Πεζά

Ποίηση

Παραμύθια

Θέατρο-Διάλογοι

Δοκίμια

Ο Dali & Εγώ

Διαδικτύου

Εκδοθέντες

Κλασσικά

Λαογραφικά

Διασκέδαση

Πινακοθήκη

Εικαστικά

Παγκόσμιο Θέατρο

Σχόλια/Επικοινωνία

Φανταστικό

Ερωτική Λογοτεχνία

Γλυπτική

 
 

Εκδοθέντες 

Μπάμπης Δερμιτζάκης: Το Θέατρο Στην Κίνα (Μέρος ΣΤ' & τελευταίο)

Α' Μέρος           Β' Μέρος           Γ' Μέρος           Δ' Μέρος           Ε' Μέρος

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: Το σύγχρονο θέατρο.

 

Το θέατρο πρόζας προπολεμικά

 

     Στους ασιατικούς λαούς είναι τόσο ριζωμένη η αισθητική συνείδηση του μουσικοχορευτικού δράματος, ώστε το ρεαλιστικό θέατρο πρόζας της Δύσης άργησε να εμφανιστεί. Στη Κίνα αυτό που οδήγησε στην εισαγωγή και παγίωσή του, ήταν η κινέζικη επανάσταση ενάντια στην κυριαρχία της μαντζουριανής δυναστείας των Qing στις αρχές του αιώνα, που το χρησιμοποίησε σα μέσο προπαγάνδας για τον προσεταιρισμό και τη κινητοποίηση των μαζών.

     Το πρώτο θέατρο πρόζας δημιουργήθηκε στην Ιαπωνία από κινέζους φοιτητές, με κύριο εμψυχωτή τον Tian Han. Οι φοιτητές αυτοί ίδρυσαν την Θεατρική Εταιρία Chun Yang (Ανοιξιάτικη Ιτιά), που 'χε μεγάλην απήχηση. Στη κίνησή τους αυτή εμπνεύστηκαν από το θέατρο Shimpa, το πρώτο γιαπωνέζικο θέατρο πρόζας. Σε μορφή Shimpa ανέβασαν το 1907 στο Τόκιο μια πράξη από την "Κυρία Με Τις Καμέλιες" και μια διασκευή της "Καλύβας Του Μπάρμπα-Θωμά". Μετά τη θεμελίωση της δημοκρατίας το 1912 η εταιρία μετέφερε την έδρα της στη Σαγκάη.

     Τα έργα που ανεβάζανε, τα πολιτισμένα δράματα (wen ming xi),  διαπνέονταν από έντονο εθνικιστικό πνεύμα ηρωισμού, όπως τα Jiu Qin και Huang Hua Kang, που αναφερόντανε σ' ήρωες της επανάστασης και που παιχτήκανε και σ' άλλες πόλεις. Οι ηθοποιοί αυτοσχεδιάζανε πάνω σε δοσμένη υπόθεση χωρίς κείμενο και χωρίς να 'χουνε προηγηθεί πρόβες. Παρά το πρωτοποριακό χαρακτήρα τους, δεν είχανε ξεπεράσει ακόμη τη παραδοσιακή σύμβαση, τους γυναικείους ρόλους να τους παίζουν άντρες. 

     Οι διανοούμενοι θεωρούσαν αυτά τα έργα χυδαία λόγω της γλώσσας, που 'ταν η καθομιλουμένη. Μια ομάδα όμως διανοουμένων υπό την καθοδήγηση του Hu Shi, του δικού τους Ψυχάρη, προπαγάνδιζε τη χρήση της γλώσσας του λαού στη λογοτεχνία. Το γλωσσικό πρόβλημα λύθηκε νωρίς στους κινέζους, μετά το μεγαλειώδες φοιτητικό κίνημα της 4ης Μαΐου του 1917, ύστερ' από το οποίο άρχισε λογοτεχνική αναγέννηση στη Κίνα.

     Με τη στροφή των διανοουμένων στη γλώσσα του λαού μπόρεσε ν' αναπτυχθεί το σύγχρονο δράμα. Κάτω από τη παρότρυνση του Hu Shi μεταφράστηκαν η "Νανά" του Ζολά κι "Ο Εχθρός Του Λαού" του Ίψεν, δημοσιευτήκανε στο περιοδικό «Καινούρια Νεολαία» κι ανεβαστήκανε στο Tienqin και το Πεκίνο. Στη συνέχεια μεταφραστήκανε και παιχτήκανε πολλά δυτικά έργα, του John Galsworthy, του George Bernard Shaw, κι άλλων. Τα έργα που αρέσανε και ξεχώρισαν εκείνη τη περίοδο ήταν "Η Κυρία Με Τις Καμέλιες" του Αλέξ. Δουμά, "Η Βεντάλια Της Λαίδης Ουίντερμιρ"[1] του Όσκαρ Ουάιλντ και η "Νόρα" ή "Το Κουκλόσπιτο" του Ίψεν. Ο ίδιος ο Hu Shi έγραψε το μονόπρακτο "Το Σπουδαιότερο Πράγμα Στη Ζωή" (1919), έντονα επηρεασμένος από το "Κουκλόσπιτο" του Ίψεν, για να παροτρύνει νέους ταλαντούχους δραματουργούς να γράψουν στη λαϊκή γλώσσα κι αναφέρεται στο πρόβλημα του γάμου. Στο έργο αυτό, η ηρωίδα το σκάει από το σπίτι γιατί οι γονείς της δε την αφήνουν να παντρευτεί το νέο που αγαπά. Έργο κατώτερο από 'κείνο του Ίψεν, δεν αναφέρεται σε πρόσωπα, αλλά σε συγκρουόμενες ιδεολογίες, που φορείς των είν' οι χαρακτήρες.[2]

     Το έργο του Νορβηγού δραματουργού άσκησε τέτοια επιρροή στους κινέζους συγγραφείς, ώστε ο Gilbert C. Fong μιλά για "σύνδρομο Νόρας" που 'γινε κυρίαρχο θέμα όχι μόνο στη δραματουργία αλλά και σ' όλες τις μορφές της λογοτεχνίας.[3]

     Δραματουργοί που γράψανε πάνω στα προβλήματα του κινέζικου λαού υπήρξαν αρκετοί. Ο Wang Yujian αναφέρεται στο πρόβλημα της εγκατάλειψης της συζύγου στο έργο του "Επιστροφή Από Το Εξωτερικό". Ο Xiong Foxi με τα έργα, "Πατριωτισμός" κι "Η Ηρωική Εταίρα Sai Qin Hua" επιτίθεται στο κινέζικο εθνικισμό. Οι Hong Sheng[4] και Tian Han,[5] που θεωρούνται ως οι πρώτοι επαγγελματίες δραματουργοί της Κίνας, επιτίθενται στις κομφουκιανές αρχές κι υποστηρίζουν την ελεύθερη εκλογή συντρόφου και τη χειραφέτηση της γυναίκας. Στα έργα του Chen Tapei, "Ο ήρως & Η Ωραία", "Ο Ψηλός & Δυνατός Πατέρας Μου" κι "Η Συνείδηση" απεικονίζεται η κοινωνική κατάσταση της εποχής. Ο Chen Tapei ήταν ιδρυτής της Δραματικής Ένωσης της Κινέζικης Δημοκρατίας.

     Ο Wang Yujian κι ο Tian Han ιδρύσανε στη Σαγκάη το 1921 την Εταιρία Δημιουργίας, που στο πρώτο τεύχος του εντύπου της «Τριμηνιαία Δημιουργία» δημοσίευσε το "Μια Νύχτα Στο Καφενείο", του Tian Han, που προκάλεσε μεγάλην αίσθηση. Η Εταιρία διαλύθηκε το 1923 με κυβερνητική εντολή. Αν κι ήτανε σύντομη η ύπαρξή της, εισήγαγεν αρκετό θεατρόφιλο κοινό στο σύγχρονο θέατρο.

     Μετά τη διάλυση της Εταιρίας, την ίδια χρονιά, ο Tian Han ίδρυσε μαζί με τη γυναίκα του την Εταιρία Νότιας Κίνας, έναν από τους πρώτους κινέζικους θιάσους αφιερωμένους στη μελέτη, συγγραφή και παραγωγη σύγχρονου δράματος. 

     Η κατάληψη της Μαντζουρίας από τους γιαπωνέζους το 1931 άναψε τα πατριωτικά αισθήματα των κινέζων. Στα σχολεία και τα κολέγια δημιουργηθήκανε πολλές θεατρικές ομάδες, που προπαγανδίζανε την αντίσταση ενάντια στους γιαπωνέζους. Από τα έργα που ξεχώρισαν εκείνη την εποχή είναι "Ο Τεχνικός Αγώνας Του Ma Yenxiang & Ο Σκληρός Αγώνας Του Wang Pingling".

     Το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας, που ιδρύθηκε το 1921, ανακήρυξε το 1931 τη Κινέζικη Σοβιετική Δημοκρατία, με πρωτεύουσα την Ruijin. Οι ηθοποιοί που στρατολογούντανε κι εκπαιδεύονταν εκεί, σχηματίζανε στη συνέχεια θιάσους που προσκολλούντανε στις στρατιωτικές μονάδες και πηγαίνανε στην επαρχία και στο μέτωπο. Η προσπάθεια αυτή κορυφώθηκε με τη δημιουργία της Εταιρείας Θεάτρου Εργατών κι Αγροτών.

     Η εθνικιστική κυβέρνηση προώθησεν επίσης τη θεατρική παιδεία για τους δικούς της προπαγανδιστικούς στόχους. Ψυχή των δικών της προσπαθειών ήταν ο Xiong Foxi (1900-1965), θεατρικός συγγραφέας, δάσκαλος και παραγωγός που 'χε σπουδάσει θέατρο στην ΗΠΑ (Μ. Α. στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια), που προσκλήθηκεν ειδικά γι' αυτό τον οργανωτικό ρόλο το 1932.[6]

     Το 1931 δημιουργήθηκε Συνασπισμός Αριστερών Δραματουργών, με συμμετοχή των Tian Han και Hong Shen. H επίθεση των γιαπωνέζων κατά της Σαγκάης το 1932 έκανε πιο έντονες τις διαμαρτυρίες των ανθρώπων του θεάτρου, στις οποίες η εθνικιστική κυβέρνηση του Guomintang απάντησε με μια σειρά κατασταλτικά μέτρα. Ο Tian Han κι άλλα μέλη του συνασπισμού συνελήφθησαν.

     Η θεατρική κίνηση προωθήθηκε περισσότερο με τη δημιουργία δύο νέων θεατρικών σχολών: τον Περιοδεύοντα Θίασο στη Σαγκάη, το 1934 και την Εθνική Ακαδημία Θεάτρου στη Nanjing, το 1935. Από την Εθνική Ακαδημία Θεάτρου ανεβάστηκαν αρκετά ξένα έργα, όπως "Ο Εχθρός Του Λαού" του Ίψεν, "Η Απεργία" του John Galsworthy κι "Ο Έμπορος Της Βενετίας" του Σαίξπηρ. Ο Περιοδεύων Θίασος ανέβασε μερικά από τα πιο σημαντικά έργα της ντόπιας δραματουργίας, όπως "Η Καταιγίδα" κι "Η Ανατολή", που θα μιλήσουμε πιο κάτω και το, "Η Mu Lan Πηγαίνει Στον Πόλεμο". Παιχτήκανε στο Πεκίνο, το Tianjing κι άλλες πόλεις του βορρά.

     Οι δύο αυτοί θεατρικοί οργανισμοί βοηθήσανε σημαντικά στην εξάπλωση της μοντέρνας δραματουργίας στη Κίνα. Προσφέρανε ψυχαγωγία και προβάλανε ιδέες ελευθερίας και πατριωτισμού. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να παραμεριστούνε τα πολιτισμένα δράματα (wen ming xi), που 'τανε χωρίς κείμενο και να πέσουνε σ' ολοκληρωτική λήθη.

     Νέα ώθηση στη μοντέρνα δραματουργία έδωσεν ο πόλεμος με την Ιαπωνία, που ξέσπασε το 1937. To Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς συναντηθήκανε στη Hankou κορυφαίοι θεατράνθρωποι, ανάμεσα τους ήτανε κι ο Tian Han, για να οργανώσουνε την Εθνική Δραματική Ένωση της Αντίστασης κατά του Εχθρού. Αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία πολυάριθμων θιάσων που κάτω από σκληρές συνθήκες περιοδεύανε τη χώρα, ξεσηκώνοντας το λαό στον αγώνα ενάντια στους γιαπωνέζους. Για πρώτη φορά εθνικιστές και κομμουνιστές βρέθηκαν ενωμένοι στο κοινό αντιστασιακό αγώνα κατά των γιαπωνέζων.

     Τα περισσότερα έργα που παιχτήκανε τότε, ήτανε μονόπρακτα και μερικά απ' αυτά γίναν αργότερα από τα πιο δημοφιλή «έργα του δρόμου», όπως "Το Μαγαζί Του Chang", "Η Κραυγή Των Φυγάδων" και το, "'Ασε Κάτω Το Μαστίγιο".

     Στο τελευταίο, που το 'γραψε ο Xia Yan για τον οποίο μιλάμε πιο κάτω, ένας θαυματοποιός μαστιγώνει με το μαστίγιό του το κορίτσι που τονε βοηθάει στα τρυκ του γιατί έκανε κάποια λάθη. Ένας από τους θεατές αγανακτισμένος φωνάζει: -'Ασε κάτω το μαστίγιο. Ο θαυματοποιός συμβολίζει τους γιαπωνέζους και το κορίτσι τη Κίνα.

     Τα έργα αυτά διηγείρανε τόσο το κοινό ώστε στο έργο "Η Γιαπωνέζα Κατάσκοπος" η ηθοποιός που 'παιζε τον ομώνυμο ρόλο, ξυλοκοπήθηκε κάποτε άγρια από το κοινό και μόλις τη τελευταία στιγμή κατάφερε να τη σώσει ο θιασάρχης, θυμίζοντας ότι δεν είναι γιαπωνέζα κατάσκοπος αλλά ηθοποιός. Κατά το 1941 υπήρχαν ήδη κάπου 100 τέτοια έργα στο ρεπερτόριο. Πολλά απ' αυτά δημοσιευτήκανε σε φυλλάδια.

     Με τη προώθηση των γιαπωνέζων εκκενώθηκαν οι μεγάλες πόλεις της Κίνας, Πεκίνο, Σαγκάη, Tianjing & Hanzhou κι η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στο Chongjing, που 'γινε κέντρο πολιτιστικής δραστηριότητας εκείνη την εποχή, γιατί ένα σωρό καλλιτέχνες κι άνθρωποι των γραμμάτων ακολουθήσανε τη κυβέρνηση. Όσοι μείνανε στις κατεχόμενες περιοχές αρνηθήκανε συνεργασία με τους γιαπωνέζους και τους συνεργάτες τους κι απείχαν από κάθε πολιτιστική δραστηριότητα. Ο Mei Lanfang άφησε μούσι, για να μη μπορεί να παίζει τους γυναικείους ρόλους του.

       Η Εθνική Ακαδημία Θεάτρου που μεταφέρθηκε επίσης από τη Nanjing στη Chongjing, ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα κι από τους κόλπους της αναδειχτήκανε στη συνέχεια σημαντικοί άνθρωποι του θεάτρου. Στα κατεχόμενα εδάφη, η θεατρική δραστηριότητα ήταν επίσης έντονη. Στη Σαγκάη μόνον υπήρχανε περισσότεροι από 12 θίασοι. Η αντιγιαπωνέζικη προπαγάνδα περνούσε μ' έμμεσο τρόπο, κυρίως μ' ιστορικά δράματα που πρωταγωνιστούνε θιασώτες της ελευθερίας. Το έργο π.χ. "Wen Tien Xiang" αναφέρεται σ' ένα πατριώτη της εποχής της δυναστείας Song, που συνέθεσε το περίφημο τραγούδι του αιώνιου μίσους ενάντια στους Μογγόλους κατακτητές. Αφού υπέστη πολλές διώξεις πέθανε στη φυλακή. Ανάμεσα στους δραματουργούς της εποχής, ξεχωριστή θέση κατέχουν ο Cao Yu, o Xia Yan κι η Li Mangui.

     O Xia Yan στα έργα του πραγματεύεται την απογοήτευση των διανοουμένων και την αδιαφορία του λαού. Νατουραλιστής όπως κι ο Τσέχωφ, αν και δεν υπάρχουν στα έργα του κορυφώσεις στη δράση, διαθέτουν όμως ισχυρή δραματική δύναμη. Εκτός από το "'Ασε Κάτω Το Μαστίγιο", επιτυχίαν είχε και το έργο, "Η Πόλη Των Θλίψεων", που σατιρίζεται η ζωή στις κατεχόμενες από τους γιαπωνέζους, περιοχές. 

     Ο Cao Yu έχει ονομασθεί ως ο Ίψεν της Κίνας. Θαύμαζε ιδιαίτερα τους Έλληνες τραγικούς, τον Ευγένιο Ο' Νηλ και τον 'Αντον Τσέχωφ. Ανάμεσα 1934 & 1937 έγραψε 3 από τα καλύτερά του δράματα.

     "Η Καταιγίδα" αναφέρεται στις αθέλητες αιμομικτικές σχέσεις 7 ατόμων, που οδηγούνται στο θάνατο, την αυτοκτονία και τη παράνοια. Η επιρροή από την ελληνική τραγωδία κι ιδιαίτερα τον "Οιδίποδα Τύραννο" είν' ολοφάνερη. Το έργο αυτό, που ανεβάστηκε από τον Περιοδεύοντα Θίασο, έσπασ' όλα τα ταμεία.

     "Η Ανατολή" αναφέρεται στη σχέση ενός αχρείου καιροσκόπου και μιας εργάτριας που ξεπέφτει σε πόρνη. Το τέλος θυμίζει τους "Βρυκόλακες" του Ίψεν και περισσότερο ίσως το "Ξημερώνει" (εδώ παρατηρούμε ομοιότητα και στο τίτλο) του Νίκου Καζαντζάκη. Η ηρωίδα παίρνει υπερβολική δόση υπνωτικού για ν' αυτοκτονήσει. Ο αγαπημένος της έρχεται και της μιλά για την ομορφιά της ανατολής και της επερχόμενης άνοιξης, χωρίς να ξέρει τι έχει κάνει. Τη καλεί επίσης ν' αγωνιστεί μαζί του ενάντια στην αδικία. Το έργο τελειώνει με τη κραυγή του κόκορα που αναγγέλλει τη νέα μέρα.

     Το τρίτο έργο, "Ο Αγριότοπος", δείχνει την απογοήτευση του συγγραφέα για την απάνθρωπη συμπεριφορά των ανθρώπων και το πάθος του για κοινωνική δικαιοσύνη. Ο ήρωας, ερωτικά απογοητευμένος, ζητεί εκδίκηση. Αφού σκοτώσει κάμποσους ανθρώπους αυτοκτονεί κι ο ίδιος στο τέλος.

     "Ο 'Ανθρωπος Του Πεκίνου" κι "Η Μεταμόρφωση" τιμήθηκαν ως τα καλύτερα έργα της εποχής του πολέμου. Το πρώτο δείχνει τη σχέση ενός ανθρώπου με μια συντηρητική οικογένεια στο Πεκίνο που τονε φιλοξενεί. Το δεύτερο αναφέρεται στον γιατρό Ting, που περιέθαλψε πάμπολλους πληγωμένους τραυματίες στη διάρκεια του πολέμου. Μετά την διασκευή του διάσημου μυθιστορήματος του Ba Jin "Οικογένεια" το 1941, ο Cao Yu δεν έγραψε τίποτα άλλο.

     Ο Xiong Foxi, απογοητευμένος από τη κυβερνητική λογοκρισία, εγκατέλειψε τη θέση του ως διευθυντής στο Επαρχιακό Κολέγιο Δραματικών Τεχνών του Sichuan, αποτραβήχτηκε στο Guilin, νοτιοδυτικά της Κίνας κι ασχολήθηκε με συγγραφικές κι εκδοτικές δραστηριότητες μέχρι το 1945.

     Η Li Mangui σπούδασε στις ΗΠΑ. Το 1936 έγραψε στ' αγγλικά το "The Grand Garden", έχοντας ως πρότυπο το Hong Lou Meng (Το Όνειρο Του Κόκκινου Δωματίου), του Cao Xue Qin, διάσημο έργο του 18ου αιώνα. Για το έργο αυτό πήρε το βραβείο Hopwood. Η αντίθεση του παλιού κόσμου που φεύγει με τον νέο που 'ρχεται δείχνει τη πνευματική συγγένεια του έργου με το "Βυσσινόκηπο" του Τσέχωφ, που φαίνετ' εξάλλου και στο τίτλο. "Ο Ουρανός Προκαλεί", έργο που το 'γραψε το 1943, τιμήθηκε το 1945 από το Υπουργείο Παιδείας ως έν' από τα καλύτερα έργα εκείνης της χρονιάς. Το 1960 επιστρέφει μετά από μακρά παραμονή στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, στη Ταϊβάν κι ιδρύει τη Μικρή Θεατρική Κίνηση. Το τελευταίο της έργο, "Το Όνειρο Του Βάλτου", που ανεβάστηκε στις αρχές του 1975, λίγους μήνες πριν το θάνατό της, γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Παράλληλα με τη παραδοσιακή κινέζικη μουσική, χορό και τραγούδι χρησιμοποίησε σύγχρονα φωτιστικά κι ηχητικά εφφέ. Γενικά η θεατρική κίνηση στη Ταϊβάν υπήρξε πολύ πλούσια στη περίοδο μετά την επικράτηση του ΚΚΚ στην ηπειρωτική Κίνα κι επηρεάστηκε από τις τεχνολογικές καινοτομίες της Δύσης, καθώς κι από τους δυτικούς πειραματισμούς.[7]

 

  Το Θέατρο Πρόζας Μεταπολεμικά 

 

     Μετά το πόλεμο, το μοντέρνο θέατρο, το hua ju, πέρασε κρίση, καθώς είχε ν' ανταγωνιστεί την όπερα και το κινηματογράφο. Έγινε τότε προσπάθεια ανανέωσής του ενώνοντάς το με την όπερα, σ' έν' είδος ανάλογο με το αμερικάνικο μιούζικαλ. "Η Επανάσταση Του Taiping" ήταν από τα πιο πετυχημένα έργα. Όμως η προσπάθεια δε γνώρισε συνέχεια, καθώς φαίνεται πως δεν ικανοποιούσε ιδιαίτερα το κοινό. Η Εθνική Ακαδημία Θεάτρου που επέστρεψε στη Nanjing κι η Κρατική Σχολή Θεάτρου στη Σαγκάη, διατηρήσανε το hua-ju στη ζωή. Χωρίς να 'χουνε δική τους σκηνή, δίνανε παραστάσεις τις Κυριακές το πρωί, που μπορούσανε να βρούνε μια σκηνή ελεύθερη.

     To 1946 o Xiong Foxi έγιν' επικεφαλής της Δημοτικής Πειραματικής Σχολής Θεάτρου της Σαγκάης, που δίδαξαν ο Tian Han, ο Cao Yu κι ο Hong Shen. Μετά την ήττα όμως των εθνικιστών δεν τους ακολουθήσανε στη Ταϊβάν, αλλά προτίμησαν να μείνουνε και να εργαστούνε στην ηπειρωτική Κίνα. Όσο για τους, Xia Yen και Wang Yujian, αυτοί εγκαταλείψανε τη δραματουργία και στραφήκανε στο κινηματογράφο.

     Με τη νίκη του ΚΚΚ και την ίδρυση της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Κίνας, το σύγχρονο θέατρο, το hua-ju, γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Στο Πεκίνο ιδρύθηκε το  Κεντρικό Ινστιτούτο Θεάτρου που εκπαίδευε ηθοποιούς, σκηνοθέτες και σχεδιαστές για το νέο αυτό είδος θεάτρου. Τα έργα που γράφονται αυτή τη περίοδο δείχνουνε τη τρέχουσα κοινωνική κατάσταση και τα νέα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο λαός. Από τα πιο πετυχημένα έργα της περιόδου είναι τα παρακάτω:

     "Η Αντιπρόσωπος Των Γυναικών" του Su Yu ανεβάστηκε με μεγάλη επιτυχία το 1952 κι από τότε παίχτηκε σε πάνω από 30 επαρχίες και μεταφράστηκε σε πολλές τοπικές διαλέκτους. Αναφέρεται στη γυναίκα ενός αγρότη που εξελέγη βουλευτής και ξέφυγε από τη καταπίεση του άντρα της μέσω της οικονομικής της ανεξαρτησίας. Οι γυναίκες που 'δανε το έργο αρχίσανε να προβληματίζονται για τη θέση της γυναίκας στο σπίτι και να ενδιαφέρονται για τα προβλήματα του γυναικείου κινήματος.

     Στο "Κανάλι" (1951) ο πιο διάσημος κινέζος πεζογράφος και δραματουργός, ο Lao She, περιγράφει τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα του Πεκίνου, τις απογοητεύσεις και τις ελπίδες τους με το νέο καθεστώς. Γνώρισε πολλές παραστάσεις κι αποτέλεσε τη βάση για τη παραπέρα δημιουργική εργασία του Λαϊκού Θεάτρου του Πεκίνου.

     Η σατιρική κωμωδία "Ο Στρατιώτης Κάτω Από Τα Φώτα Νέον" (1962) του Shen Mienhao αναφέρεται στις περιπέτειες ενός χωρικού στρατιώτη που 'ναι μαγεμένος από τη ζωή στη πόλη, αντιμετωπίζει όμως προβλήματα για τα οποία δεν ήτανε προετοιμασμένος.

     "Ο Γενναίος" (1963) του Hu Shenjin αναφέρεται σ' εργάτη κλωστοϋφαντουργίας που 'ρχετ' αντιμέτωπος με τον εγωιστή διευθυντή και τη κλίκα του και παρά τις αντιρρήσεις τους, επιχειρεί μ' επιτυχία την επιδιόρθωση του κλίβανου του εργοστασίου, ώστε να συνεχιστεί η παραγωγή.

     Με την Πολιτιστική Επανάσταση όπως είπαμε μιλώντας για την Όπερα του Πεκίνου, ανατραπήκανε τα πάντα. Οι δραματουργοί έπρεπε να συμμορφώνονται με τα 8 πρότυπα έργα της Jiang Qing. Το hua-ju είχε καταδικαστεί ως «νεκρό». Πολλοί άνθρωποι του θεάτρου βρεθήκανε σε στρατόπεδα συγκέντρωσης να κάνουνε καταναγκαστική εργασία, αρκετοί από τους οποίους πέθαναν.

     Όμως με το θάνατο του Μάο το 1966 και το τέλος της κυριαρχίας της «συμμορίας των 4», όπως τους αποκάλεσε κάποτε, πριν αναρριχηθούνε στην εξουσία, ο Μάο Τσε Τουνγκ, έχουμε πάλι έντονη θεατρική δραστηριότητα, που ονομάστηκε «θεατρική αναγέννηση».

     Στη 2ετία που ακολούθησε, η θεατρική δραστηριότητα έχει ως χαρακτηριστικό την αντίδραση στη 10ετία καταπίεσης που 'χε προηγηθεί. Εδώ διακρίνουμε 2 ομάδες έργων. Έργα γραμμένα πριν τη δεκαετία, που τα περισσότερα είχαν απαγορευθεί από τη «συμμορία των 4» και καινούρια έργα, που καταδικάζουνε τη περίοδο της Πολιτιστικής Επανάστασης κι εξαίρουνε τη νέα περίοδο αλλαγής. Ανάμεσα στα παλιά έργα που ανεβαστήκανε μ' επιτυχία 'κείνη την εποχή, είναι "Το Τεϊοπωλείο" του Lao She, "Η Καταιγίδα" κι "Η Ανατολή" του Cao Yu (που, μετά από μακρά περίοδο σιωπής, έγραψε μαζί με τον Chen Bo Yu, "Το Τραγούδι Της Θύελλας"), "Η Αδελφή Jiang", "Ο Στρατιώτης Κάτω Από Τα Φώτα Νέον", κ. ά.

     O Su Shuyang στο, "Έντιμη Καρδιά" εμπνέεται από τους 4 εκσυγχρονισμούς (Οικονομία, Γεωργία, Επιστήμη & Κουλτούρα) του Τσου Εν Λάι. Στο έργο, όταν ακούστηκε η μαγνητοφωνημένη φωνή του, τρέχανε δάκρυα από τα μάτια των θεατών.

     "Τα 'Ανθη Της 'Ανοιξης" του Cui Dezhi αναφέρεται σε μιαν εργάτρια που αν κι οι γονείς της ήσαν αντιδραστικοί, εκλέχτηκε σα πρότυπο εργάτριας. Στο τέλος ερωτεύεται έναν εργάτη που 'χε φυλακιστεί τη περίοδο της κυριαρχίας των 4.

     Το "Σώστε Τη" αναφέρεται σε μια φοιτήτρια που κυνηγήθηκε τη προηγούμενη περίοδο και σώθηκε από καθηγητή της, που τη περιέβαλε με στοργή ώσπου μπόρεσε να σταθεί στα πόδια της.

     Ακόμη έχουμε το "Από Τα Βάθη Της Σιωπής" του Zong Fuxian, το "Δήμαρχο Chenyi" του Sha Yexin, το "Η Δύναμη Ενάντια Στο Νόμο" του Xing Yixun (1940- ), καταγγελία των προνομίων των αξιωματούχων του κόμματος και των οικογενειών τους. Το "Ο Chenyi Κατεβαίνει Από Το Βουνό" του Ding Yishan, π' αναφέρεται στη ζωή του Chenyi, στρατάρχη που διώχθηκε από τη «συμμορία των 4», "Η Αυγή" του Zhao Huan π' αναφέρεται στο στρατάρχη He Long, που διώχθηκε επίσης, κ.λπ. Ο Μάο Τσε Τουνγκ κι ο Τσου Εν Λάι υπήρξαν επίσης ήρωες έργων hua-ju.
     Το 1981, με την 70ή επέτειο της ανατροπής της τελευταίας δυναστείας και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας, γράφηκαν αρκετά έργα για τον ηγέτη του αστικού επαναστατικού κινήματος Σούν Γιατ Σεν. Στα έργα αυτά ξεχωριστό ρόλο έχει κι η γυναίκα του, που πέθανε το 1981. Έν' απ' αυτά είναι, "Ο Σουν Γιατ Σεν Αντιμετωπίζει Τον Κίνδυνο Στο Λονδίνο" του Li Peijian, η υπόθεση διαδραματίζεται στο Λονδίνο κι αναφέρεται στη σύλληψη του Σουν Γιατ Σεν από τη κινέζικη διπλωματική αποστολή και την απελευθέρωσή του από τους εγγλέζους, με τη μεσολάβηση του δασκάλου του.

    Από το ξένο ρεπερτόριο, μεγάλη επιτυχία γνωρίζουν εκείνη την εποχή το "Πολύς Θόρυβος Για Το Τίποτα" του Σαίξπηρ, ο "Φιλάργυρος" του Μολιέρου κι ο "Γαλιλαίος" (1979) του Μπέρτολντ Μπρεχτ. Ο Μπρεχτ είχε γίνει γνωστός στο κινέζικο θεατρικό κοινό ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 50, αφενός γιατί ήτανε μαρξιστής κι αφετέρου γιατί είχεν επηρεαστεί πολύ από το παραδοσιακό κινέζικο θέατρο.

     Αντί ν' ανακαλούνε μνήμες του παρελθόντος, τα έργα που γράφονται μετά απ' αυτή τη 2ετία αναφέρονται στο παρόν και στη σχέση του με το παρόν και το μέλλον. Έργα όπως "Υπάρχει Μια Μικρή Σύνθεση" του Li Longyun, που ανεβάστηκε στο Πεκίνο, "Ο Γιος Του Διοικητή Πυροβολικού" του Zhou Weipo κι άλλων, που ανεβαστήκανε στη Σαγκάη, "Ένας Πεισματάρης Διευθυντής Παραγωγής" του Li Min, που ανεβάστηκε στην Anhui και "Θα Το Εξετάσουμε" του Xue Zheng, που ανεβάστηκε στη Hubei, θίγουνε θέματα όπως η κοινωνική ανισότητα κι η κυβερνητική γραφειοκρατία, προκαλέσανε πολλές συζητήσεις.

     Μεγάλην απήχηση είχε και το μονόπρακτο "Αν Ήμουν Αληθινός" του Sha Yexin. Έργο μ' έντονες μπρεχτικές επιδράσεις, γράφτηκε το 1979 και παίχτηκε αργότερα στη Σαγκάη. Έχει θέμα παρόμοιο με τον "Επιθεωρητή" του Γκόγκολ, μόνο που αναφέρεται σε πραγματικό γεγονός. Ένας νεαρός παριστάνει το γιο ανώτατου αξιωματούχου και πετυχαίνει διάφορα προνόμια. Στο τέλος όμως ανακαλύπτεται και καταδικάζεται σε φυλάκιση. 

     Το 1979 το περιοδικό Δράμα (Jüben) που 'χεν απαγορευθεί κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης ξανακυκλοφορεί κι αποτελεί το πιο σημαντικό βήμα για τις έντονες συζητήσεις και προβληματισμούς που απασχολούνε τους ανθρώπους του θεάτρου. Η παλιά συμμαχία ενάντια στο καθεστώς των 4, διαρρηγνύεται. Μια από τις ομάδες που προκύπτουν είναι κι η λεγόμενη «Σχολή του κριτικού ρεαλισμού».

     Παρά τις διαφορές των εκπροσώπων της, συμμεριζόντανε την άποψη πως οι καθημερινές εμπειρίες των εργαζομένων και τα ηθικά τους αισθήματα ήταν η πηγή της δημιουργικής δραστηριότητας των δραματουργών κι ότι η άσκηση κοινωνικής και πολιτιστικής κριτικής μ' αποτελεσματικό τρόπο, ήταν η ουσιαστική λειτουργία του θεάτρου.[8] Από τα πιο αντιπροσωπευτικά έργα της σχολής είναι το "Η Αλέα Της Μικρής Βρύσης" του Li Longyun, έργο που δημοσιεύτηκε το 1981, ανεβάστηκε το 1983 σε 3 μόνο παραστάσεις και προκαλώντας έντονες αντιδράσεις έδωσε την ευκαιρία στη σχολή να εκφράσει τις απόψεις της.

     Το έργο αναφέρεται στους κατοίκους μιας γειτονιάς, που αφού περάσανε πολλές ταλαιπωρίες με τη κυβέρνηση του Guomintang αγκαλιάσανε την επανάσταση. Το 1958 θυσιαστήκανε για το «Μεγάλο 'Αλμα Μπροστά» κι αντιτιθέμενοι στους αριστεριστές της Πολιτιστικής Επανάστασης βιώσανε το τέλος της, σα μια νέα απελευθέρωση. Όμως, αντίθετα από το 1949, τώρα, το 1979, παίρνουνε πρωτοβουλίες, εκλέγουνε την επιτροπή της γειτονιάς τους κι οργανώνουνε τη κοινότητά τους και την ηγεσία της. Με 30 πρόσωπα διαφορετικής κοινωνικής προέλευσης, αντιλήψεων κι ιδιοσυγκρασίας, ο δραματουργός απεικονίζει τη ζωή της εργατικής τάξης του Πεκίνου σε μια περίοδο 4 10ετιών.

     Μι' άλλη ομάδα στις αρχές του 1980 χρησιμοποιεί το ιστορικό δράμα μ' έν' αλληγορικό τρόπο. Έν' από τα έργα της που 'χε πολύ μεγάλη απήχηση είναι το "Li Shimin, Ο Πρίγκιπας Του Qin" της Yan Haping. Αναφέρεται στον ομώνυμο αυτοκράτορα της δυναστείας Tang (627-650), που στήριξε την εξουσία του στο λαό κι όχι στους ευγενείς, σώζοντας τη χώρα από τούρκικη εισβολή. O αυτοκράτορας αυτός είναι γνωστός επίσης με τ' όνομα Tang Taizong. Αυτός είναι κι ο τίτλος μιας Όπερας του Πεκίνου με το ίδιο θέμα, που συνέθεσε τη περίοδο αυτή ο Li Lun. Το ίδιο θέμα έχει και το έργο του Sun Yuexia Εt Αl, "Ζωγραφίζοντας Δράκους Και Προσθέτοντας Τα Μάτια", που παίχτηκε μετά τα γεγονότα του 1989.

     Η αντίληψη πως η εξουσία δε πρέπει ν' αποκόβεται από το λαό ενυπάρχει και στα έργα "Το Τραγούδι Του Ανέμου" του Chen Baichen, "Ο Μεγάλος Αυτοκράτορας Της Δυναστείας Tang" των Lu Jianzhi και Fang Jiaji, σε στυλ kunqu, και "Δάκρια Χυμένα Στο Περίπτερο Xin", του Zhen Huaxi, σε στυλ μουσικού δράματος puxian.

     To 1978 στο περιοδικό «Παγκόσμια Λογοτεχνία» δημοσιεύεται μια μετάφραση του "Πάρτι Γενεθλίων" του Χάρολντ Πίντερ, μαζί μ' άρθρο του Chu Hong με τίτλο «Μια κριτική εισαγωγή στο θέατρο του παραλόγου». Θ' ακολουθήσουν κι άλλες τέτοιες μεταφράσεις, ενώ το 1983 θα γραφεί το πρώτο κινέζικο θέατρο του παραλόγου, "Η Στάση Λεωφορείου", μια λυρική κωμωδία της ζωής όπως την αποκαλεί ο συγγραφέας της Gao Xingjian (1940-), που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Οκτώβρης. Μπεκετικής σύλληψης, παραπέμπει στο "Περιμένοντας Τον Godot". Μια ομάδα 7 ανθρώπων περιμένει το λεωφορείο διαπληκτιζόμενη ή εκφράζοντας αναμνήσεις, ελπίδες κι απογοητεύσεις. Περνάνε διάφορα λεωφορεία για 10 χρόνια, όμως κανένα δε σταματά. Ένας απ' αυτούς, ο σιωπηλός άνδρας, χωρίς να τον αντιληφθεί κανείς, σηκώνεται ξαφνικά και φεύγει. Ο σιωπηλός άνδρας είναι χαρακτήρας δανεισμένος από το μονόπρακτο του Lu Xun, "O Περαστικός" (1925) κι η επανεμφάνισή του το 1983 συμβολίζει το μοτίβο πως η αναζήτηση είν' αδιάκοπη πορεία, που εξισώνεται αλληγορικά με το ταξίδι και τον αγώνα του Κινέζικου λαού για ένα πιο ελπιδοφόρο, αν κι αβέβαιο, μέλλον.[9]

     Πολλοί είδανε στο έργο το μήνυμα, πως αντί της παθητικής αναμονής πρέπει να παίρνει κανείς αποφάσεις και πρωτοβουλίες. 'Αλλοι το θεώρησαν ως ελιτίστικα ατομικιστικό, με το σιωπηλό άνδρα να ξεχωρίζει από τη μάζα. Ο ανθρωπιστικός ατομισμός, που φαίνεται να φέρει ως μήνυμα, προβλήθηκε από τους υποστηριχτές της θεωρίας της «σοσιαλιστικής αλλοτρίωσης». Σύμφωνα μ' αυτήν, η σοσιαλιστική προσπάθεια είχεν αλλοτριωθεί από τον εαυτό της, επιτρέποντας σε μια ομάδα ακροαριστερών να επινοούνε ταξικούς αγώνες σε μια σοσιαλιστική κοινωνία για να δικαιολογήσουνε τις βιαιότητές τους, ενώ μοναδικός τους στόχος δεν ήτανε παρά η διατήρηση της εξουσίας. Σ' ενίσχυση της θεωρίας τους ξεθάψανε το νεαρό Μαρξ.

     Το έργο, πολυσημικό όσο κι ο τίτλος, μπορεί να πάρει κι άλλα νοήματα. Η πόλη, ως χώρος που επιδιώκουν να πάν' οι εργαζόμενοι, κυρίως για να μορφώσουνε καλύτερα τα παιδιά τους, όπως αναφέρεται σ' υποσημείωση του έργου, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως σύμβολο της ουτοπίας ή της πραγμάτωσης των ονείρων. Έτσι ως μήνυμα του έργου μπορεί να 'ναι πως δε πρέπει να μένουμε σ' απραγματοποίητα όνειρα, αλλά να εγκαταλείπουμε νωρίς, όπως ο σιωπηλός άνθρωπος κι όχι μετά από 10 χρόνια, όπως τα υπόλοιπα πρόσωπα. Μάλλον ο συγγραφέας εννοεί και την εγκατάλειψη της σοσιαλιστικής ουτοπίας.

     Με την αποπομπή και την αυτοκριτική των υποστηριχτών της αντίληψης για τη «σοσιαλιστική αλλοτρίωση» σταματήσανε κι οι παραστάσεις της "Στάσης Λεωφορείου", καθώς το έργο κρίθηκε «πολύ ελαττωματικό». Θα επιτραπεί η παραγωγή του ξανά το 1985.

     Το "Προειδοποιητικό Σήμα" αναφέρεται στην εφηβική εγκληματικότητα και την ανεργία. Ένας νεαρός σκοπεύει να συμμετάσχει σε μια ληστεία τραίνου, για να μαζέψει τα λεφτά που του χρειάζονται για να παντρευτεί. Στο τέλος καταλήγει να σκοτώσει το συνέταιρό του. Είν' ένας αντιήρωας, μοναδικός για τη Κίνα του 1982. "Ο Αγριάνθρωπος" είναι το 3ο από τα έργα του που γνώρισε μεγάλη επιτυχία. 

     Το μοντέρνο θέατρο γνώρισε κορύφωση στη μέση της δεκαετίας του '80, μ' έργα δραματουργών που κινούνταν από το παράλογο μέχρι το σουρεαλισμό. Από τα έργα που ξεχώρισαν ήταν "Οι Κόκκινες Φούστες Είναι Στη Μόδα" των Jia Hongyuan και Ma Zhongjun κι "Η Επίσκεψη Ενός Νεκρού" του Liu Shugang (1941-). Στο πρώτο έργο βλέπουμε μιαν εργάτρια να αποξενώνεται από τους συναδέλφους της, με το να προβάλλει τον εαυτό της ως υπόδειγμα ηθικής χωρίς να 'ναι. Στο δεύτερο έργο, έντιμος και θαρραλέος είν' ο απλός εργάτης, που σώζει κάποιο περαστικό από έναν εγκληματία με τίμημα τη ζωή του κι όχι η φιλενάδα του, σχεδιάστρια μόδας με δική της επιχείρηση, που προπαγανδίζει την ατομική ιδιοκτησία.

     To "15 Περιπτώσεις Διαζυγίου" επίσης του Liu Shugang ερευνά τις αιτίες διαζυγίου στη σύγχρονη Κίνα. Δυο ηθοποιοί παίζουν και τα 15 ζευγάρια.

     To "Ένας Φίλος Έρχεται Σε Ώρα Στρες" (1983) της φεμινίστριας δραματουργού Bai Fengxi (1934-) αναφέρεται σε μια μαθηματικό, που πιέζεται από τη μητέρα της να μη διεκδικήσει μιαν υποτροφία για τη Δ. Γερμανία για χάρη του άνδρα της, πράγμα το οποίο αρνείται, πιστεύοντας στην ισότητα των δύο φύλων σ' όλα τα επαγγέλματα.

     Το 1985 η απαγόρευση ενός άλλου έργου, του "Εμείς" (WM[10]) του Wang Peigong, που φιλοδόξησε ν' ανεβάσει η ομάδα θεάτρου της Αεροπορίας[11] κι έδωσε μόνο δυο πρόβες με πλήρη ενδυμασία αλλά μπροστά σε πολυάριθμο κοινό, ξεσήκωσε επίσης θύελλα διαμαρτυριών. Η Εταιρία Δραματουργικής Λογοτεχνίας μάζεψε δωρεές για να χρηματοδοτήσει το ανέβασμά του. Από τις ομάδες που συνεισφέραν ήταν κι η Κινεζική Εταιρία Αναπήρων, που πρόεδρος ήταν ο μεγαλύτερος γιος του Deng Xiaoping, που 'χε μείνει ανάπηρος από τα βασανιστήρια κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης, αρνούμενος ν' απαρνηθεί το πατέρα του που τότε ήταν υπό διωγμόν. Αφού μαζευτήκανε τα χρήματα, προσκλήθηκαν ηθοποιοί από διάφορους θιάσους για τη παράσταση. Την ίδια εποχή ανέβασε το έργο κι ο Θίασος Λαϊκού Θεάτρου της Σαγκάης. Κι οι δυο παραγωγές γνωρίσανε τεράστιαν επιτυχία.

     Το έργο αναφέρεται σε 7 πρόσωπα που συναντώνται σ' ένα εστιατόριο και θυμούνται τις ευτυχισμένες μέρες της νιότης τους, τότε που ζούσανε σε μια κομμούνα τη περίοδο της Πολιτιστικής Επανάστασης. Απεικονίζει τη μορφωμένη νεολαία, που στις μεταβαλλόμενες σύγχρονες συνθήκες προσπαθεί να βρει νόημα στη ζωή. Διαθέτει αρκετά μοντερνιστικά στοιχεία, όπως παράλληλους ή αλληλοεπικαλυπτόμενους μονολόγους.

     Η δυτικοποίηση της κοινωνίας ("Το δυτικό είναι το καλύτερο" είναι περίπου το σλόγκαν της εποχής), η αποκολλεκτιβοποίηση της αγροτικής οικονομίας, η σοσιαλιστική οικονομία της αγοράς που κάνει την εμφάνισή της κι ένας αρχόμενος καταναλωτισμός, δίνουνε το στίγμα της εποχής.

     Ο μοντερνισμός αρθρώνεται τώρα πιο ολοκληρωμένα και πιο ξεκάθαρα. Η αποξένωση από τη κοινωνία κι η εξέγερση ενάντια στο κράτος, χαρακτηριστικά του δυτικού μοντερνισμού, μεταφυτεύονται και στη Κίνα, ενώ τις μοντερνιστικές τεχνικές τις υιοθετούν κι οι κριτικοί ρεαλιστές, όπως την επεισοδιακότητα στη πλοκή και τη θραύση της ευθύγραμμης αφήγησης. Ο εικονιστικός συμβολισμός κι η θεαματικότητα που παίρνει το δυτικό θέατρο από το μουσικό δράμα της Ασίας, επανοικειοποιείται από τους μοντερνιστές. Στις συζητήσεις γίνεται συχνή αναφορά στο πως ο Μπρεχτ επηρεάστηκε στη θεωρία του της αποστασιοποίησης, από την Όπερα του Πεκίνου. Όπως είδαμε και στην Ιαπωνία αρκετοί σύγχρονοι σκηνοθέτες, όπως ο Tadashi Suzuki, υιοθετούνε στοιχεία του παραδοσιακού θεάτρου τους όταν βλέπουνε πως το αξιοποίησε το δυτικό θέατρο.

     Χαρακτηριστικό δείγμα της νέας αυτής τάσης είναι το "Pan Jinlian: Η Ιστορία Της Πτώσης Μιας Γυναίκας", σε στυλ όπερας του Si Chuan. Ο Wei Minglun, ο δραματουργός του, χαρακτήρισε το έργο ως chuanju του παραλόγου.[12] Στο έργο, παράλληλα με τη ζωή της ηρωίδας παρατίθεται η ζωή διαφόρων γυναικών, ιστορικών και μυθιστορηματικών, όπως η Jia Baoyü, η ηρωίδα του μυθιστορήματος του 18ου αιώνα "Όνειρο Του Κόκκινου Δωματίου", η Wu Zetian, γυναίκα αυτοκράτειρα της δυναστείας Tang, η "'Αννα Καρένινα", μια σύγχρονη δικηγορίνα, κ.λ.π. Το έργο, έντονα φεμινιστικό, καταφέρεται ενάντια στη καταπίεση της γυναίκας, τόσο έντονα ριζωμένη στη κινέζικη κοινωνία.
     Ο όρος «σεξουαλική απελευθέρωση» χρησιμοποιήθηκε συχνά στις έντονες συζητήσεις που προκάλεσε, που γρήγορα καταλήξανε στο συμπέρασμα πως πρόκειται για έν' αριστούργημα, που κριτικάρει τους φεουδαρχικούς ηθικούς κώδικες και την «ακροαριστερή ορθοδοξία», όσον αφορά στην ανθρώπινη και πιο ειδικά στη γυναικεία, σεξουαλικότητα.

     Από τη ξένη δραματουργία θα ξεχωρίσουν "Ο Θάνατος Του Εμποράκου" του 'Αρθουρ Μίλερ, που ανεβάστηκε με ξεχωριστή επιτυχία από το Λαϊκό Θέατρο Τέχνης του Πεκίνου το 1983 και ο "Amadeus" του Peter Shaffer με τον τίτλο "Ο Ευλογημένος Γιος Του Θεού" το 1986. Τέλος το 1986 έγιν' ένα μεγάλο φεστιβάλ για τον Σαίξπηρ στο Πεκίνο και σε μερικές άλλες πόλεις. Στη Σαγκάη ανεβαστήκανε πολλές φορές έργα του Σαίξπηρ, κινεζοποιημένα, τη δεκαετία του 80.

     Στο τέλος της δεκαετίας του '80 το hua ju αντιμετωπίζει έντονα προβλήματα. Κινηματογράφος και τηλεόραση έχουν αποσπάσει σημαντική μερίδα τόσο του κοινού, όσο και των καλλιτεχνών. Ο «σοσιαλιστικός νεοφιλελευθερισμός» εφαρμόζει νέο εργασιακό σύμφωνο στους θιάσους, περικόπτοντας την ιατρική περίθαλψη κι άλλες παροχές. Το περιοδικό Juben (Δράμα) έπαψε να επιχορηγείται και σώθηκε μέσω μια καμπάνιας για οικονομική ενίσχυση, ενώ η επιχορήγηση του Xijubao (Για το θέατρο) περικόπηκε δραστικά, αναγκάζοντάς το να εκλαϊκεύσει την ύλη του, για ν' αυξήσει τη κυκλοφορία και τα έσοδά του. Πολλοί ήταν οι θίασοι που διαλύθηκαν εκείνη την εποχή.

     Ταυτόχρονα κορυφώνεται κι η πολεμική των δυο παλιών συμμάχων, των μοντερνιστών και των ιστορικών ρεαλιστών. Ο κριτικός ρεαλισμός, με τη δηλωμένη ενασχόλησή του στις κοινωνικές, πολιτικές, πολιτιστικές και συναισθηματικές συνθήκες του έθνους, θεωρήθηκε σα μι' άλλη παραλλαγή της «ιδεολογικής ορθοδοξίας», απόγονος της «φεουδαρχίας» και της σύγχρονης ενσάρκωσής της, του «ακροαριστερισμού», ξεπερασμένος, αποστεωμένος και καταδικασμένος να παραμεριστεί από «νέα κύματα της παγκόσμιας ιστορίας».[13] Όσο για τους μοντερνιστές, αυτοί θεωρούνταν ως ρηχοί μιμητές του δυτικού μοντερνισμού. Ήτανε φανερό πως κι οι δυο σχολές είχανε χάσει την αρχική δυναμική τους.

     Οι παραπάνω συνθήκες απομάκρυναν το κοινό από τις θεατρικές αίθουσες. Τα έργα που γνώρισαν επιτυχία ήταν ελάχιστα. Ανάμεσά τους ξεχώρισανε "Τα Χρονικά Του Sangshuping", που ανεβάστηκε από τη Κεντρική Ακαδημία Δράματος του Πεκίνου το 1988. Η δράση του έργου τοποθετείται σ' ένα φτωχό χωριό της Βόρειας Κίνας τα τελευταία χρόνια της Πολιτιστικής Επανάστασης και δείχνει πόσο λίγη σχέση έχει η ακροαριστερίστικη ρητορική με τους εξαθλιωμένους χωρικούς. Τα προβλήματα εδώ δε προέρχονται από τη κατάχρηση εξουσίας και τους ελαττωματικούς θεσμούς, αλλ' από την αμάθεια και την εξαθλίωση. Η επιτυχία του έργου οφειλότανε κυρίως στην αισθητική παράμετρο. Ενσωματώνοντας στοιχεία του παραδοσιακού κινέζικου μουσικού δράματος και τεχνικές του δυτικού μοντερνιστικού θεάτρου μ' ανανεωτικό, πρωτότυπο και συνεκτικό στυλ εκτέλεσης, το έργο ήτανε γεμάτο εικόνες ποιητικού πλούτου κι αλληγορικών υπαινιγμών, ρευστών χωρικών κατασκευών και χρονικών μετατοπίσεων, καθώς κι εκφραστικών αναπαραστάσεων των συναισθημάτων των χαρακτήρων και των συνθηκών ζωής τους.[14]

     Με τα γεγονότα του '89, τις φοιτητικές διαδηλώσεις στη πλατεία Tien-An-Men, η μεταρρύθμιση προς την οικονομία της αγοράς σταμάτησε προσωρινά και για τα επόμενα 2 χρόνια το hua-ju γνώρισε προσωρινή άνθιση μ' έργα που επανεπιβεβαίωνανε το σοσιαλιστικό πνεύμα και τη σοσιαλιστική ηθική. Με την επιτάχυνση όμως των μεταρρυθμίσεων μετά το 14ο συνέδριο του ΚΚΚ το 1992, το hua-ju έπεσε πάλι σε κρίση. Αρκετοί ήταν εκείνοι που υποστηρίξανε τότε πως αυτό που θα το 'βγαζε από τη κρίση, ήταν η ανάπτυξη μιας μεσαίας τάξης που θ' αποτελούσε το κοινό του, την ανάπτυξη της οποίας όμως δεν τη βλέπανε να συντελείται πριν τον 21ο αιώνα. Εν τω μεταξύ οι δραματουργοί σταματήσαν να γράφουν ή στραφήκανε στη τηλεόραση. Αρκετοί επίσης ασχοληθήκαν μ' επιχειρήσεις.

     Παρά τη κρίση υπήρξανε κι αξιόλογες προσπάθειες. Πολλές θαυμάσιες παραστάσεις έγιναν με χρηματοδότηση των ίδιων των καλλιτεχνών. Η «Μικρή Θεατρική Κίνηση» του Nanjing στηρίχθηκε στην οικονομική ενίσχυση των μελών της. Ακόμη εκπονήθηκαν διάφορα προγράμματα επιχορήγησης για τ' ανέβασμα θεατρικών έργων. Στη Σαγκάη οργανώνονταν αναγνώσεις μη εμπορικών θεατρικών έργων και κάποια απ' αυτά κατάφεραν να ανεβούνε στη σκηνή. Οι πειραματιστές μοντερνιστές άφησαν τα ίχνη τους σ' αυτές τις παραστάσεις.

     Βλέπουμε επίσης επιστροφή του κριτικού ρεαλισμού μ' έργα όπως "Το Κaraoke Του Πάνω Πατώματος", που παρουσιάζεται η ζωή μιας νεαρής ρεσεψιονίστριας, που εκδίδεται για να συντηρήσει τη φτωχή οικογένειά της. Το "Οι 'Ανθρωποι-Πουλιά" είναι περισσότερο αλληγορικό και δραματοποιεί την ένταση από τη συνάντηση μιας ομάδας κατοίκων του Πεκίνου που αγαπούνε την Όπερα του Πεκίνου και την ανατροφή πουλιών, με κινέζους του εξωτερικού κι άλλους ανθρώπους από τη Δύση.

     Επίσης ανεβάζονται ιστορικά δράματα μ' αλληγορική σημασία. "Η Παλίρροια Του 1911" δραματοποιεί την υπεράσπιση της κατασκευής των κινέζικων σιδηροδρόμων από τους σφετεριστές των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της Δύσης, που 'χε συμμαχήσει η μαντζουριανή δυναστεία των Qing. Το "Shangyang" αναφέρεται σ' ένα διάσημο υπουργό του κρατιδίου Qin (17-11 π.X.) που επέβαλε μεν τις νομικές μεταρρυθμίσεις που οδηγήσανε στην ισχυροποίηση του Qin, όμως θανατώθηκε από τους ευγενείς.

     Δίπλα στο hua-ju αναπτύχθηκαν το ge-ju, τραγουδιστό δράμα και το wu-ju, χορευτικό δράμα. Το μουσικό δράμα δεν είναι παρά η όπερα που διαμορφώθηκε κάτω από την επίδραση του ΚΚΚ κι αποτελεί συνδυασμό κινέζικων και δυτικών στοιχείων. Η ορχήστρα είναι μίγμα δυτικών και κινέζικων οργάνων. Οι μελωδίες είναι κινέζικες στο χρώμα, όμως ισχυρά επηρεασμένες από δυτικές μουσικές αρχές δομής κι αρμονίας.
     Το πρώτο σημαντικό ge-ju ήταν το "Ασπρόμαλλο Κορίτσι". Αναφέρεται σε μια κοπέλα που βιάστηκε από 'να γαιοκτήμονα, το 'σκασε στα βουνά κι από τις κακουχίες ασπρίσανε τα μαλλιά της. Την έσωσε ο κόκκινος στρατός, που εκτέλεσε δημόσια τον γαιοκτήμονα. Το δεύτερο σημαντικό έργο ήταν "Οι Ερυθροφρουροί Στη Κόκκινη Λίμνη", που αναφέρεται στον αγώνα των κομμουνιστών εναντίων των εθνικιστών το 1930.

     Το ge-ju απαγορεύτηκε τη περίοδο της Πολιτιστικής Επανάστασης, οπότε το "Ασπρόμαλλο Κορίτσι" διασκευάστηκε σε μπαλέτο, αποτελώντας ένα από τα 8 πρότυπα. Στη συνέχεια αναβίωσε, αλλά δεν είχεν ιδιαίτερη απήχηση κι η δραματουργία του είδους είναι περιορισμένη.

     Το wu-ju είναι σύγχρονη μορφή θεάτρου που ενσωματώνει κινέζικους λαϊκούς χορούς και τεχνικές δυτικού μπαλέτου. Όπως και στο ge-ju, η ορχήστρα έχει κινέζικα και δυτικά όργανα  κι ενώ η μουσική έχει κινέζικο χρώμα, οι αρμονικές δομές ακολουθούνε τους δυτικούς κανόνες. Από τα έργα που ξεχώρισαν είναι "Η Λάμπα Του Πολύτιμου Λωτού" (Baolian Deng), που αναφέρεται σε μια θεά που 'ρθε στη γη κι ερωτεύτηκε θνητό.

     Γνώρισε την ίδια μοίρα με το ge-ju κατά τη Πολιτιστική Επανάσταση, αλλά επανήλθε δριμύτερο με τα "Παραμύθια Του Δρόμου Του Μεταξιού" το 1977. Αναφέρεται σε μια σκλάβα χορεύτρια την εποχή της δυναστείας Tang, που ένας πλούσιος πέρσης έμπορος τη πηγαίνει στην πατρίδα του, για να την γλιτώσει από 'να διεφθαρμένον αξιωματούχο. Στο τέλος ο αξιωματούχος τιμωρείται και συσφίγγονται οι σχέσεις Κίνας και Περσίας. Οι χορευτικές κινήσεις στηριχτήκανε σε τοιχογραφίες της περιόδου, που βρεθήκανε στις σπηλιές Dunhuang στην επαρχία Gansu.

     Αξιοσημείωτην επιτυχία γνωρίσανε και διασκευές του περίφημου μυθιστορήματος "Το 'Ονειρο Του Κόκκινου Σπιτιού" (Honglou Μeng), καθώς και μια διασκευή του "Περιπτέρου Με Τις Παιωνίες" του Tang Xianzu, έργα που αναφερθήκαμε πιο πριν.

     Το θέατρο στην Ασία, τόσο το παραδοσιακό όσο και το μοντέρνο, παρόλο που φαίνεται να περνάει μια κρίση, δεν έχει καταδικαστεί. Με την ανάπτυξη της τηλεόρασης όλοι προφητέψανε το θάνατο του κινηματογράφου και παρ' όλ' αυτά τον είδαμε να επανακάμπτει τα τελευταία χρόνια. Η ίδια ανάκαμψη θα υπάρξει και στο θέατρο, όχι βέβαια επειδή θα ισχυροποιηθεί η μεσαία τάξη, το κοινό του, αλλά γιατί οι κοινωνίες θα 'χουνε πάντα προβλήματα κι ιστορικά, η πιο αποτελεσματική τέχνη που τα εξέφραζε είν' αυτή του θεάτρου. Είναι χαρακτηριστικό πως παρά τη μείωση του κοινού, αυξάνει ο αριθμός των ερασιτεχνών. Υπάρχουν πολυάριθμοι ερασιτεχνικοί θίασοι όλων των ειδών θεάτρου.
     Το 2000 έγινε φεστιβάλ ερασιτεχνικών θιάσων Όπερας του Πεκίνου και kun-qu. Το κουκλοθέατρο και το θέατρο σκιών εξακολουθούν να επιβιώνουνε. Κι είναι επίσης αξιοσημείωτη η επιβίωση των παραμυθάδων και των αφηγητών, που σε μερικά μέρη της Κίνας στεγάζονται σ' ειδικά θέατρα.[15] Για το πόσο ισχυρή φαίνεται να 'ν' η παράδοση αυτού του είδους, αναφέρω μόνο ως παράδειγμα μια κινέζικη ταινία που παίχτηκε πρόσφατα στη τηλεόραση, "Ο Θαυμαστός Καινούριος Κόσμος" (Meili Shin Shijie), που υπάρχει εγκιβωτίζουσα αφήγηση, με τον αφηγητή να συνοδεύεται μουσικά, ενώ το κυρίως έργο είναι μια οιονεί «δραματοποίηση» αυτής της αφήγησης, η οποία κατά διαστήματα διακόπτει τη ροή του.[16] Παρά τη καταλυτική επίδραση της τηλεόρασης και του σινεμά, οι παραδοσιακές παραστατικές τέχνες διαθέτουν ακόμη αρκετές δυνάμεις αντίστασης όχι μόνο στη Κίνα, αλλά και σ' όλες της χώρες της Ανατολής.

     Κλείνοντας το κεφάλαιο για την Κίνα θα πρέπει να κάνουμε αναφορά και για το θέατρο που γράφεται από τους huaqiao, τους κινέζους του εξωτερικού. Ο Dave Williams κάνει μιαν ανθολογία θεατρικών έργων κινεζοαμερικανών συγγραφέων που γράψανε στ' αγγλικά, ανάμεσα στα χρόνια 1850-1925, που 'χει τίτλο "The Chinese Οther".[17] Ο πιο γνωστός όμως παγκόσμια κινεζοαμερικανός θεατρικός συγγραφέας είναι ο David Henry Hwang (γεν. 1957), που το θαυμάσιο έργο του "Μαντάμ Μπατερφλάϊ" γίνηκ' επίσης θαυμάσια κινηματογραφική ταινία από τον David Kronenberg (1993), με τους Jeremy Irons και Barbara Sukowa στους κύριους ρόλους. Όμως όλ' αυτοί ανήκουνε περισσότερο στο αμερικανικό θέατρο, παρά τις ανατολίτικες καταβολές τους και στα πλαίσια του αμερικάνικου θεάτρου είναι που πρέπει να μελετηθούνε.


 [1]  Προσαρμοσμένο για το κινέζικο κοινό από τον Hong Shen, με πρόσωπα του έργου Kινέζους και με την υπόθεση να διαδραματίζεται στη Σαγκάη το έργο γνώρισε τρομερή επιτυχία, σ' αντίθεση με "Το Επάγγελμα Της Κας Warren" του Bernard Shaw, που απέτυχε γιατί δεν αρέσανε στο κοινό οι ξένες επινοήσεις κι οι ξένοι τρόποι έκφρασης.

 [2]  Gilbert C. Fong, "Western Influences & The Rise Of Modern Chinese Drama"στο Yun-Tong Luk (ed), "Studies In Chinese-Western Comparative Drama", Hong Kong, 1990, The Chinese University Press, σελ. 7.

 [3]  Gilbert C. Fong, ο.α, σελ. 18-19.

 [4]  Στο έργο του Hong Sheng "Yama Chao" (1922) και στον "Αυτοκράτορα Jones" του Ευγένιου Ο' Νηλ ο Gilbert C. Fong κάνει μια διεξοδική συγκριτολογική προσέγγιση (ο.α, σελ. 7-13).

 [5]  Ο Tien Han έχει επίσης ιψενικές επιρροές. Τον εαυτό του τον αποκαλούσε ως τον  "εκκολαπτόμενο Ίψεν της Κίνας". Στο έργο του "Επιστροφή Στο Νότο" είν' επηρεασμένος από το έργο του Ίψεν "Η κυρά της θάλασσας" (Βλέπε Toshihiko Sato, "Ibsen's: The Lady From The Sea, Tian Han's: Return To The South& Satô Kôroku's: The Disabled Horse: A Comparative Study" in Yun-Tong Luk (ed), 1990, σελ.47-59.

 [6]  Ο Willliam Hui-Zhu Sun υποστηρίζει πως η προσπάθεια του Xiong Foxi, στα πλαίσια του Κινέζικου Εθνικού Σύνδεσμου Μαζικής Εκπαίδευσης ήταν ανεξάρτητη από κομμουνιστές κι εθνικιστές. Αναφέρει όμως ότι το σχέδιο χρηματοδοτήθηκε απ' το Ίδρυμα Rockefeller κι άλλα αμερικανικά ιδρύματα, καθώς και το ρεφορμιστικό περιεχόμενο των έργων, που στην υπόθεση αποφεύγονταν οι επαναστατικές ριζοσπαστικές λύσεις, για να μη ξεσηκωθούν οι αγρότες. Οι παραστάσεις είχανε τα χαρακτηριστικά του «φτωχού θεάτρου»: 1. Σύνδεση σκηνής κι ακροατηρίου: περπάτημα πάνω-κάτω, συζήτηση ανάμεσα σ' ηθοποιούς και κοινό. 2. Το ακροατήριο περιβάλλει τους ηθοποιούς: σκηνή σα τσίρκο στο επίπεδο του εδάφους. 3. Οι ηθοποιοί περιβάλλουνε το κοινό: το παρασύρουνε σε θεατρική δράση ή χρησιμοποιούνε ταυτόχρονα τη σκηνή στην άλλη άκρη του ανοιχτού θεάτρου. 4. Κινούμενο θέατρο ή θέατρο δρόμου, θέατρο άμαξας, κ.λπ. Βλέπε Willliam Huihu Sun, «Blurring Line Βetween Stage & life: "Poor Theatre" in China» στο Yun-Tong Luk (ed), Studies In Chinese-Western Comparative DramaΈ Hong Kong, 1990, The Chinese University Press, σελ. 157. Στις επόμενες σελίδες συγκρίνει αυτή τη προσπάθεια με πειραματισμούς τύπου «φτωχού θεάτρου» που λάβανε χώρα στη δεκαετία του ’80.

 [7]  Βλέπε και Sheng-Chuan Lai, «The structuring of spontaneity: An assessment and documentation of improvisational creative methods in the modern Taiwan theatre» στο Yun-Tong Luk (ed), Studies In Chinese-Western Comparative Drama¸ Hong Kong, 1990, The Chinese University Press, σελ. 135-152.

 [8]  Haiping Yan, 1998, σελ. xiii.

 [9]  Βλέπε Kwok-Kan Tam, «Drama Of Dilemma: Waiting As Form & Motif», στο Yun-Tong Luk (ed), Studies in Chinese-Western Comparative Drama¸ Hong Kong, 1990, The Chinese University Press, σελ. 38.

[10]  Ο τίτλος είναι πολυσημικός, όπως το "Μν" του Μίμη Ανδρουλάκη. WM είναι τα αρχικά του women,  που σημαίνει εμείς. Δίπλα στο WM παρατίθενται τα κινέζικα ιδεογράμματα. Τα γράμματα WM ως ιδεογραφήματα, με το 'να να 'ναι η αντεστραμμένη εκδοχή του άλλου, παριστάνουν τα σκαμπανεβάσματα στη ζωή των 7 προσώπων του έργου. Τέλος αποτελούν τα αρχικά του Men και Women, άνδρες και γυναίκες.

[11]  Όπως και στη Ταϊβάν, οι στρατιωτικές μονάδες συνηθίζουν να 'χουνε δική τους θεατρική ομάδα.

[12]  Chuanju, συντομογραφία του Si Chuan Ge Ju, Όπερα Si Chuan. Στις συντομογραφίες παίρνεται η δεύτερη συλλαβή. Για παράδειγμα η πλήρης ονομασία της Όπερας του Πεκίνου, Jingju, είναι Beijing Geju (Ge=τραγούδι, ju=έργο).

[13]  Haiping Yan, 1998, σελ. xxxii.

[14]  Στο ίδιο, σελ. xxxvi.

[15]  Βλέπε ομότιτλο κεφάλαιο στο Τ. Μουζενίδη, 1962, σελ. 75-79.

[16]  Για τέτοιου είδους αφηγήσεις βλέπε και Σεργκέι Όμπραζοφ, 1963, σελ. 56.

[17]  Williams, Dave, 1997.

                                                                
ΤΕΛΟΣ
Το Θέατρο Στην Ιαπωνία           ---> 
Ένας Σύγχρονος Λόγιος             --->  

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers