαι ρτορας, αλλ χι με τον τρπο το δικ τους. τσι λοιπν σας λω, αυτο επαν, ελχιστα και καθλου, την αλθεια, εσες μως απ εμνα θα την ακοσετε ολκληρη. χι, μα το Δα, νδρες Αθηναοι με δημηγορες σαν τις δικς τους, οτε καλλωπισμνα λγια με κομψς φρσεις και λξεις.

     Αλλ θα ακοσετε τα σωστ λγια, πως μου ρθουν στο μυαλ, γιατ πιστεω τι εναι δκαια σα λγω. Και κανες σας να μην περιμνει τποτε λλο. Γιατ δεν εναι σωστ, νδρες, σε αυτν την ηλικα που βρσκομαι, να ρθω σε σας πλθοντας μορφα λγια σαν να μουν νεαρς. Και πρπει να σας ζητσω, νδρες Αθηναοι, μια χρη απ εσς. Αν με ακοσετε να μιλω με τα δια λγια που χω συνηθσει να μιλω και στην αγορ και στα τραπζια, να μην απορσετε και να μην θορυβηθετε.

     Γιατ συμβανει αυτ: Αν και εμαι εβδομντα χρονν για πρτη φορ ανεβανω σε βμα δικαστηρου. Δεν ξρω λοιπν την τχνη της γλσσας που χρησιμοποιετε εδ. τσι λοιπν, πως εν πραγματικ μουν ξνος θα μου συγχωροσατε το τι θα μλαγα με τη γλσσα και με τον τρπο που θα εχα ανατραφε, τσι και τρα αυτ ακριβς σας ζητ, γιατ αυτ εναι δκαιο, να με αφσετε να εκφραστ με τον τρπο που θλω, σως ωραα, σως σχημα, μως εσες τοτο να προσχετε και να χετε στο νου σας, αν μιλω δκαια χι. Γιατ αυτ εναι του δικαστ η αρετ, του ρτορα δε εναι να λγει τα αληθιν. Πρτα λοιπν εναι σωστ να απολογηθ, νδρες Αθηναοι, για τις παλιτερες κατηγορες που επαν για μνα δικα οι πρτοι μου κατγοροι, και μετ για τις επμενες και τους επμενους κατηγρους.

     Γιατ πολλο κατγορο μου ρθαν σε σας και στα περασμνα χρνια, χωρς να λνε τποτα το αληθιν, και τους οποους εγ φοβμαι περισστερο παρ αυτος που βρσκονται τρα γρω απ τον 'Ανυτο, αν κι αυτο εδ εναι αρκετ επικνδυνοι με τον τρπο τους. Αλλ εκενοι, οι παλιο, εναι φοβερτεροι, νδρες, οι οποοι αφο παρλαβαν πολλος απ εσς απ παιδι ακμη, σας πειθαν και με κατηγοροσαν χωρς να λνε καμι αλθεια, τι τχα υπρχει κποιος Σωκρτης, σοφς νδρας, που ασχολεται με τα ουρνια φαινμενα και χει ψξει λα σα βρσκονται κτω απ τη γη, και κνει τα δικα λγια να φανονται δκαια.

     Αυτο, νδρες Αθηναοι, που χουν διαδσει αυτ τη φμη, αυτο εναι οι πιο φοβερο μου κατγοροι. Γιατ σοι τους ακονε νομζουν τι αυτο που αναζητον αυτ τα πργματα δεν πιστεουν τι υπρχουν θεο. πειτα αυτο οι κατγοροι εναι πολλο και με κατηγορον επ πολλ χρνια, και ακμη αυτ τα λεγαν σε σας ταν σασταν σε μια ηλικα που εκολα τους πιστεατε, επειδ πολλο απ εσς σασταν παιδι, και μλιστα μερικο μωρ. Και κατηγοροσαν ναν απντα που δεν μποροσε να απολογηθε για καμι κατηγορα. Το πιο παρλογο απ λα εναι τι οτε τα ονματ τους δεν γνωρζω να πω εκτς απ κποιον ποιητ κωμωδιν. σοι δε με χουν διαβλλει απ φθνο και σας πειθαν, και σοι χοντας οι διοι πεισθε μετ πειθαν κι λλους, αυτο εναι πολ δσκολο να αντιμετωπισθον. Γιατ δεν μπορ οτε να φρω εδ κανναν απ αυτος οτε να τον ελγξω αλλ πρπει να απολογομαι σαν να παλεω με σκις και να κνω ερωτσεις χωρς να παρνω απντηση. Θεωρστε λοιπν κι εσες, σαν δεδομενο, αυτ που λω κι εγ, τι οι κατγορο μου εναι δυο ειδν, αυτο που με κατηγρησαν τρα τελευταα, κι εκενοι που με κατηγορον απ παλι, για τους οποους σας μλησα πριν λγο.

     Και να καταλβετε τι για εκενους πρτα πρπει να απολογηθ, γιατ κι εσες εκενους εχατε ακοσει πρτα να με κατηγορον, και μλιστα για πολ περισστερο καιρ, απ' τι αυτο εδ οι πρσφατοι. Ας εναι. Πρπει λοιπν, νδρες Αθηναοι, να απολογηθ και να επιχειρσω να εξαφανσω την ψετικη κατηγορα που τσο πολ χρνο ακογατε για μνα, μσα σε τσο λγο χρνο που χω στη διθεσ μου.

     Θα θελα λοιπν να γνει τσι, αν το θεωρετε σωστ και για σας και για μνα, και να απολογηθ με επιτυχα. Ξρω μως τι εναι δσκολο και βλπω αρκετ καλ γιατ. Ας γνει μως πως θλει ο θες. Εγ πρπει να υπακοσω στο νμο και να απολογηθ. Ας εξετσουμε λοιπν απ την αρχ ποια εναι η κατηγορα απ την οποα ξεκνησε η διαβολ εναντον μου, στην οποα πιστεοντας ο Μλητος κανε αυτ την καταγγελα. Ας δομε τι λεγαν οι κατγορο μου εκενοι. Πρπει λοιπν, σαν να ταν αληθινο κατγοροι, να σας διαβσω το κατηγορητρι τους. "Ο Σωκρτης εναι νοχος και ερευν ψχνοντας αυτ που βρσκονται κτω απ τη γη και στον ουραν, επσης κνει τον δικο λγο να φανεται δκαιος, και αυτ τα διδσκει και σε λλους".

     Κπως τσι εναι. Γιατ αυτ βλπετε κι εσες οι διοι στη κωμωδα του Αριστοφνη, δηλαδ κποιον Σωκρτη να περιφρεται εκε, να συζητ, να αεροβατε και να φλυαρε, πργματα για τα οποα εγ δεν χω την παραμικρ ιδα. Και δεν τα λω αυτ για να υποτιμσω την επιστμη αυτ, αν κποιος εναι σοφς σε ττοια ζητματα -οτε ββαια για να αποφγω αυτς τις κατηγορες του Μελτου- αλλ επειδ εγ, νδρες Αθηναοι, δεν χω καμι σχση μ' αυτ.

     χω για μρτυρες τους περισστερους απ εσς, και σας παρακαλ να πληροφορσετε ο νας τον λλον και να μιλσουν σοι με κουσαν ποτ να συζητω. Και υπρχουν πολλο ανμεσ σας ττοιοι. Πετε λοιπν μεταξ σας, αν κανες απ σας με κουσε να συζητω ποτ, στω και για λγο, γι' αυτ τα θματα. Και απ' αυτ θα καταλβετε τι ττοιου εδους εναι και τα λλα που λει για μνα ο κσμος. Τποτα μως απ αυτ δεν εναι αλθεια οτε και αυτ αν το ακοσατε εναι αληθιν, τι δηλαδ εγ εκπαιδεω ανθρπους και παρνω χρματα γι' αυτ τη δουλει.

     Παρλο που και αυτ μου φανεται τι εναι καλ, αν δηλαδ κποιος εναι ικανς να εκπαιδεσει ανθρπους, πως ο Γοργας, ο Λεοντνος και ο Πρδικος ο Κεος και ο Ιππας ο Ηλεος. Γιατ ο καθνας απ αυτος νδρες Αθηναοι, μπορε, πηγανοντας απ πλη σε πλη, να πεθει τους νους -οι οποοι χουν την δυναττητα, χωρς να πληρσουν τποτα να συναναστρφονται οποιονδποτε θλουν απ τους συμπολτες τους- να αφνουν τις παρες τους για να συναναστρφονται αυτος, πληρνοντας χρματα, και να τους χρωστον απ πνω και ευγνωμοσνη.

     Επσης υπρχει κι νας λλος νδρας σοφς εδ, απ την Προ καταγμενος, που μαθα τι βρσκεται στην πλη μας. τυχε κποτε να συναντσω κποιον νθρωπο που χει πληρσει στους σοφιστς πολ περισστερα χρματα απ σα λοι οι λλοι μαζ, τον Καλλα του Ιππονκου. Τον ρτησα λοιπν -επειδ χει και δυο γιους:
 -"Καλλα, αν αντ για τους δυο γιους σου εχες δυο πουλρια δυο μοσχαρκια, δεν θα ταν δσκολο να βρομε σε ποιον να τα εμπιστευτομε και ποιον να μισθσουμε για να μεγαλσουν με τον καλτερο δυνατ τρπο. Θα ταν κποιος εκπαιδευτς αλγων κποιος κτηματας. Τρα μως που πρκειται για ανθρπους, σε ποιον πρκειται να τους εμπιστευτες; Ποις εναι γνστης αυτς της αρετς, που ταιριζει στον νθρωπο και στον πολτη; Φαντζομαι τι θα χεις σκεφτε, αφο χεις παιδι. Υπρχει κποιος κατλληλος χι";

 -"Και ββαια", μου επε.

 -"Ποιος εναι;", του επα. "Απ πο κατγεται; Και με πσα χρματα διδσκει";

 -"Ο Εηνος", απντησε, "Σωκρτη, απ την Προ, με πντε μνες".

     Κι εγ μακρισα τον Εηνο, αν ντως κατχει αυτ τη τχνη και διδσκει τσο καλ. Εγ ο διος θα υπερηφανευμουν πολ αν εχα δεξιτητες και γνσεις ττοιου εδους. Αλλ δεν χω, νδρες Αθηναοι. Θα με ρωτοσε σως κποιος απ σας: "Μα Σωκρτη, εσ με τι ασχολεσαι; Πως γεννθηκαν αυτς οι κατηγορες εναντον σου; Γιατ ββαια αν δεν σε απασχολοσαν πργματα που δεν απασχολον λλους δεν θα δημιουργοσες τση φμη, οτε θα γινταν τσος λγος για σνα, αν δεν κανες πργματα που οι πολλο δεν τα κνουν. Πες μας λοιπν τι εναι αυτ, για να μην υποθτουμε εμες διφορα πργματα για σνα".

     Μου φανεται τι σωστ θα μιλοσε ποιος λεγε αυτ και θα προσπαθσω κι εγ να βρω τι εναι αυτ που δημιοργησε τη φμη μου και τις εναντον μου κατηγορες. Ακοτε λοιπν προσεκτικ. σως φανε σε μερικος απ εσς τι αστειεομαι. Να ξρετε καλ μως τι θα σας πω λη την αλθεια. Εγ λοιπν, νδρες Αθηναοι, απκτησα αυτ το νομα απ' τη σοφα μου και μνο. Και ποια εναι αυτ η σοφα; Αυτ που εναι, νομζω, η ανθρπινη σοφα. Πργματι σως να την κατχω αυτ τη σοφα. Εν αυτο, για τους οποους μιλοσα πριν λγο, εναι σοφο με μια σοφα αντερη απ την ανθρπινη, αλλις δε ξρω τι να πω.

     Γιατ εγ δεν τη γνωρζω αυτ τη σοφα, τη δικ τους, και ποιος ισχυρζεται το αντθετο λει ψματα και το κνει για να με διαβλει. Και μην διαμαρτυρηθετε με φωνς, νδρες Αθηναοι, αν σας φανε τι σας λω κτι υπερβολικ. Γιατ δεν εναι δικ μου τα λγια που θα πω αλλ κποιου πολ αξιπιστου. Γιατ της δικς μου σοφας, αν χω κποια σοφα, ποια κι αν εναι, θα παρουσισω για μρτυρα τον θε των Δελφν. Γνωρζετε ββαια τον Χαιρεφντα.

     Αυτς ταν παιδικς μου φλος και ταν και δικς σας φλος, του λαο, και εχε εξοριστε ττε μαζ σας, και ξαναγρισε μαζ σας εδ. Και ξρετε ββαια τι χαρακτρα εχε ο Χαιρεφντας, πσο υπερβολικς ταν σε ,τι κανε. Κποτε λοιπν που πγε στους Δελφος, τλμησε να ρωτσει το μαντεο το εξς: -γι' αυτ που θα πω μην βλετε τις φωνς, νδρες- ρτησε λοιπν αν υπρχει κποιος σοφτερος απ μνα. Απντησε ττε η Πυθα τι καννας δεν εναι σοφτερος. Και γι' αυτ τα πργματα εναι μρτυρας αυτς εδ, ο αδελφς του, γιατ εκενος χει πεθνει.

     Προσξτε τρα γιατ σας τα λω αυτ. Γιατ πρκειται να σας εξηγσω πως γεννθηκε η ψετικη κατηγορα εναντον μου. ταν τα κουσα λοιπν αυτ, σκφτηκα τσι: "Τ εναι αυτ που λει ο θες και τ να εννοε; Γιατ εγ ξρω πως δεν εμαι καθλου σοφς. Τι λει λοιπν πως εμαι πιο σοφς απ' λους; Δεν μπορε ββαια να λει ψματα. Δεν εναι δυνατν αυτ". Και για πολ καιρ αποροσα τι θελε να πει. Πολ αργτερα ρχισα να εξετζω το ζτημα με τον τρπο που θα σας πω. Πγα σε κποιον απ' αυτος που θεωρονται σοφο, γιατ σως εκε θα μποροσα να ελγξω το μαντεο και να πω στον χρησμ: "Αυτς εδ εναι σοφτερος απ μνα, εν εσ επες τι εγ εμαι". Εξετζοντς τον λοιπν σε βθος αυτν -δεν χρειζεται να πω το νομ του, ταν κποιος απ τους πολιτικος -εξετζοντς τον λοιπν και συζητντας μαζ του, παθα το εξς, νδρες Αθηναοι: μου φνηκε τι αυτς ο νδρας φαινταν σοφς και σε πολλος λλους ανθρπους και προπαντς στον εαυτ του, εν δεν ταν. Κι πειτα προσπαθοσα να του αποδεξω τι νμιζε πως ταν σοφς, εν δεν ταν. Μ' αυτν τον τρπο μως με αντιπθησε και αυτς και πολλο απ τους παρντες.

     Εγ λοιπν καθς φευγα σκεφτμουν τι: "Απ' αυτν τον νθρωπο εγ εμαι σοφτερος. Γιατ, πως φανεται, καννας απ τους δο μας δεν γνωρζει τποτα σπουδαο. μως αυτς νομζει τι γνωρζει εν δεν γνωρζει. Εν εγ δεν γνωρζω ββαια τποτα, αλλ οτε και νομζω τι γνωρζω. Φανεται τι απ κενο, γι' αυτν ακριβς το λγο, εμαι λγο σοφτερος, γιατ κενα που δεν γνωρζω δεν νομζω τι τα γνωρζω. Μετ πγα σε κποιον λλον, απ κενους που θεωρονται σοφτεροι απ' αυτν και κατλαβα τι συμβανει και μ' αυτν ακριβς το διο. τσι με αντιπθησε κι εκενος και πολλο λλοι.

     Μετ απ' αυτ συνχισα να πηγανω και σε λλους, παρ' λο που νιωθα -και λυπμουν και φοβμουν- πως γινμουν μισητς, ωστσο μου φαινταν τι ταν αναγκαο να προτιμσω να ερευνσω τα λγια του θεο. πρεπε λοιπν να πω, εξετζοντας τι θλει να πει ο χρησμς, σε λους που θεωρονταν τι γνωρζουν κτι.

     Και μα τον κνα, νδρες Αθηναοι, -γιατ πρπει να σας πω την αλθεια- να τι μου συνβη: Οι πιο φημισμνοι μου φνηκαν να ξρουν σχεδν τα λιγτερα, ταν τους εξταζα σμφωνα με τα λγια του θεο, εν λλοι, που φανονταν καττεροι, ταν πιο συνετο νδρες. Πρπει λοιπν αυτ την περιπλνησ μου να σας τη διηγηθ, σαν θλους που κατρθωσα να πραγματοποισω, για να μην αφσω ανεπιβεβαωτο το χρησμ. Μετ λοιπν απ τους πολιτικος, πγα στους ποιητς, κι εκενους των τραγωδιν κι εκενους των διθυρμβων και τους λλους, με σκοπ να πισω εδ τον εαυτ μου να εμαι αμαθστερος απ' αυτος. Φρνοντας λοιπν μαζ μου κενα απ τα ποιματ τους που μου φαινταν τι τα χουν δουλψει περισστερο, τους ζητοσα να μου εξηγσουν τι λνε, για να μθω ταυτχρονα και κτι απ' αυτος.
     Ντρπομαι λοιπν να σας πω, νδρες, την αλθεια. Πρπει μως να σας την πω. Με λγα λγια, σχεδν λοι σοι εναι παρντες θα μποροσαν να μιλσουν καλτερα για τα ργα τους απ' αυτος τους διους. Δεν ργησα να αντιληφθ τι και για τους ποιητς ισχει αυτ εδ, τι δηλαδ δεν δημιουργον με τη σοφα, αλλ με κποιο φυσικ χρισμα, με κποια μπνευση ανλογη μ' εκενη των μντεων και των χρησμωδν.

     Γιατ πργματι αυτο λνε πολλ και καλ, αλλ δεν γνωρζουν τποτα γι' αυτ που λνε. Αυτ μου φανεται τι χουν πθει και οι ποιητς. Και ταυτχρονα κατλαβα τι εξαιτας του ποιητικο τους ταλντου νομζουν τι και στα λλα εναι οι πιο σοφο απ τους ανθρπους, εν δεν εναι. φυγα λοιπν και απ εκε με τη σκψη τι χω το διο πλεονκτημα απναντ τους, πως και με τους πολιτικος. Στο τλος πγα στους χειροτχνες. Γιατ ξερα τι εγ δεν γνωρζω τποτα, ξερα μως τι αυτος θα τους ερισκα να γνωρζουν πολλ και καλ. Και σ' αυτ δεν διαψεστηκα, γιατ γνριζαν αυτ που εγ δεν γνριζα και ως προς αυτ ταν σοφτεροι απ εμνα. Αλλ, νδρες Αθηναοι, μου φνηκαν να χουν το διο ελττωμα με τους ποιητς κι οι καλο καλλιτχνες. Επειδ ασκοσε καλ την τχνη του ο καθνας απ' αυτος, νμιζε τι και στα λλα εναι πρα πολ σοφς, και αυτ το σφλμα τους σκαζε κι εκενη τη σοφα που πργματι κατεχαν.

     τσι λοιπν κατληξα να αναρωτιμαι -για να δικαισω το χρησμ- τι απ τα δο θα προτιμοσα, να εμαι πως εμαι, δηλαδ να μην εμαι οτε σοφς με τη δικι τους σοφα αλλ οτε και αμαθς με τη δικι τους αμθεια, να εμαι και σοφς και αμαθς πως εκενοι. Απαντοσα λοιπν και στον εαυτ μου και στον χρησμ τι εναι καλτερα να εμαι πως εμαι. Απ αυτν τη συνθεια, νδρες Αθηναοι, γεννθηκαν πολλς χθρες εναντον μου και μλιστα τσο δυσρεστες και βαρις, στε να γεννηθον απ' αυτς πολλς συκοφαντες και να μου βγει η φμη τι εμαι σοφς. Γιατ κθε φορ που αποδεικνω την γνοια κποιου, νομζουν οι παρντες τι εμαι σοφς σ' αυτ που εκενος δεν γνωρζει. πως φανεται μως, νδρες, ο θες μνο εναι πργματι σοφς και μ' αυτν το χρησμ αυτ λει, τι η ανθρπινη σοφα χει μικρ αξα, σως και καμα. Και πιθανν να υποδεικνει τον Σωκρτη, και να χρησιμοποιε το νομ μου φροντς με για παρδειγμα, σα να θελε να πει: "Εκενος απ σας εναι, νθρωποι, ο σοφτερος που, σαν το Σωκρτη, γνωρζει τι στην πραγματικτητα δεν μπορε να εναι διλου σοφς". λα αυτ λοιπν εγ ακμα και τρα τα στριφογυρζω στο μυαλ μου, τα εξετζω και τα ερευν, ακολουθντας τα λγια του θεο, κθε φορ που νομσω τι κποιος εναι σοφς, ετε συμπολτης μας ετε ξνος. Κι ταν χω την ασθηση τι δεν εναι σοφς, βοηθ τον θε αποδεικνοντς το. τσι, ντας απασχολημνος μ' αυτ το ργο δεν ευκαιρ οτε για την πλη να κνω τποτα αξιλογο οτε για την οικογνει μου, αλλ βρσκομαι σε φοβερ φτχεια υπηρετντας το θε.

     Εκτς απ αυτ μως οι νοι που με ακολουθον με τη θλησ τους -κι εναι κενοι που χουν τον περισστερο χρνο διαθσιμο, οι πιο πλοσιοι- ευχαριστιονται να με ακονε να εξετζω τους ανθρπους και πολλς φορς με μιμονται κι αυτο. Προσπαθον πειτα, να εξετσουν κι οι διοι, λλους. Και βρσκουν, πως φανεται, μεγλη αφθονα απ ανθρπους που νομζουν τι γνωρζουν κτι, εν λγα πργματα μνο γνωρζουν ακμα και τποτα. Ττε σοι εξετζονται εξοργζονται με εμνα αλλ χι μ' εκενους. Λνε μλιστα τι υπρχει κποιος θλιος Σωκρτης που διαφθερει τους νους. Κι ταν τους ρωτει κανες τι κνει και τι διδσκει για να πετυχανει κτι ττοιο, δεν χουν τι να απαντσουν γιατ δεν ξρουν. Για να μη φανε μως τι δεν χουν τι να πουν, λνε ,τι χουν πρχειρο εναντον των φιλοσφων γενικς, "πως ερευν ,τι συμβανει στον ουραν και κτω απ τη γη", "τι δεν πιστεει σους θεος" κι "τι κνει αυτ που εναι λθος να φανεται για σωστ".
     Γιατ την αλθεια νομζω, δεν θα θελαν να πουν, τι δηλαδ προσποιονται τι γνωρζουν, εν τποτα δεν γνωρζουν. Καθς εναι λοιπν φιλδοξοι και φανατικο και πολλο, και μιλνε λοι μαζ και πειστικ για μνα, χουν γεμσει τα αυτι σας και απ παλι και τρα συκοφαντντας με γρια. Απ' αυτος εναι και ο Μλητος κι ο νυτος κι ο Λκων που μου επιτθηκαν, ο Μλητος οργιζμενος για λογαριασμ των ποιητν, ο νυτος υπερασπιζμενος τους πολιτικος κι ο Λκων τους ρτορες.

     στε, πως λεγα στην αρχ, θα αποροσα αν κατρθωνα να βγλω απ το νου σας σε τσο λγο χρνο αυτς τις συκοφαντες που χουν συσσωρευτε. Αυτ εναι, νδρες Αθηναοι, η αλθεια, και σας τη λω χωρς να σας κρψω τποτα απολτως και χωρς να παραποισω τποτα. Παρ' λο που ξρω τι για τον διο λγο σας γνομαι μισητς. Αυτ λλωστε εναι απδειξη τι λω την αλθεια και τι απ εδ ξεκινον οι συκοφαντες και τι αυτς εναι οι αιτες τους.

     Και ετε τρα ετε λλοτε να εξετσετε αυτ, θα βρετε τι τσι εναι. Για σα λοιπν με κατηγοροσαν οι πρτοι μου κατγοροι, αρκε για σας αυτ μου η απολογα. Στον Μλητο τρα, τον καλ και αφοσιωμνο στην πλη, πως λνε, και στους πρσφατους κατηγρους μου, θα προσπαθσω να απολογηθ. Πλι λοιπν, επειδ πρκειται για διαφορετικος κατηγρους, ας ακοσουμε το κατηγορητρι τους. Λει λοιπν περπου τα εξς: Λν τι ο Σωκρτης εναι νοχος επειδ διαφθερει τους νους και δε πιστεει στους θεος της πλης, αλλ σ' λλες καινοργιες θετητες.

     Αυτ λοιπν εναι η κατηγορα. Ας την εξετσουμε λεπτομερς. Λει λοιπν τι εμαι νοχος επειδ διαφθερω τους νους. Εγ μως, λω, νδρες Αθηναοι, τι εναι νοχος ο Μλητος, επειδ αστειεεται σοβαρ, σρνοντας με μεγλη επιπολαιτητα ανθρπους στα δικαστρια, προσποιομενος τι ενδιαφρεται και φροντζει για πργματα για τα οποα ποτ δε νοιστηκε. Και θα προσπαθσω να σας αποδεξω τι πργματι τσι εναι. λα λοιπν, Μλητε, και πες μας: Υπρχει τποτα λλο που να σε ενδιαφρει πιο πολ απ τη βελτωση των νων;

 -"χι ββαια".
 -"λα λοιπν, πες σ' αυτος εδ, ποις τους κνει καλτερους; Γιατ εναι φανερ τι το ξρεις, αφο ενδιαφρεσαι. χοντας βρει εκενον που τους διαφθερει, πως λες, με φρνεις εδ ενπιον των δικαστν και με κατηγ
oρες. λα, πες μας τρα, ποιος τους κνει καλτερους. Φανρωσ τον σ' σους μας ακον. Βλπεις, Μλητε, τι σιωπς, τι δεν χεις τι να πεις; Δεν νομζεις τι η σιωπ σου εναι ντροπ, τι αποτελε αρκετ απδειξη για τον ισχυρισμ μου, τι δε νοιζεσαι καθλου γι' αυτ το ζτημα; Αλλ πες μας, φλε μου, ποιος κνει τους νους καλτερους";

 -"Οι νμοι".

 -"Μα δε ρωτ αυτ, αγαπητ μου, αλλ ποις νθρωπος, που ββαια θα 'χει πρτα μθει και τους νμους".

 -"Αυτο, Σωκρτη, οι δικαστς".

 -"Τ λες, Μλητε; Αυτο εδ εναι ικανο να μορφνουν τους νους και να τους κνουν καλτερους";

 -"Ασφαλς".

 -"λοι γενικ μνο μερικο απ' αυτος";

 -"λοι γενικ".

 -"Καλ τα λες, μα την ρα. Μεγλη χουμεν αφθονα απ' ωφλιμους ανθρπους. Κι αυτο εδ οι ακροατς τους κνουν καλτερους χι";

 -"Κι αυτο".

 -"Κι οι βουλευτς";

 -"Κι οι βουλευτς".

 -"Μπως ττε, Μλητε, τα μλη της εκκλησας του δμου, οι εκκλησιαστς, διαφθερουν τους νετερους; κι εκενοι, λοι γενικ, τους κνουν καλτερους";

 -"Κι εκενοι".

 -"λοι λοιπν, πως φανεται, οι Αθηναοι τους κνουν καλος κι ξιους εκτς απ μνα, και μνον εγ τους διαφθερω. τσι λες";

 -"τσι ακριβς".

 -"Πσο δυστυχισμνο με θεωρες! Απντησ μου μως: νομζεις τι και με τ' λογα συμβανει το διο; λοι οι νθρωποι μπορον να τα κνουν καλτερα, και μνον νας εναι που τα χαλ; συμβανει εντελς το αντθετο και μνο νας μπορε να τα κνει καλτερα, πολ λγοι μνο, οι ιπποκμοι; Εν οι λλοι, οι πολλο, ταν ασχολονται με λογα και τα χρησιμοποιον, τα χαλνε; Δεν ισχει αυτ, Μλητε, και για τα λογα και για λα τ' λλα ζα; Ισχει, ετε το παραδεχτετε εσ κι ο 'Ανυτος ετε χι. Θα ταν λοιπν πολ ευτυχισμνοι οι νοι αν νας μνο τους διφθειρε κι λοι οι λλοι τους ωφελοσαν. Αλλ μως, Μλητε, εναι ολοφνερο πως ποτ δεν φρντισες για τους νους κι απδειξες καθαρ την αμλει σου, τι ποτ δεν ενδιαφρθηκες για τα πργματα για τα οποα με κατηγορες. Πες μας ακμα, στο νομα του Δα, Μλητε, τι εναι καλτερο, να ζεις ανμεσα σε καλος πολτες σε κακος; λα φλε μου, απντησε. Δεν σε ρωτω τποτα δσκολο. Οι κακο δε βλπτουνε πντα κενους που βρσκονται κοντ τους, κι οι καλο δεν τους ωφελον";

 -"Ασφαλς".

 -"Υπρχει λοιπν κανες που θα 'θελε να βλπτεται απ τους δικος του κι χι να ωφελεται; Απντησε, αγαπητ μου. Ο νμος προστζει ν' απαντσεις. Υπρχει κανες που θα 'θελε να βλπτεται";

 -"χι ββαια".

 -"λα λοιπν, πες μας, με κατηγορες εδ τι διαφθερω τους νους και τους κνω κακος; Γνεται αυτ με τη θλησ μου χωρς τη θλησ μου";

 -"Με τη θλησ σου ββαια".

 -"Τ εναι αυτ που λες, Μλητε; Εσαι τσο σοφτερος εσ απ μνα, παρ' λο που εσαι τσο νετερς μου, στε εν ξρεις τι οι κακο βλπτουνε πντα κενους που βρσκονται κοντ τους κι οι καλο τους ωφελον, λες τι εγ χω φτσει σε ττοιο σημεο αμθειας που με το να μη μ' ενδιαφρει αν κνω κποιον απ τους γρω μου να γνει κακς, μπανω κι εγ ο διος στον κνδυνο να μου κνει κτι κακ; Κι αυτ το τσο μεγλο κακ το κνω, πως λες, με τη θλησ μου; Δε με πεθεις γι' αυτ, Μλητε και θαρρ πως κανναν λλο δε πεθεις. Αλλ δεν τους διαφθερω, , αν τους διαφθερω, το κνω χωρς να το θλω. Πντως εσ και στις δο περιπτσεις λες ψματα. Αν μως τους διαφθερω χωρς τη θλησ μου, για ττοια αθλητα σφλματα ο νμος δεν ορζει να με φρεις στο δικαστριο, αλλ να με πρεις ιδιαιτρως, και να με συμβουλεσεις και να με νουθετσεις. Γιατ εναι φανερ τι, αφο το καταλβω, θα πψω να κνω ,τι κανα ακοσια. Εσ μως απφυγες να το κνεις αυτ και δεν θλησες να ρθεις να με βρεις και να με νουθετσεις. Και με φρνεις σ' αυτ το δικαστριο, που ο νμος ορζει να φρνουν εκενους που χρειζονται τιμωρα και χι εκενους που χρειζονται νουθεσα. Αλλ, νδρες Αθηναοι, εναι πια φανερ εκενο που δη λεγα, τι δηλαδ ο Μλητος δε νοιστηκε ποτ στο ελχιστο γι' αυτ. μως πες μας: Με ποιον τρπο Μλητε, λες τι διαφθερω τους νετερους; πως φανεται κι απ την καταγγελα σου, διδσκοντς τους να μη πιστεουνε στους θεος που πιστεει η πλη, αλλ σ' λλους καινοριους δαμονες; Δε λες τι διδσκοντας αυτ τους διαφθερω";

 -"Ακριβς αυτ λω".

 -"Στ' νομα λοιπν αυτν των θεν για τους οποους γνεται τρα λγος, Μλητε, εξγησ μας με μεγαλτερη σαφνεια και σε μνα και σ' αυτος εδ τους νδρες, γιατ εγ δεν καταλαβανω τι ακριβς θλεις να πεις. Λες τι διδσκω να πιστεουν τι υπρχουν μερικο θεο - ρα και εγ πιστεω τι υπρχουν θεο και δεν εμαι εντελς θεος και δεν μπορ να κατηγορηθ γι' αυτ - αλλ τι δεν εναι αυτο της πλης, αλλ λλοι, και γι' αυτ ακριβς με κατηγορες, επειδ εναι λλοι; ισχυρζεσαι τι δεν χω πστη στους θεος, πργμα που διδσκω και στους λλους";

 -"Ακριβς, λω τι δε πιστεεις καθλου στους θεος".

 -"Καλ μου Μλητε, πς τα λες αυτ; Δε πιστεω λοιπν οτε για τον λιο οτε για τη σελνη τι εναι θεο, πως οι λλοι νθρωποι";

 -"Μα τον Δα, νδρες δικαστς, για τον λιο λεει πως εναι πτρα και για τη σελνη πως εναι γη".

 -"Τον Αναξαγρα νομζω πως κατηγορες, αγαπητ μου Μλητε. Και τσο μικρ ιδα χεις γι' αυτος εδ, τους θεωρες τσον αγρμματους, στε να μη γνωρζουν τι τα βιβλα του Αναξαγρα του Κλαζομνιου εναι γεμτα απ ττοια λγια; Απ μνα θα τα μθαιναν αυτ οι νοι, εν θα μποροσαν, ποτε θλαν, ν' αγορσουν τα βιβλα αυτ απ την ορχστρα του θετρου με μια δραχμ, και να κοροδεουν το Σωκρτη, αν υποστηρζει τι εναι δικ του, πργματα μλιστα τσο περεργα. Αλλ, στο νομα του Δα, τσι σου φανομαι; τι δεν πιστεω σε καννα θε";

 -"χι, μα το Δα, σε κανναν απολτως".

 -"Οτε τον εαυτ σου, Μλητε, μου φανεται τι δεν πιστεεις πια. Αυτς εδ μου φανεται, νδρες Αθηναοι, τι σας περιφρονε πολ κι τι εναι τελεως ανασχυντος, κι τι κανε αυτ τη καταγγελα απ αλαζονεα κι αναισχυντα και νεανικ επιπολαιτητα. Φανεται σα να 'χει φτιξει να γρφο για να με δοκιμσει: Θα καταλβει ραγε ο Σωκρτης ο σοφς τι αστειεομαι κι τι αντιφσκω θα τον εξαπατσω κι αυτν και τους λλους που με ακονε; Γιατ νομζω πως εναι φανερ τι ο διος αντιφσκει στην καταγγελα του και εναι σαν να λεγε: Ο Σωκρτης εναι νοχος επειδ δε πιστεει στους θεος, πιστεοντας μως στους θεος. Μα εναι αστεο. Εξετστε κι εσες μαζ μου, νδρες, πως αντιλαμβνομαι αυτ που λει. Κι εσ απντησ μας, Μλητε. σο για σας, θυμηθετε αυτ που σας ζτησα απ την αρχ, και μη διαμαρτρεσθε ταν μιλω με το συνηθισμνο μου τρπο. Εναι καννας, Μλητε, απ τους ανθρπους που να πιστεει τι υπρχουν ανθρπινα πργματα και να μην πιστεει τι υπρχουν νθρωποι; Ας μου απαντσει, νδρες, και ας μη διαμαρτρεται λγοντας λλα αντ λλων. Εναι καννας που να μην πιστεει τι υπρχουν λογα, αλλ να πιστεει τι υπρχει ιππασα; που εν δεν πιστεει τι υπρχουν αυλητς, πιστεει τι υπρχει αυλητικ τχνη; Δεν εναι δυνατν αυτ, φλε μου. Κι αν εσ δεν θλεις να απαντσεις, στο λω εγ, και σ' εσνα και σ' αυτος εδ. Απντησ μου μως τουλχιστον σ' αυτ που σε ρωτω τρα: εναι κανες που να πιστεει στη δναμη των θεοττων και να μην πιστεει τι υπρχουν θετητες";

 -"Δεν εναι δυνατν αυτ".

 -"Με βοηθς απαντντας τσι, στω και με το ζρι, επειδ αναγκζεσαι απ' αυτος εδ να το κνεις. Λες λοιπν τι και πιστεω στη δναμη των θεοττων, και διδσκω τι υπρχουν, ετε πρκειται για καινοργιες ετε για παλιες, αλλ πντως πιστεω στη δναμη των θεοττων, σμφωνα με τα λγια σου, και μλιστα αυτ το αναφρεις και στην νορκη καταγγελα σου. Αλλ αν πιστεω στη δναμ τους, εναι απολτως αναγκαο να πιστεω τι υπρχουν θετητες. Δεν εναι τσι; Ασφαλς. Σε βζω να συμφωνες μαζ μου, επειδ δεν απαντς. Τις θετητες λοιπν δεν τις θεωρομε ετε θεος ετε παιδι των θεν; Συμφωνες χι";

 -"Ββαια".

 -"Αν λοιπν πιστεω στις θετητες, πως λες εσ, αν μεν εναι κποιοι θεο οι δαμονες, ττε δεν ισχει ο ισχυρισμς μου, τι μιλς με γρφους και μας κοροδεεις; Γιατ λες τι εγ δεν πιστεω στους θεος αλλ ταυτχρονα και τι πιστεω, εφσον πιστεω στις θετητες. Αν πλι οι θετητες εναι παιδι θεν, ετε νθα ετε απ νμφες ετε απ λλες μητρες, πως λνε, ποιος απ τους ανθρπους θα πστευε τι εν υπρχουν παιδι των θεν, δεν υπρχουν θεο; Το διο παρλογο θα ταν να πστευε κανες τι υπρχουν παιδι των αλγων και των γαδουριν, τα μουλρια, αλλ να μην πστευε τι υπρχουν λογα και γαδορια. χι, Μλητε, δεν εναι δυνατν να τα γραψες αυτ στην καταγγελα σου για λλο λγο παρ μνο γιατ δεν βρισκες καννα αληθιν αδκημα για να με κατηγορσεις. Αλλ δεν υπρχει καννας τρπος να πεσεις κποιον νθρωπο, ακμα κι αν χει ελχιστη νοημοσνη, τι μπορε κποιος που πιστεει στη δναμη των θεοττων να μην πιστεει στη δναμη των θεν, το αντθετο, τι μπορε κποιος που δεν πιστεει σε θετητες να πιστεει ετε στους θεος ετε στους ρωες".

     Αλλ, νδρες Αθηναοι, νομζω τι δεν χρειζεται να αποδεξω με περισστερα επιχειρματα τι δεν ευσταθε η κατηγορα του Μλητου. Αρκον αυτ που επα. Εκενο μως που λεγα προηγουμνως, τι προκλεσα τη μεγλη εχθρτητα πολλν ανθρπων, εναι απολτως αληθιν. Και αυτ εναι που θα με καταστρψει, αν με καταστρψει: δεν θα εναι οτε ο Μλητος οτε ο 'Ανυτος, αλλ οι συκοφαντες κι ο φθνος των πολλν. Αυτ στ' αλθεια κατστρεψαν και νομζω θα καταστρψουν στο μλλον πολλος λλους δκαιους ανθρπους. Γιατ δεν πιστεω τι θα σταματσει σ' εμνα το κακ.

     Θα μποροσε μως να πει κανες: "Δε ντρπεσαι, Σωκρτη, που 'χεις κνει ττοια πργματα στε τρα να κινδυνεεις να πεθνεις;" Κι εγ ττε θα του δινα τη σωστ απντηση, λγοντας τι: "Κνεις λθος, νθρωπε, αν νομζεις πως νας νδρας που θλει να ωφελσει στω και λγο τους λλους πρπει να υπολογζει τον κνδυνο αν θα ζσει αν θα πεθνει. Εν το μνο που πρπει να σκφτεται, ταν ενεργε, εναι αν ενεργε δκαια δικα και αν η συμπεριφορ του εναι καλο κακο ανθρπου".

     Γιατ ττε θα ταν ανξιοι, σμφωνα με τα λεγμεν σου, σοι απ τους ημθεους σκοτθηκαν στην Τροα, κι λοι οι λλοι, κι ο γιος της Θτιδας. Αυτς τσο πολ περιφρονοσε τον κνδυνο, μπροστ στο ενδεχμενο να ντροπιαστε, στε, ταν του επε η μητρα του, που ταν θε, ττε που θελε να σκοτσει τον κτορα, τα εξς παρακτω -αν θυμμαι καλ- λγια: "Παιδ μου, αν εκδικηθες το φνο του φλου σου του Πατρκλου και σκοτσεις τον κτορα, θα πεθνεις κι εσ. Γιατ αμσως μετ τον κτορα θα ρθει και το δικ σου τλος", εκενος -εν τ' κουσεν αυτ- αδιαφρησε για τον θνατο και τον κνδυνο, και πιο πολ φοβθηκε να ζσει σα δειλς που εκδκηση δεν παρνει για τους φλους του. "Ας πεθνω αμσως", επε, "φτνει να τιμωρσω κενον που φταιξε και να μη μνω πια εδ ντροπιασμνος, κοντ στα καμπυλπρυμνα καρβια, βρος της γης".
     Νομζεις τι νοιστηκε αυτς για τον θνατο και τον κνδυνο; Και πργματι, νδρες Αθηναοι, τσι εναι. Εκε που θα ταχθε κανες, ετε απ μνος του, επειδ πιστεει τι πρττει το καλτερο, ετε απ κποιον ρχοντα, εκε οφελει, θαρρ, να παραμενει, διακινδυνεοντας και χωρς να λογαριζει οτε θνατο οτε τποτα λλο, μπροστ στην ατμωση. Θα εχα λοιπν κνει πολ σχημα, νδρες Αθηναοι, αν ταν με διταξαν οι ρχοντες που σεις εκλξατε, να πολεμσω στην Ποτδαια, στην Αμφπολη, στο Δλιο, μενα ττε στο καθκον που μου ριζαν, πως και οι λλοι, και βαζα σε κνδυνο τη ζω μου, και ταν μου ριζε ο θες -κατ τη δικ μου πντα αντληψη- τι πρπει να ζω φιλοσοφντας και εξετζοντας τον εαυτ μου και τους λλους, να φοβμουν ετε το θνατο ετε οτιδποτε λλο, και να εγκατλειπα τη θση μου.

     Θα 'τανε φοβερ και πργματι ττε θα ταν δκαιο να με φρει κανες στο δικαστριο με την κατηγορα τι δεν πιστεω στους θεος και τι δεν υπακοω στον χρησμ, και τι φοβμαι τον θνατο και τι νομζω πως εμαι σοφς εν δεν εμαι. Γιατ το να φοβται κανες τον θνατο, νδρες, δεν εναι τποτα λλο απ το να νομζει κανες τι εναι σοφς χωρς να εναι. Να νομζει τι γνωρζει αυτ που δε γνωρζει. Γιατ κανες δεν γνωρζει τον θνατο, οτε αν συμβανει να εναι το μεγαλτερο αγαθ για τον νθρωπο, κι μως τον φοβονται σα να ξρουν καλ τι εναι το μεγαλτερο κακ.

     Και δεν εναι αμθεια αυτ επονεδιστη, το να νομζει κανες τι γνωρζει εκενα που δεν γνωρζει; Εγ μως, νδρες, σ' αυτ ακριβς διαφρω σως απ τους περισστερους και αν λω τι εμαι σε κτι σοφτερος απ κποιον λλον εναι σ' αυτ το σημεο, τι μη γνωρζοντας αρκετ για τον 'Αδη, παραδχομαι την γνοι μου. Γνωρζω μως τι εναι κακ και ντροπ να βλπτει κανες ναν καλτερο και να μην υπακοει σ' αυτν, ετε θες εναι ετε νθρωπος τσι λοιπν ποτ δεν θα φοβηθ και δεν θα αποφγω να κνω κτι, διαπρττοντας κακς πρξεις που γνωρζω τι εναι κακς, για να επιτχω λλες που δεν γνωρζω αν εναι πργματι καλς.

     στε ακμα κι αν με αφνατε τρα ελεθερο, μη πιστεοντας στον νυτο, ο οποος σας επε τι ετε απ την αρχ δεν πρεπε καθλου να δικαστ, , αφο δικζομαι, δεν εναι δυνατν να μη με καταδικσετε σε θνατο. Γιατ, πρσθεσε, αν γλιτσει, οι γιοι σας, που δη κνουν ,τι τους διδσκει ο Σωκρτης, θα καταστραφον λοι εντελς. Αν λοιπν, παρ' λα αυτ, μου λγατε: "Σωκρτη, εμες δεν θα πιστψουμε τον 'Ανυτο και θα σε αφσουμε ελεθερο, με τον εξς μως ρο, τι δεν θα περνς πια την ρα σου εξετζοντας τσι τους ανθρπους και φιλοσοφντας. Κι αν πιαστες να το κνεις αυτ το πργμα, θα πεθνεις". Αν λοιπν, πως επα, μ' αυτν τον ρο μ' αφνατε ελεθερο, θα σας λεγα τι: "Εγ, νδρες Αθηναοι, σας εκτιμ και σας αγαπ, αλλ θα υπακοσω στον θε κι χι σε σας, και σο αναπνω και μπορ, δεν θα πψω να φιλοσοφ και να σας συμβουλεω και να νουθετ οποιονδποτε απ σας τυχανει κθε φορ να συναντ, λγοντς του αυτ ακριβς που συνθιζα να λω, τι: Πως εσ, αγαπητ μου, ντας Αθηναος πολτης της πιο μεγλης και της πιο φημισμνης για τη σοφα της και τη δναμ της πλης, δεν ντρπεσαι να φροντζεις για τα χρματα, πως θα αποκτσεις περισστερα, και για τη δξα και τις τιμς, και να μην ενδιαφρεσαι οτε να νοιζεσαι για τη φρνηση και την αλθεια και την ψυχ σου; Και αν κποιος απ σας αμφισβητε τα λγια μου και πει τι φροντζει και γι' αυτ, δεν θα τον αφσω αμσως οτε θα φγω, αλλ θα του υποβλλω ερωτσεις και θα τον εξετσω και θα τον ελγξω, και αν μου φανε τι δεν κατχει την αρετ, παρ' λο που ισχυρζεται το αντθετο, θα τον επιπλξω που νοιζεται τσο λγο για τα πιο σημαντικ και τσο πολ για τα πιο ασμαντα.
     Αυτ θα τα κνω σε ποιον τχει να συναντσω, ετε εναι νετερος ετε μεγαλτερος, ετε ξνος ετε συμπολτης μας και κυρως στους συμπολτες μας, που εναι πιο δικο μου. Γιατ αυτ με προστζει ο θες καταλβετ το καλ. Και εγ πιστεω τι μχρι τρα δεν χει υπρξει μεγαλτερο αγαθ για σας και για την πλη απ αυτν την υπηρεσα μου που προσφρω στον θε. Γιατ περιφρομαι μη κνοντας τποτα λλο απ το να πεθω τους νετερους και τους πιο ηλικιωμνους ανμεσ σας να μην φροντζουν οτε για τα σματ τους οτε για τα χρματ τους με τσο πθος, παρ μνο για την ψυχ τους, πως θα γνει καλτερη, λγοντας τους τι η αρετ δεν γνεται απ τα χρματα, αλλ τα χρματα και λα τα λλα ανθρπινα αγαθ, και τα ιδιωτικ και τα δημσια, απ την αρετ. Αν τα λγια μου αυτ διαφθερουν τους νους, ττε εναι βλαβερ. Κι αν κποιος ισχυρζεται τι εγ λλα λω κι χι ,τι σας επα, δεν λει την αλθεια. Ως προς αυτ, θα λεγα, νδρες Αθηναοι, να ακοσετε τον 'Ανυτο να μην τον ακοσετε, και να μ' αφσετε ελεθερο να μη μ' αφσετε, γιατ εγ δεν πρκειται να αλλξω σε ,τι κνω, ακμα κι αν πρκειται να πεθνω πολλς φορς.

     Μη διαμαρτρεσθε νδρες Αθηναοι, κντε ,τι σας παρακλεσα. Μη διαμαρτρεσθε για ,τι λω, αλλ ακοτε. Γιατ πιστεω τι ακογοντς με θα ωφεληθετε. Γι' αυτ τα λλα που πρκειται να σας πω θα βλετε σως τις φωνς, αλλ να μην το κνετε. Να ξρετε καλ μως, τι αν με θανατσετε, και εμαι πργματι αυτς που λω εγ, δεν θα βλψετε τσο εμνα σο θα βλψετε τους εαυτος σας. Γιατ εμνα σε τποτε δεν μπορον να με βλψουν οτε ο Μλητος οτε ο 'Ανυτος. Δεν θα εχαν τη δυναττητα, γιατ πιστεω τι δεν γνεται ο χειρτερος νθρωπος να βλψει ναν καλτερο.

     Θα μποροσε ββαια να με σκοτσει σως να με εξορσει και να μου στερσει τα πολιτικ μου δικαιματα. Αυτ τα πργματα σως αυτς κποιος λλος να τα θεωρε μεγλο κακ. χι μως εγ. Θεωρ πολ χειρτερο να κνει κανες ,τι κνει αυτς τρα, προσπαθντας να σκοτσει δικα ναν νθρωπο. Τρα λοιπν, νδρες Αθηναοι, δεν απολογομαι καθλου για χρη του εαυτο μου, πως θα νμιζε κανες, αλλ για χρη σας, για να μην αμαρτσετε προς τον θε, καταδικζοντς με, περιφρονντας αυτ που σας δωσε.

     Γιατ αν με σκοτσετε, λλον σαν κι εμνα δεν θα βρετε -για να το πω απλ αλλ κι αστεα- που να τον χει ορσει ο θες να βρσκεται κοντ στην πλη, η οποα λγω μεγθους μοιζει νωθρ μεγλο λογο ρτσας και χρειζεται αλογμυγα να την ξυπνει. Νομζω τι σαν ττοια με χει βλει στην πλη ο θες, να μη σταματ λη τη μρα να σας ξυπν, να σας πεθω και τον καθνα χωριστ να επικρνω τριγυρζοντας παντο.

     Δεν θα βρεθε λοιπν εκολα λλος ττοιος για σας, νδρες, και αν με πιστεετε, πρπει να με αθωσετε. σως μως να βαρεθετε γργορα, πως σοι ξυπννε νυσταγμνοι, και, χοντας πειστε απ τον 'Ανυτο, μ' να χτπημα να με σκοτσετε εκολα. Και πειτα θα περσετε την υπλοιπη ζω σας κοιμμενοι, αν δεν σας φροντσει ο θες και δεν σας στελει κποιον λλον. Το τι πργματι εγ εμαι εκενος που δωσε ο θες στην πλη γι' αυτν τον σκοπ, μπορετε να το καταλβετε εκολα: γιατ δεν φανεται ανθρπινο να χω παραμελσει λες τις υποθσεις μου και να ανχομαι να εναι τσα χρνια παραμελημνοι οι δικο μου, για να φροντζω εσς, πλησιζοντας τον καθνα χωριστ, σαν να μουν πατρας σας μεγαλτερος αδελφς σας, για να σας πεθω να ασχοληθετε με την αρετ. Αν ββαια εχα κποιο φελος απ' αυτ και σας παρακινοσα να το κνετε παρνοντας αμοιβ, θα εχα κποιο λγο να το κνω. Τρα μως, βλπετε οι διοι, τι οι κατγοροι, εν για λα τα λλα τσο ανασχυντα με κατηγορον, γι' αυτ δεν τλμησαν να με κατηγορσουν και να βρουν κποιον μρτυρα, πως εγ ετε πρα ποτ αμοιβ ετε ζτησα.

     Κι αυτ γιατ, πως νομζω, διαθτω ναν αρκετ αξιπιστο μρτυρα, τη φτχεια μου. σως λοιπν να σας φανεται παρξενο που, εν τριγυρνντας ανμεσ σας σας συμβουλεω ιδιαιτρως και μιλ για πολλ πργματα, δημσια δεν τολμ να ανεβ στο βμα και μιλντας στο πλθος να συμβουλεσω την πλη. Αιτα αυτο του πργματος εναι εκενο που πολλς φορς δη και σε πολλ μρη με χετε ακοσει να λω, τι υπρχει μσα μου κτι θεκ και δαιμνιο, μια φων, αυτ το γραψε και στην καταγγελα του διακωμωδντας το ο Μλητος.

     Σε μνα λοιπν αυτ ρχισε να υπρχει απ ττε που μουνα παιδ, εναι μια φων που ακοω, η οποα, ποτε την ακοω, πντοτε με αποτρπει απ κτι που πρκειται να κνω, και ποτ δεν με προτρπει σε τποτα. Αυτ εναι που με εμποδζει να ασχοληθ με την πολιτικ. Και μου φανεται τι κνει πρα πολ καλ που με εμποδζει. Γιατ να το ξρετε καλ, νδρες Αθηναοι. Αν εγ απ παλι εχα επιχειρσει να ασχοληθ με την πολιτικ, απ παλι θα εχα αφανισθε και οτε εσς θα εχα ωφελσει σε τποτα οτε τον εαυτ μου.

     Και μη μου θυμνετε που λω την αλθεια. Γιατ δεν υπρχει νθρωπος που να μπορε να διασωθε, ετε απ σας ετε απ οποιοδποτε λλο πλθος, ταν εναντινεται με ειλικρνεια και εμποδζει να γνονται στην πλη πολλ δικα πργματα και παρνομα. Αλλ εναι αναγκαο εκενος που πργματι μχεται για το δκαιο, αν πρπει να διασωθε για λγο χρονικ διστημα, να παραμενει ιδιτης και να μην συμμετχει στη δημσια ζω. Και θα σας δσω μεγλες αποδεξεις γι' αυτ, χι λγια, αλλ εκενα που εσες εκτιμτε περισστερο, ργα. Ακοστε λοιπν αυτ που μου συνβησαν, για να δετε τι δεν υποχωρ σε τποτα που να εναι αντθετο στο δκαιο απ το φβο του θαντου, ακμα κι αν μη υποχωρντας θα πθαινα. Θα σας μιλσω και με λγια κοιν και με τη γλσσα των δικαστηρων, αλλ θα σας πω την αλθεια. Εγ λοιπν, νδρες Αθηναοι, δεν κατλαβα ποτ καννα λλο αξωμα στην πλη, διετλεσα μως κποτε βουλευτς και τυχε να πρυτανεει η δικ μας η φυλ, η Αντιοχς, ττε που εσες, τους δκα στρατηγος που δεν μζεψαν τους ναυαγος μετ τη ναυμαχα, θλατε να τους δικσετε λους μαζ, παρνομα, πως αργτερα το καταλβατε λοι σας. Ττε, μνος απ λους τους πρυτνεις σας εναντιθηκα, υποστηρζοντας τι δεν πρπει να κνετε τποτα αντθετο προς τους νμους, και ψφισα ενντια στη θλησ σας. Και εν ταν τοιμοι οι ρτορες να με καταγγελουν και να στελουν να με συλλβουν, και εσες τους παροτρνατε με φωνς, κρινα τι εναι προτιμτερο να διακινδυνεσω ντας με την πλευρ του νμου και του δικαου, παρ να εμαι με το μρος το δικ σας, που δεν σκεφτσαστε δκαια, απ φβο μπως φυλακισθ θανατωθ. Και αυτ συνβαιναν εν ακμα υπρχε δημοκρατα στην πλη.
     Αλλ και ταν γινε ολιγαρχα, οι τρικοντα πλι, αφο με κλεσαν μαζ με τους λλους τσσερις στη Θλο, μας διταξαν να πμε να φρουμε απ τη Σαλαμνα τον Λοντα τον Σαλαμνιο, για να τον σκοτσουν. Ττοιες διαταγς διναν συχν και σε πολλος λλους, επειδ θελαν να εμπλξουν στα εγκλματ τους σο το δυνατν περισστερους. Ττε λοιπν εγ, χι με τα λγια, αλλ μπρακτα, απδειξα πλι τι εμνα - για να μιλσω πιο καθαρ - δεν με ενδιαφρει διλου ο θνατος. Το μνο που με ενδιαφρει εναι να μη διαπρξω κτι δικο κι ανσιο. Γιατ εμνα εκενο το καθεστς, παρ την ισχ του, δεν με φβισε τσο στε να αναγκαστ να κνω κτι δικο. Αλλ αφο βγκαμε απ τη Θλο, εν οι τσσερις πγαν στη Σαλαμνα και φεραν τον Λοντα, εγ φυγα και πγα στο σπτι μου. Και σως να εχα πεθνει γι' αυτ μου την πρξη, αν δεν εχε καταλυθε σντομα η εξουσα τους. Γι' αυτ μπορον να σας μιλσουν πολλο μρτυρες.

     Νομζετε λοιπν τι θα εχα φτσει σ' αυτ την ηλικα, αν εχα ασχοληθε με τη πολιτικ και αν πρττοντας ως τμιος νθρωπος υποστριζα το δκαιο και αν, πως πρπει, φρντιζα γι' αυτ περισστερο απ' λα; Κθε λλο, νδρες Αθηναοι. Οτε και καννας λλος νθρωπος.

     Αλλ εγ σε λη μου τη ζω, κι ταν πραξα κτι δημσια ττοιος αποδεχτηκα, και το διο και στην ιδιωτικ μου ζω : ποτ δεν κανα καμι υποχρηση σε κανναν μπροστ στο δκαιο, οτε σε κποιον λλον οτε και σε κανναν απ' αυτος που εκενοι που με κατηγορον λνε τι εναι μαθητς μου. 'Αλλωστε εγ δεν υπρξα ποτ δσκαλος κανενς. Κι αν κποιος ταν μιλω και ταν λω τα δικ μου επιθυμοσε να με ακοει, ετε νετερος εναι ετε μεγαλτερος, δεν το αρνθηκα ποτ σε κανναν. Οτε μιλω μονχα ταν παρνω χρματα, και ταν δεν παρνω δεν μιλω, αλλ προσφρομαι το διο και σε πλοσιους και σε φτωχος, να με ρωτνε, αν θλει κανες απαντντας μου να ακοει αυτ που λω. Και γι' αυτος εγ, ετε κποιος τους γνει καλς ετε χι, εναι δικο να κατηγορομαι, γιατ ποτ δεν υποσχθηκα σε κανναν τποτα, οτε δδαξα καννα μθημα. Και αν κποιος ισχυρζεται τι απ εμνα ποτ ετε μαθε ετε κουσε κτι ιδιαιτρως, που δεν το κουσαν και λοι οι λλοι, να ξρετε καλ τι δεν λει την αλθεια. Αλλ γιατ ττε μερικο ευχαριστιονται να περνον πολ χρνο μαζ μου;

     Το ακοσατε, νδρες Αθηναοι. Σας επα λη την αλθεια, τι ευχαριστιονται να μ' ακονε να εξετζω εκενους που νομζουν τι εναι σοφο, εν δεν εναι. Δεν εναι κι σχημο αυτ. Εμνα λοιπν αυτ, σας το βεβαινω, μου το χει ορσει ο θες να το κνω και με χρησμος και με νειρα και με κθε τρπο, με τον οποο κθε θεκ παρξη ορζει οτιδποτε στους ανθρπους να πρττουν. Αυτ, νδρες Αθηναοι, και αληθιν εναι και εκολα να ελεγχθον. Αν μως εγ λλους απ τους νους διαφθερω και λλους τους χω δη διαφθερει, πρπει ββαια μερικο απ' αυτος, αφο μεγλωσαν και κατλαβαν τι ταν ταν νοι τους εχα δσει εγ κποτε κακς συμβουλς, να ανεβον τρα στο βμα και να με κατηγορσουν και να με τιμωρσουν. Και αν δεν το θελαν οι διοι, ποιος θλει απ τους δικος τους, ετε πατρες ετε αδερφο ετε και λλοι συγγενες, αν παθαν οι δικο τους κποιο κακ απ μνα, να το θυμηθον τρα και να με τιμωρσουν. Πντως εναι παρντες εδ πολλο απ' αυτος, τους οποους εγ τρα βλπω, πρτον απ' λους αυτν εδ τον Κρτωνα, που εναι συνομλικς μου και συνδημτης μου και πατρας του Κριτβουλου, που κι αυτς εναι παρν.

     πειτα κι ο Λυσανας ο Σφττιος, ο πατρας αυτο εδ του Αισχνη. Ακμα και αυτς εδ ο Αντιφντας απ την Κηφισι, ο πατρας του Επιγνη. Και λλοι εναι εδ που οι αδερφο τους σχναζαν κοντ μου, ο Νικστρατος του Θεοζοτδου, ο αδερφς του Θεοδτου -ο Θεδοτος χει πεθνει, κι τσι δεν μπορε να τον εμποδσει με τα παρακλια του- κι ο Πραλος του Δημοδκου, που ταν αδερφς του ο Θενης. Να κι ο Αδεμαντος του Αρστωνος, που αδελφς του εναι αυτς ο Πλτων κι ο Αιαντδωρος, που αδερφς του εναι ο Απολλδωρος.

     Κι λλους πολλος μπορ να σας αναφρω, και κποιον απ' αυτος πρεπε να ορσει ο Μλητος για μρτυρα στην κατηγορα του. Κι αν το ξχασε ττε, ας τον ορσει τρα, εγ το αφνω, κι ας μας το πει αν χει κανναν. Αλλ θα τους βρετε λους τελεως αντθετους, νδρες, λοι τους εναι πρθυμοι να βοηθσουν εμνα που διαφθερω τους δικος τους και τους βλπτω, πως λνε ο Μλητος κι ο 'Ανυτος.

     Κι εκενοι που χουν διαφθαρε σως θα εχαν κποιον λγο να με βοηθσουν. Εκενοι μως που δεν χουν διαφθαρε, και που εναι δη ριμοι νδρες, οι συγγενες τους, ποιον λλον λγο χουν να με βοηθον, εκτς απ το να υποστηρζουν το σωστ και το δκαιο, επειδ ξρουν τι ο Μλητος λει ψματα, εν εγ την αλθεια. Αρκετ, νδρες Αθηναοι. Επα ,τι εχα να πω για ν' απολογηθ, σως θα μποροσα να προσθσω κι λλα παρμοια.

     Δεν αποκλεεται μως ν' αγανακτσει κανες απ σας αν σκεφτε τον εαυτ του, που και σε μικρτερης σημασας δκη απ' αυτν εδ θα παρακαλοσε και θα ικτευε τους δικαστς με πολλ δκρυα, φρνοντας στο βμα και τα παιδι του, για να τον λυπηθον σο το δυνατν περισστερο, και λλους πολλος συγγενες και φλους, εν εγ δεν θα κνω τποτα απ' λα αυτ, παρ' λο που διατρχω, πως φανεται, τον μεγαλτερο κνδυνο. σως λοιπν κανες, αν αναλογιστε αυτ τα πργματα, να γνει πιο σκληρς απναντ μου και να οργιστε γι' αυτ και να δσει με οργ την ψφο του.

     Αν λοιπν κποιος απ σας αισθνεται τσι - πργμα που δεν θλω να το πιστψω -αν συμβανει κτι ττοιο, θα μποροσα νομζω να του πω τι: "Κι εγ, αγαπητ μου, χω κποιους συγγενες. Γιατ ισχει και για μνα εκενο που επε ο μηρος, "δεν γεννθηκα οτε απ καμι βελανιδι οτε απ καμι πτρα", αλλ απ ανθρπους, στε να χω και συγγενες, και γιους, νδρες Αθηναοι, τρεις, ο νας εναι δη φηβος, οι λλοι δο παιδι. Αλλ μως κανναν απ' αυτος δεν ανβασα στο βμα για να σας παρακαλσω να με αθωσετε. Γιατ λοιπν δεν κνω τποτα απ' αυτ;

     χι απ υπεροψα, νδρες Αθηναοι, οτε για να σας ντροπισω. Αν αντιμετωπζω τον θνατο θαρραλα, εναι λλη υπθεση. Για τη φμη μως, και τη δικ μου και τη δικ σας κι ολκληρης της πλης, δεν νομζω τι εναι πρπον να κνω ττοια πργματα. Δεν εναι πρπον στην ηλικα μου αλλ και στο νομα που χω αποκτσει, αληθιν ψετικο. Γιατ, υπρχει η γνμη τι ο Σωκρτης σε κτι διαφρει απ το πλθος των ανθρπων.

     Θα εναι ντροπ ν' αποδειχθον καττεροι της φμης τους σοι απ σας θεωρεται πως διαφρουν στη σοφα, την ανδρεα οποιαδποτε λλη αρετ. Πολλς φορς χω δει ανθρπους, που ταν δικζονται, εν πριν φανονταν σπουδαοι, κνουν πργματα ανρμοστα, σα να θεωρον τι θα πθουν κτι φοβερ αν πεθνουν, ως εν επρκειτο να εναι αθνατοι αν δεν τους σκοτνατε εσες. Ττοιοι νθρωποι μου φανεται πως ντροπιζουν την πλη, γιατ θα μποροσαν να κνουν ναν ξνο να νομσει τι σοι Αθηναοι διακρνονται για την αρετ τους, και εκλγονται απ τους συμπολτες τους για αξιματα και τιμητικς διακρσεις, σε τποτα δεν διαφρουν απ τις γυνακες. 'Ανδρες Αθηναοι, εμες που χουμε κποιο νομα δεν πρπει να κνουμε ττοια πργματα αλλ κι αν τα κνουμε, εσες δεν πρπει να το επιτρπετε. Αντθετα πρπει να δεξετε τι εστε αποφασισμνοι να καταψηφσετε ποιον παζει αυτ τα ελεειν δρματα μπροστ σας γελοιοποιντας την πλη αλλ χι ποιον φρεται με αξιοπρπεια.

     Αλλ και εκτς απ το θμα της φμης, νδρες, δεν μου φανεται τι εναι δκαιο να παρακαλε κανες τον δικαστ, οτε παρακαλντας τον να αθωνεται, αλλ εξηγντας του και πεθοντς τον. Γιατ δεν βρσκεται για το σκοπ αυτ σ' αυτ τη θση ο δικαστς, για να απονμει τη δικαιοσνη κνοντας χρες, αλλ για να κρνει. Και χει ορκιστε να μην κνει χρες σ' ποιον του αρσει, αλλ να δικζει σμφωνα με τους νμους. Δεν πρπει λοιπν, οτε εμες να σας εθζουμε στην επιορκα οτε κι εσες να τη συνηθζετε. Γιατ ττε καννας μας δεν θα πραττε σμφωνα με τη θληση των θεν. Μην χετε λοιπν την αξωση, νδρες Αθηναοι, να συμπεριφρομαι απναντ σας με τρπο που οτε εγ θεωρ τι εναι σωστς δκαιος αρεστς στους θεος, και μλιστα, μα τον Δα, τη στιγμ που κατηγορομαι απ' αυτν εδ τον Μλητο για ασβεια προς τους θεος.

     Γιατ εναι φανερ τι, αν σας πειθα παρακαλντας σας, θα σας κανα να παραβετε τον ρκο σας, και θα ταν σα να σας δδασκα να μην πιστεετε τι υπρχουν θεο. Και απολογομενος μ' αυτν τον τρπο θα ταν σαν να κατηγοροσα τον εαυτ μου τι δεν πιστεω στους θεος. Αλλ κθε λλο παρ αυτ συμβανει. Γιατ πιστεω, νδρες Αθηναοι, σο κανες απ τους κατηγρους μου, και επαφεμαι σ' εσς και στον θε για να αποφασσετε αυτ που εναι το καλτερο και για μνα και για σας.

                       (Η απφαση βγανει, κρνεται νοχος)

          Ο Σωκρτης κνει προτσεις για τη ποιν που μπορε να του επιβληθε.

     Το τι δεν αγανακτ, νδρες Αθηναοι, για το γεγονς τι με κρνατε νοχο, οφελεται σε πολλος λγους και στο τι εναι κτι που το περμενα. Εκενο μως που με κνει να απορ εναι ο αριθμς των ψφων και απ τις δυο μερις. Γιατ δεν πστευα τι θα καταδικαζμουν με τσο μικρ πλειοψηφα, αλλ με πολ μεγαλτερη. Τρα μως, πως φανεται, αν τριντα μνο ψφοι εχαν πσει αλλις, θα εχα αθωωθε σον αφορ την κατηγορα του Μλητου, νομζω τι χει δη αποδειχθε η αθωτητ μου. Και χι μνο χει αποδειχθε η αθωτητ μου, αλλ εναι σ' λους φανερ τι, αν δεν εχαν παρουσιαστε για να με κατηγορσουν ο 'Ανυτος κι ο Λκων, θα χρσταγε και χλιες δραχμς πρστιμο, επειδ δεν θα παιρνε οτε το να πμπτο των ψφων.

     Προτενει λοιπν αυτς ο νθρωπος να με καταδικσετε σε θνατο. Ας εναι. Κι εγ τι θα σας αντιπροτενω, νδρες Αθηναοι; Προφανς αυτ που μου αξζει. Τι εναι λοιπν αυτ; Τι πρπει να πθω, ποια ποιν πρπει να μου επιβληθε, επειδ κρινα τι πρπει να παραιτηθ απ την συχη ζω και να παραμελσω λα εκενα για τα οποα φροντζουν οι περισστεροι νθρωποι, χρματα, οικονομικ συμφροντα, στρατηγες, δημσιες αγορεσεις, και λα τα λλα αξιματα και τις πολιτικς συμμαχες και φατρες; Επειδ πιστεοντας τι μποροσα να κνω κτι καλτερο απ το να εξασφαλιστ ασχολομενος με ττοια πργματα, δεν ασχολθηκα μ' αυτ -που μα το κανα οτε εσς οτε τον εαυτ μου θα ωφελοσα καθλου αλλ πηγανοντας σε κθε να χωριστ του χριζα τη μεγαλτερη, κατ τη γνμη μου, ευεργεσα; Ερχμουν κοντ του κι επιχειροσα να τον πεσω να μη φροντσει για καμι λλη υπθεσ του πριν φροντσει τον εαυτ του, πως θα γνει δηλαδ καλτερος και συνεττερος, οτε για τις υποθσεις της πλης. Αλλ για την δια την πλη, και για λα τα λλα να φροντζει με αυτν τον τρπο.

     Τ μου αξζει λοιπν για αυτ που εμαι; Κτι καλ, νδρες Αθηναοι, αν πρπει στ' αλθεια να τιμηθ σμφωνα με την αξα μου. Και να εναι ββαια καλ που να μου ταιριζει. Τ ταιριζει σ' να φτωχ νθρωπο που σας χει ευεργετσει και χρειζεται να χει χρνο ελεθερο για να σας παροτρνει; Τποτ' λλο, νδρες Αθηναοι, απ τη δωρεν στιση στο Πρυτανεο και μλιστα σε ττοιον νδρα αυτ αρμζει πιο πολ παρ σε κποιον απ εσς που νκησε στην Ολυμπα σε ιπποδρομες σε αρματοδρομες με δυο με τσσερα λογα. Γιατ αυτς σας κνει να φανεστε ευτυχες, εν εγ σας κνω ευτυχες. 'Αλλωστε κενος δεν χει ανγκη να τον τρφουν, εν εγ χω. Εφσον λοιπν, πρπει με δικαιοσνη να μου αποδσετε ,τι μου αξζει, σας προτενω τη στισ μου στο Πρυτανεο.

     σως να νομσετε τι αυτ, και τα λλα περ οκτου και ικεσιν, τα λω απ αλαζονεα. μως δεν εναι αυτ, νδρες Αθηναοι, αλλ το εξς: εμαι ββαιος τι κανναν νθρωπο δεν χω αδικσει με τη θλησ μου, ωστσο δεν μπορ να σας πεσω γι' αυτ. Ο λγος εναι τι μου δθηκε λγος χρνος να σας μιλσω. Αν ο νμος ριζε, πως σε λλες πλεις, σε περπτωση θαντου, να μην κρατει η κρση μνο μια μρα αλλ πολλς, νομζω τι θα εχατε πειστε.

     Τρα μως δεν εναι εκολο σε λγο χρνο να διαλσει κανες μεγλες συκοφαντες. ντας ββαιος τι δεν χω αδικσει κανναν, δεν πρκειται φυσικ να αδικσω και τον εαυτ μου. Δεν πρκειται να μιλσω εναντον του και να πω τι μου αξζει να πθω κτι κακ προτενοντας μλιστα κποια ποιν. Τι χω να φοβηθ; Μη πθω εκενο που προτενει ο Μλητος και που δε ξρω καλ-καλ, πως επα, αν εναι καλ κακ; Αντ' αυτο να προτιμσω πργματα τα οποα ξρω τι εναι κακ και να τα προτενω; Μπως τη φυλακ;

     Και τι θα με ωφελοσε να ζω μσα στη φυλακ ντας δολος εκενων που θα ορζονταν κθε φορ να με φυλνε, των ντεκα; Μπως χρηματικ ποιν, και να βρσκομαι στη φυλακ μχρι να τα πληρσω λα; Αλλ και πλι καταλγουμε στα δια που σας λεγα πριν απ λγο. Δεν χω χρματα για να πληρσω. Μπως ττε να προτενω εξορα; σως να δεχσαστε να με καταδικσετε σε εξορα. Θα πρεπε να αγαπω πρα πολ τη ζω μου, για να εμαι τσο ασυλλγιστος στε να μην μπορ να σκεφτ τι εν εσες που εσαστε συμπολτες μου δεν μπορσατε να υποφρετε τον τρπο ζως μου και τα λγια μου, και δυσανασχετσατε και οργισθκατε στε να ζηττε τρα να απαλλαγετε απ αυτ, θα υπρχαν λλοι που θα που θα μποροσαν να τα ανεχτον ευχαρστως.
     Συμβανει ακριβς το αντθετο, νδρες Αθηναοι. Τι ωραα, αλθεια, θα ταν η ζω μου, αν νθρωπος σ' αυτν την ηλικα φευγα απ εδ και ζοσα πηγανοντας απ πλη σε πλη, διωγμνος απ παντο! Γιατ ξρω καλ τι, που κι αν πω, μα μιλω θα με ακονε οι νοι πως και εδ. Κι αν προσπαθσω να τους απομακρνω, αυτο οι διοι θα με διξουν πεθοντας τους πιο ηλικιωμνους. Κι αν δεν τους απομακρνω, θα το κνουν γι' αυτος οι πατρες τους και οι συγγενες τους.

     Θα μποροσε σως να μου πει κανες: "Δε μπορες, Σωκρτη, να φγεις απ εδ και να ζσεις συχα σωπανοντας;" Αυτ ακριβς εναι πολ δσκολο να το εξηγσω σε μερικος απ σας. Γιατ αν σας πω τι αυτ εναι σα να παρακοω τον θε και για το λγο αυτν εναι αδνατο να ζω συχος, δεν θα με πιστψετε νομζοντας τι σας ειρωνεομαι.

     Αν πλι σας πω τι εναι πολ μεγλο αγαθ για τον νθρωπο το να μιλει κθε μρα για την αρετ και για τα λλα για τα οποα με ακοτε να συζητω εξετζοντας τον εαυτ μου και τους λλους κι τι η ζω χωρς να τα εξετζει κανες αυτ εναι ζω που δεν αξζει να τη ζει ο νθρωπος, ττε θα με πιστψετε ακμα λιγτερο. Ωστσο τσι εναι, πως σας τα λω, νδρες, και να σας πεσω δεν εναι εκολο. Εγ πντως δεν θερησα ποτ τον εαυτ μου ξιο για οποιαδποτε ποιν.

     Αν εχα ββαια χρματα, θα πρτεινα να δσω να χρηματικ ποσ που θα μποροσα να το πληρσω. Αυτ δεν θα με βλαπτε καθλου. Τρα μως δεν χω. Αν πντως θλετε να μου ορσετε να πρστιμο που θα μποροσα να το πληρσω, θα μποροσα σως να σας πληρσω μια ασημνια μνα. Τσο λοιπν προτενω. Αυτς εδ ο Πλτων, νδρες Αθηναοι, κι ο Κρτων κι ο Κριτβουλος κι ο Απολλδωρος με προτρπουν να προτενω τριντα μνες, και θα εγγυηθον αυτο. Προτενω λοιπν αυτ το ποσ κι εγγυητς για τα χρματα θα 'ναι αυτο οι αξιπιστοι νθρωποι.

      (Το δικαστριο επιβλλει την ποιν του θαντου στον Σωκρτη)

                        Ο Σωκρτης σχολιζει την ποιν του.

     Επειδ δε κνατε λγο καιρ ακμα υπομον, νδρες Αθηναοι, θα φορτωθετε το κακ νομα και τη μομφ εκενων που θλουν να κατηγορσουν την πλη πως θαντωσε τον Σωκρτη, νδρα σοφ. Γιατ θα πουν τι εμαι σοφς, ακμα κι αν δεν εμαι, εκενοι που θλουν να σας κακολογσουν. Αν περιμνατε μως λγο καιρ, απ μνο του θα εχε γνει αυτ. Γιατ βλπετε την ηλικα μου, τι βρσκομαι δη μακρυ απ τη ζω και κοντ στο θνατο. Δεν απευθνομαι σε λους σας, αλλ σ' εκενους που με καταδκασαν σε θνατο.

     Στους διους χω να πω και το εξς: θα νομζατε σως, νδρες, τι καταδικστηκα επειδ δεν μπρεσα να σας πω τα λγια που χρειζονταν για να σας πεσω, εφσον πστευα τι πρπει να πω και να κνω τα πντα για να αποφγω την καταδκη. Κθε λλο. Καταδικστηκα χι επειδ δεν μπρεσα να σας πω τα κατλληλα λγια, αλλ επειδ δεν μπρεσα να φαν θρασς και αναιδς, και επειδ δεν θλησα να σας πω πργματα που θα τα ακογατε πολ ευχαρστως, να κλαω και να οδρομαι, να πρττω και να λω πολλ λλα, κατ τη γνμη μου ανξι μου, σαν αυτ που χετε συνηθσει να ακοτε απ λλους.

     Αλλ οτε ττε πστεψα τι πρεπε λγω του κινδνου να πρξω κτι ανρμοστο, για ελεθερο νθρωπο, οτε και τρα μετανινω, για τον τρπο που απολογθηκα. Προτιμ να πεθνω, χοντας απολογηθε πως το κανα, παρ να ζω αλλις. Γιατ οτε σε δκη οτε σε πλεμο οτε σε οποιαδποτε λλη περπτωση πρπει εγ λλος καννας να μηχανεεται πως, με κθε μσο, θα αποφγει το θνατο.

     Γιατ και στις μχες, πολλς φορς γνεται φανερ τι μπορε κανες να αποφγει το θνατο εγκαταλεποντας τα πλα του και ικετεοντας τους εχθρος. Υπρχουν σ' λες τις επικνδυνες καταστσεις, πολλο λλοι τρποι, για να ξεφγει κανες απ το θνατο, αν χει το θρσος να πει και να πρξει οτιδποτε. Δεν εναι λοιπν κτι το δσκολο, νδρες, το να αποφγει κανες το θνατο, εναι μως πολ δυσκολτερο να αποφγει το κακ. Γιατ το κακ τρχει γρηγορτερα απ το θνατο.

     Εμνα τρα, αργ και γροντα, με χει προφτσει το πιο αργ απ' τα δο. Τους κατηγρους μου μως, που εναι φοβερο και γργοροι, το χειρτερο, η κακα. Εγ λοιπν φεγω χοντας καταδικαστε απ σας σε θνατο, αλλ εκενοι απ την αλθεια, σε μοχθηρα και αδικα. Φυσικ, εγ θα υπομενω την ποιν μου, το διο κι εκενοι. σως τσι να πρεπε να γνει και νομζω τι καλς γινε ,τι γινε.

     Θλω μως σε σας που με καταψηφσατε, να δσω κι ναν χρησμ για το μλλον. Γιατ δη βρσκομαι στο σημεο που οι νθρωποι -σαν πρκειται να πεθνουν- αποκτον τη δυναττητα να προλγουν καλτερα. Λω λοιπν, σε σους απ σας, νδρες, με σκοτσατε, τι αμσως μετ το θνατ μου θα τιμωρηθετε πολ χειρτερα, μα τον Δα, απ' σο με τιμωρετε σκοτνοντς με. Γιατ τρα με την πρξη σας αυτ νομζετε τι θα απαλλαγετε απ το να δνετε λγο για τη ζω σας. Αλλ ακριβς το αντθετο θα συμβε, πως εγ σας τα λω.

     Γιατ, πλον, θα αυξηθον εκενοι που θα σας ελγχουν, τους οποους εγ μχρι τρα, χωρς να το καταλαβανετε, εμπδιζα. Και σο πιο νοι εναι τσο πιο ενοχλητικο θα σας γνονται, κι εσες πιο πολ θα αγανακτσετε. Γιατ αν νομζετε τι σκοτνοντας ανθρπους θα γλιτσετε απ τις επικρσεις του τρπου ζως σας, δεν σκφτεστε σωστ. Η μθοδος αυτ απαλλαγς δεν εναι οτε πολ αποτελεσματικ οτε καλ. Εκενη που εναι καλτερη και ευκολτερη εναι να μην εμποδζετε τους λλους να σας επικρνουν, αλλ να προετοιμζετε τον εαυτ σας στε να γνει σο το δυνατν καλτερος. Προλγοντας αυτ για σους απ σας με καταδικσατε, σας χαιρετ.

     σο γι' αυτος που με αθωσαν, ευχαρστως θα μιλοσα μαζ τους για ,τι συνβη, εν οι ρχοντες θα εναι απασχολημνοι και μχρι να πω στον τπο που πρπει να πεθνω. Γι' αυτ, νδρες, μενετε λγο χρνο ακμα μαζ μου. Γιατ τποτα δεν μας εμποδζει, σο εναι δυνατν, να μιλμε μεταξ μας. Θλω λοιπν σε σας, που εσαστε φλοι μου, να εξηγσω τι σημανει αυτ που μου συνβη.

     Σ' εμνα λοιπν, νδρες δικαστς -κι ονομζοντς σας δικαστς πολ σωστ σας ονομζω τσι- συνβη κτι θαυμαστ. Η συνηθισμνη μου μαντικ ικαντητα, του δαιμονου, λλοτε εμφανιζταν πολ συχν, και ακμα και για μικρ πργματα με εμπδιζε, αν επρκειτο να πρξω κτι που δεν ταν σωστ. Τρα μως μου συνβη αυτ εδ που βλπετε κι εσες οι διοι, που θα το νμιζε κανες το χειρτερο απ τα κακ, και ττοιο θεωρεται.

     Εμνα μως οτε το πρω που φυγα απ το σπτι μου δεν με εμπδισε το σημεο του θεο, οτε ταν ερχμουν εδ στο δικαστριο, οτε κατ τη διρκεια της ομιλας μου για κτι που επρκειτο να πω. Εν σε λλες ομιλες μου πολλς στιγμς με σταμτησε καθς μιλοσα. Τρα μως, σ' αυτν την υπθεση, πουθεν δεν με εμπδισε, οτε σε κποια πρξη οτε σε κποιο λγο. Που το αποδδω αυτ; Θα σας πω. Γιατ φανεται πως ,τι μου συνβη εδ εναι για μνα καλ και δεν εναι πως το νομζουμε σοι θεωρομε τι εναι κακ να πεθνει κανες.

     Και χω την καλτερη απδειξη γι' αυτ: Γιατ δεν εναι δυνατν να μη με εχε εμποδσει το οικεο αυτ θεο σημεο, αν επρκειτο να κνω κτι που δεν εναι καλ. Ας κατανοσουμε λοιπν τι υπρχει μεγλη ελπδα ,τι γινε να εναι καλ. Γιατ να απ τα δο εναι ο θνατος: δεν εναι τποτα και ποιος πεθανει δεν χει καμα συνασθηση, , πως λνε, συμβανει κποια μεταβολ και μετοκηση της ψυχς απ τον εδ τπο σε ναν λλον. Και ετε δεν υπρχει καμι ασθηση, αλλ εναι σαν πνος, κι αν εναι σαν να κοιμται κανες χωρς να βλπει οτε νειρο, τι θαυμσιο φελος που θα ταν ο θνατος!

     Εγ λοιπν νομζω τι αν κποιος πρεπε να διαλξει ανμεσα σε μια νχτα που κοιμθηκε χωρς να δει οτε να νειρο, και τις λλες νχτες και μρες της ζως του, αν πρεπε να τις αντιπαραβλλει με τη νχτα εκενη και να σκεφτε και να πει πσα καλτερα και πιο ευχριστα μερνυχτα χει ζσει στη ζω του απ' αυτ τη νχτα, νομζω τι χι μνο ο τυχαος ιδιτης αλλ κι ο μεγαλτερος βασιλις θα τα βρισκε πολ λγα σε σχση με τη νχτα κενη.

     Αν κτι ττοιο εναι ο θνατος, εγ τουλχιστον νομζω τι εναι φελος. Γιατ τσι η αιωνιτητα λη δεν φανεται παρ σαν μια νχτα. Αν πλι ο θνατος εναι αναχρηση απ εδ για ναν λλον τπο κι εναι αλθεια τα λεγμενα τι εκε βρσκονται λοι σοι χουν πεθνει, τι μεγαλτερο καλ θα υπρχε απ αυτ, νδρες δικαστς;

     Αν κποιος φτνοντας στον 'Αδη, χοντας απαλλαγε απ' αυτος εδ που ισχυρζονται τι εναι δικαστς, θα βρει τους αληθινος δικαστς που λνε τι δικζουν εκε, τον Μνωα και τον Ραδμανθυ, τον Αιακ και τον Τριπτλεμο και τους λλους απ τους ημθεους που υπρξαν δκαιοι στη ζω τους; Θα 'ταν μπως σχημη αυτ η αναχρηση; πλι, και ποιος απ σας δεν θα δινε οτιδποτε για να βρεθε με τον Ορφα, τον Μουσαο, τον Ησοδο και τον μηρο;
     Εγ πντως πολλς φορς θα θελα να πεθνω αν λα αυτ αληθεουν, γιατ σ' εμνα τουλχιστον, φανεται θαυμαστ η παραμον σε μρος που θα μποροσα να συναντσω τον Παλαμδη, τον Ααντα του Τελαμνα κι σους λλους απ τους παλιος πθαναν απ δικη κρση, και να συγκρνω τα παθματ μου με τα δικ τους. Νομζω πως κθε λλο παρ δυσρεστα θα μου ταν λα αυτ. Και μλιστα, το σπουδαιτερο, να εξετζω και να ερευν, πως κνω και για τους εδ, ποιος απ' αυτος εναι σοφς και ποιος νομζει τι εναι αλλ δεν εναι. Και πσα δεν θα δινε κανες, νδρες δικαστς, για να μπορσει να εξετσει εκενον που ηγθηκε της μεγλης στρατις της Τροας τον Οδυσσα τον Σσσυφο - και χιλιδες λλους που θα μποροσε να αναφρει κανες, νδρες και γυνακες- να μιλ μ' αυτος και να βρσκεται μαζ τους και να τους εξετζει; Δεν θα ταν λα αυτ ανεπωτη ευτυχα;
     Πντως, για ττοιες αιτες, σοι βρσκονται εκε δεν θανατνουν. Εκενοι, εναι και για πολλ λλα πιο ευτυχισμνοι απ' τους εδ, για το λγο ακμα τι τον υπλοιπο χρνο μνουν αθνατοι, αν φυσικ σα λγονται εναι αλθεια. Αλλ κι εσες πρπει, νδρες δικαστς, να σκφτεστε μ' ελπδα τον θνατο και να καταλβετε πως αλθεια εναι μνο μα: τι δεν υπρχει για τον καλν νθρωπο καννα κακ, οτε ταν ζει οτε ταν πεθνει, κι τι δεν αμελον οι θεο να φροντζουν για τις υποθσεις του. Και οτε τα δικ μου τρα συνβησαν απ μνα τους, αλλ μου εναι φανερ τι για μνα πια το να πεθνω και το να απαλλαγ απ τα πργματα αυτ εναι το καλτερο. Γι' αυτ και το σημεο του θεο δεν με απτρεψε καθλου, και εγ σ' εκενους που με καταδκασαν και στους κατηγρους μου δεν κρατω καμα κακα. Παρ' λο που δεν με καταδκασαν και δεν με κατηγρησαν μ' αυτν τη σκψη, αλλ επειδ πστευαν τι τσι θα με βλαπταν. Για το λγο αυτ εναι αξιοκατκριτοι.

     Απ' εκενους να μνο ζητ: τους γιους μου, ταν γνουν φηβοι, να τους τιμωρσετε, νδρες, στεναχωρντας τους μ' εκενα που σας στεναχρησα κι εγ, αν σας φανον τι νοιζονται πιο πολ για τα χρματα για κποιο λλο πργμα απ' ,τι για την αρετ. Και αν νομζουν τι εναι κτι εν δεν εναι, να τους επικρνετε, πως κι εγ εσς, που δεν φροντζουν για εκενα που πρπει και που νομζουν τι εναι κτι εν δεν αξζουν. τσι να πρξετε κι τι πθω εγ κι οι γιοι μου απ σας, θα το 'χω πθει δκαια.

     Αλλ τρα πια εναι ρα να φγουμε, εγ για να πεθνω κι εσες για να ζσετε. Ποι απ τα δο εναι το καλλτερο, εναι γνωστο σε μας. Μνον ο Θες το γνωρζει.

                                           ΤΕΛΟΣ

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers