Πεζά

Ποίηση

Παραμύθια

Θέατρο-Διάλογοι

Δοκίμια

Ο Dali & Εγώ

Διαδικτύου

Εκδοθέντες

Κλασσικά

Λαογραφικά

Διασκέδαση

Πινακοθήκη

Εικαστικά

Παγκόσμιο Θέατρο

Σχόλια/Επικοινωνία

Φανταστικό

Ερωτική Λογοτεχνία

Γλυπτική

 
 

Εκδοθέντες 

Μπάμπης Δερμιτζάκης: Το Θέατρο Στην Κίνα (Μέρος Γ')

   (Το Β' Μέρος είναι  εδώ  & το Α' Μέρος είναι  εδώ!)
 

             Το Νότιο Δράμα Της Περιόδου Yuan & Ming (1300-1522)

 

     Ενώ το βόρειο δράμα έφθινε σταδιακά, το νότιο δράμα αναπτυσσόταν, για να φτάσει στην ακμή του κατά τον 16ο αιώνα. Το νότιο δράμα, πολύπρακτο σε σχέση με το βόρειο, προέρχεται από το Chu Kung Tiao, αφηγηματικό είδος κατά το οποίο μια ιστορία τραγουδιέται σε ένα απεριόριστο αριθμών μελωδιών. Ενώ στο βόρειο δράμα σε μια πράξη υπάρχει μόνο μια μελωδία και μια ρίμα, στο νότιο υπάρχουν 5-7. Ακόμη στη ρίμα χρησιμοποιούνται κι οι τέσσερις τόνοι της κινέζικης γλώσσας, αντί για τρεις. Λαϊκές εκφράσεις υπάρχουν σπάνια κι όχι με τον χοντροκομμένο τρόπο που παρατηρούνται συχνά στο βόρειο δράμα.

     Συχνά βλέπουμε μια περιφρόνηση στον χαρακτηρισμό των προσώπων μέσω της γλώσσας. Ένας γυρολόγος π.χ. μιλάει μια εξεζητημένη γλώσσα, όπως στα έργα του Ρακίνα ή του Bernard ShawΤέλος, σχεδόν όλα τα έργα έχουν happy end.

     Από την περίοδο Yuan μαρτυρούνται 150 δράματα. Τα περισσότερα όμως χάθηκαν, από πολύ λίγα σώθηκαν αποσπάσματα κι ελάχιστα διασώθηκαν ολόκληρα. Τα τρία παλιότερα που σώθηκαν, σε σύγκριση με το βόρειο δράμα, φαίνονται απλοϊκά.
    
"Οι Αδελφοί Sun", που επηρέασε μεταγενέστερες όπερες, αναφέρεται στα προβλήματα που δημιούργησε στον Sun Pi Ta ο γάμος του με μια πόρνη. Η μικρή έκταση, η απλότητα και καθαρότητα της γλώσσας που μπορούν να την καταλάβουν κι οι λιγότερο μορφωμένοι, μαρτυρούν την επίδραση του βόρειου δράματος.

     "Ο Chang Xie, Ο Αχάριστος Λόγιος", έχει μεγάλη έκταση. Αρχίζει όμως κι αυτό, όπως και το βόρειο δράμα, μ' ένα δευτερεύον πρόσωπο που εξηγεί την κατάσταση. Έχει τα μοτίβα των περισσότερων κινέζικων αφηγήσεων: Αγάπη, καλοσύνη, αχαριστία, ξεπέρασμα της δυστυχίας.

     "Ο Χαμένος Γιος" είναι μια ιστορία αγάπης. Ο γιος, αντιμετωπίζοντας την άρνηση του πατέρα του, παρατά την οικογένειά του για να ζήσει με την κοπέλα που αγαπά. Η σκηνή της συμφιλίωσης πατέρα και γιου είναι γεμάτη δραματική ένταση.

     Το αριστούργημα της περιόδου είναι "Η ιστορία του λαούτου" (Pipa Xi), που γράφτηκε κατά το 1350 από τον Gao Ming, ένα δημόσιο υπάλληλο με εξαιρετική μόρφωση, προσωπικότητα της εποχής του. Η ποίηση του έργου αυτού είναι εξαιρετική, και αποτέλεσε τον πρόγονο των ρομάντζων quan qi της μεταγενέστερης περιόδου, της δυναστείας Ming. Η υπόθεση, που στηρίζεται στην ίδια ιστορία με το "Η Αγνή Γυναίκα Zhao", είναι η εξής:

     Ο Cai Yung (ή Cai Bo Jie) πηγαίνει στην πρωτεύουσα για να μελετήσει για τις κρατικές εξετάσεις, αφήνοντας τη γυναίκα του την Wu Niang με τους γονείς του. Αφού αριστεύει σ' αυτές, αναγκάζεται να παντρευτεί την κόρη του πρωθυπουργού. Γεμάτος θλίψη τραγουδάει για το σπιτικό του και για την πιστή γυναίκα του που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει. Αυτή αγωνίζεται να συντηρήσει τον εαυτό της και τα πεθερικά της. Όταν αυτοί πεθαίνουν φτάνει στο σημείο να κόψει τα μεταξένια μαλλιά της και να τα πουλήσει, για να τους κάνει μια αξιοπρεπή κηδεία. Μετά παίρνει το λαούτο της και γυρνά τη χώρα τραγουδώντας, ψάχνοντας για τον άντρα της. Τέλος τον βρίσκει και το έργο τελειώνει με τον νέο να οδηγεί τις δυο γυναίκες του στον τάφο του πατέρα του για να προσφέρουν θυσία.

     Στο κοινό άρεσε ιδιαίτερα η αφοσίωση της νύφης στα πεθερικά της κι η κατανόηση της δεύτερης γυναίκας. Η επίδραση του κομφουκιανισμού, με κεντρική ιδέα την ιδέα της αυτοθυσίας και της αυταπάρνησης, είναι εμφανής σ' αυτό το έργο.

     Εκείνη την εποχή η τυραννία των μογγόλων είχε φτάσει στο απροχώρητο. Στο έργο, αυτό αντανακλάται στην απολυταρχική δύναμη του αυτοκράτορα, που εξανάγκασε επί ποινή θανάτου τον Cai Yung να παντρευτεί την κόρη του πρωθυπουργού και στην εναλλαγή σκηνών πλούτου, στο καινούριο σπίτι του Cai Yung και φτώχειας, στο σπίτι της γυναίκας και των γονιών του.

     Το έργο εκφράζει την κοινωνική κινητικότητα που υπήρχε σε όλη την αυτοκρατορική Κίνα. Ο φιλόδοξος νέος, όταν ανέρχεται κοινωνικά εγκαταλείπει  την γυναίκα του, με την οποία ίσως οι γονείς του τον είχαν αρραβωνιάσει όταν ήταν παιδί, μια πρακτική αρκετά συνηθισμένη όχι μόνο στην Κίνα, αλλά και σε άλλες ασιατικές χώρες, ακόμη και σήμερα.[1] Η εγκαταλειμμένη σύζυγος αποτελεί αντικείμενο συμπάθειας σε ολόκληρο το πρώιμο νότιο δράμα,[2] πράγμα που δείχνει την έκταση της παραπάνω πρακτικής. Σε άλλα δράματα όμως ο σύζυγος που εγκαταλείπει τη γυναίκα του καταδικάζεται ανοικτά. Σε ένα προγενέστερο έργο με ίδια υπόθεση τον σύζυγο τον κτυπάει κεραυνός, τιμωρούμενος έτσι για τα όσα υπέφερε η γυναίκα του από την εγκατάλειψή του.

     Το έργο άρεσε τόσο στον αυτοκράτορα Zhu Yuanzhang, ιδρυτή της δυναστείας Ming (1368-1399), ώστε διάταξε τους ηθοποιούς του να το παίζουν κάθε μέρα και παρότρυνε τους ευγενείς να το αγοράσουν. Ακόμη, επειδή δεν υπήρχε έγχορδο όργανο στη μουσική, παρότρυνε τα μέλη της Ακαδημίας της Μουσικής να εισαγάγουν κι έγχορδα, κι έτσι προστέθηκε στην ορχήστρα το 15χορδο σαντούρι zheng και το τετράχορδο λαούτο pipa. 

     Το έργο άρεσε εξίσου και στη Δύση. Συγκρίθηκε με τον "Φίγκαρο" του Μπωμαρσέ, με το happy end που ικανοποιεί τόσο το κοινό, όσο και τη λογοκρισία, με τη μεγαλοθυμία του αυτοκράτορα που απονέμει τιμές στην πρώτη του γυναίκα για την αρετή της. Έγινε τόσο διάσημο, ώστε το μετέφρασε ο 1841 ο Μ. Bazin στα γαλλικά με τον τίτλο "L' Ηistoire Du Luth". Ακόμη το έργο ανεβάστηκε ως μιούζικαλ στο Broadway, το πρώτο κινέζικο, με τίτλο "Lute Song", το 1940, με τον Γιουλ Μπρύνερ και την Mary Martin στους κύριους ρόλους,[3] καθώς και στο Plymouth Theater το 1946, με νεαρούς αμερικάνους κινέζικης καταγωγής.[4]

     Η μουσική στα έργα της εποχής προήρχετο από λαϊκές μελωδίες, στις οποίες ο δραματουργός προσάρμοζε τους στίχους του. Λέγεται ότι ο Gao Ming κατέστρεψε το ξύλινο πάτωμα του σπιτιού του, καθώς κτυπούσε το πόδι του προσπαθώντας να ταιριάξει τους στίχους του στις μελωδίες που είχε επιλέξει.

     Εκτός απ' αυτό έχουν σωθεί τέσσερα ακόμη νότια δράματα. "Το Περίπτερο Της Λατρείας Του Φεγγαριού" έχει ίδια υπόθεση με το ομώνυμο έργο του Guan Hanqing, για το οποίο μιλήσαμε πιο πριν. Στην "Φουρκέτα", ένας νέος αρραβωνιάζεται μια κοπέλα και σαν δώρο της κάνει απλά μια φουρκέτα της μητέρας του. Αυτή όμως τόσο πολύ τον αγαπά, ώστε είναι έτοιμη να πνιγεί παρά να παντρευτεί ένα πλούσιο γαμπρό που την θέλει, εν απουσία του αρραβωνιαστικού της.

     "Ο άσπρος λαγός" (Baituji) είναι επίσης ένα γνωστό έργο της εποχής. Μπορεί να έχει πολλά λαϊκά στοιχεία, όμως στηρίζεται σε ιστορικά γεγονότα, που απετέλεσαν τη βάση μιας ολόκληρης σειρά ομότιτλων έργων. Στο βόρειο στυλ zaju[5] έχουν σωθεί αποσπάσματα, κυρίως άριες, από τριάντα έργα, ενώ πλήρες κείμενο κατέχουμε από μιαν έκδοση του 15ου αιώνα, που ανακαλύφθηκε μέσα σ' ένα τάφο κατά την Πολιτιστική Επανάσταση, η οποία βάλθηκε να καταστρέψει την πολιτιστική κληρονομιά του φεουδαρχικού παρελθόντος της Κίνας.[6] Συγγραφέας του είναι ο Xie Tianyou, της ύστερης Ming περιόδου, ο οποίος εξάλειψε τα φαρσικά, κωμικά στοιχεία για χάρη μιας ψυχολογικής εμβάθυνσης στους χαρακτήρες των ηρώων και τα κίνητρά τους, σ' ένα έργο που απευθυνόταν κυρίως σε αναγνωστικό κι όχι σε θεατρικό κοινό.

     Η υπόθεση είναι η εξής: Ένας άντρας, ο Liu Zhiyuan, ονειρεύεται ότι αν βρει ένα πολύτιμο ξίφος θα γνωρίσει την ευτυχία. Το όνειρο επαληθεύεται κι από φτωχός φουκαράς που είναι παντρεύεται την πριγκίπισσα και γίνεται ισχυρός βασιλιάς, ενώ η πρώην γυναίκα του, η Sanniang υποφέρει από την σκληρότητα του αδελφού της και της νύφης της. Έχουμε εδώ επίσης το γνωστό θέμα της εγκατάλειψης της γυναίκας που είδαμε και στην "Ιστορία Του Λαούτου".

     Στην μεταγενέστερη εκδοχή του μύθου από τον Xie Tianyou[7] η Sanniang χάνει τον χαρακτήρα της αθώας χωριατοπούλας που είχε στις προηγούμενες εκδοχές και γίνεται αριστοκράτισσα.[8]

     "Το Κόλπο Με Τον Πεθαμένο Σκύλο" στηρίζεται σ' ένα παλιότερο βόρειο δράμα. Ένας άντρας παρασυρμένος από ένα κακό φίλο φέρεται άσχημα στον μικρό του αδελφό. Η γυναίκα του, κάποτε που είναι μεθυσμένος, σκοτώνει ένα σκύλο και του τον παρουσιάζει σαν νεκρό άνθρωπο, κάνοντάς τον να δει πόσο αναξιόπιστος είναι αυτός ο φίλος του.



 [1]  Το ντοκιμαντέρ «Διαζύγιο Α Λα Ιρανικά» (1998) της σκηνοθέτιδας Κιμ Λοντζινότο και της ανθρωπολόγου Ζίμπα Μιρ Χοσέινι δείχνει αυτή την κατάσταση στο Ιράν σήμερα.

 [2]  Η θεματική αυτή φαίνεται να συγκινεί ακόμη και σήμερα. Στην "Επιστροφή Από Το Εξωτερικό" του Wang Yujian, έργο των αρχών του αιώνα, αναφέρεται σε ένα φοιτητή που εγκαταλείπει τη γυναίκα του γυρνώντας από το εξωτερικό, η οποία όμως τον ξανακερδίζει με την τρυφερότητα και την αγάπη της. «Ο Αχάριστος Σοφός» του Yu Takang, καθηγητή της κινέζικης όπερας στην Ταϊβάν μ' ανάλογο θέμα, γνώρισε τόση επιτυχία το 1982 που ανεβάστηκε, ώστε λίγο αργότερα γυρίστηκε σε τηλεταινία.

 [3]  Το έργο υπάρχει σε αγγλική μετάφραση, στο Jean Mulligan, "The Lute: Kao Mings P'i-p'a-Chi", New York, Columbia University Press, 1980.

 [4]  Βλέπε J. I. Crump, o. α., σελ. 178

 [5]  Διεξοδικά για το zaju μιλάει η T. A. Malinovskaia στο έργο της «Δοκίμια Για Το Ιστορικό Κινέζικο Κλασικό Δράμα Ζaju (XIV-XVII Αιώνα) » (Τ. Α. Malinovskaia, 1996).

 [6]  Βλέπε Cyril Birch, 1995. Βρέθηκε μαζί με άλλα κείμενα που τυπώθηκαν ανάμεσα στο 1471 και 1478, λίγο πριν σφραγισθεί ο τάφος, και, όπως γράφει προσφυώς ο Ciryl Birch, "περίπου την ίδια εποχή που κάποιοι Ευρωπαίοι πίστευαν ότι ανακάλυπταν την τυπογραφία" (σελ. 39). Όπως γράψαμε και στο τμήμα για το γιαπωνέζικο θέατρο, οι ευρωπαίοι πίστευαν ότι αυτοί πρωτοανακάλυψαν τη περιστρεφόμενη σκηνή, 100 περίπου χρόνια μετά την ανακάλυψή της από τους Ιάπωνες στα τέλη του 18ου αιώνα.

 [7]  Ελάσσων δραματουργός. Έχει σωθεί αποσπασματικά το έργο του "Η Ρόμπα Με Τη Γούνα Αλεπούς" κι οι τίτλοι άλλων 8 έργων του.

 [8]  Βλέπε Cyril Birch, 1995, σελ. 21-60.

             (...συνεχίζεται... To Δ' Μέρος, το Ε' Μέρος & το ΣΤ' Μέρος. Το έργο θα ολοκληρωθεί σε 6 μέρη...)                       

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers