-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

Sexton Anne: ...

  Βιογραφικ

     Η Ανν-Γκρηβ Χρβεη (Αnne-Grave Harvey) γεννθηκε 9 Νομβρη 1928 στο Νιοτον, Μασαχουστη (Newton, Massachusetts). Ο πατρας της Ραλφ ταν επιτυχημνος πωλητς, γιος ισχυρο τραπεζτη της Βοστνης κι η μητρα της, Μρι-Γκρι Στιπλς (Mary Gray Staples) ταν μοναχοπαδι κι ιδιατερα καλοαναθρεμμνη. Εχε 2 μεγαλτερες αδερφς, τη Τζιν και τη Μπλανς. Η δια ταν ιδιατερα αντιδραστικ προς τους αυστηρος καννες της οικογνειας και πρασε ντονη εφηβεα. Στα 20 της γνωρζει τον Κγιο Σξτον (Alfred Sexton), νεαρ περιοδεοντα πωλητ και μερικος μνες αργτερα το σκει απ' το σπτι της και τον παντρεεται. Ακολουθε η γννηση των 2 κοριτσιν τους (Linda-Gray & Joyce-Ladd) σντομα, κι η πρτη ψυχικ κατρρευσ της. Επιβαρυμνη απ τις ευθνες της οικογνειας, τα οικονομικ προβλματα και καταρρακωμνη απ το θνατο της αγαπημνης της θεας, αποπειρται να δσει τρμα στη ζω της για πρτη φορ το 1956, σε ηλικα 28 ετν.
    
Μετ απ αυτν τη πρτη αππειρα ξεκιν εντατικ ψυχοθεραπεα, που δε δικοψε μχρι το τλος της ζως της. Ο ψυχατρς της Δρ Μρτιν Ορν, της συστνει να ασχοληθε με την ποηση ως θεραπευτικ μσο. Τα χρνια που ακολοθησαν θα κανε αρκετς ακμα αππειρες αυτοκτονας και θα νοσηλευταν δεκδες φορς σε ψυχιατρικς κλινικς. Οι διαγνσεις δεν ταν πντοτε σαφες μως οι ψυχατρο της συμφωνοσαν τι πασχε απ μανιοκατθλιψη κι αυτοκτονικ ιδεασμ. Το 1957 Ο Δρ Ορν την ενθρρυνε να γραφτε στο κολγιο και να κνει σπουδς μως δεν δειξε ιδιατερο ενδιαφρον για να σεμινριο ποησης που δδασκε ο ποιητς και πανεπιστημιακς καθηγητς Τζον Χολμς. Σε αυτ το σεμινριο γνρισε την ποιτρια και πεζογρφο Μαξν Κομιν, που μελλε να γνει η πιο στεν της φλη μχρι την αυτοκτονα της Σξτον το 1974. να χρνο αργτερα, εγγρφεται στο σεμινριο ποησης που δδασκε ο δη γνωστς ποιητς Ρμπερτ Λουελ στη Βοστνη. Εκε γνωρζεται με τους ποιητς Σλβια Πλαθ και Τζορτζ Στρμπακ με τους οποους βγαινε συχν.



    
Το 1960 εκδδεται η 1η της ποιητικ συλλογ με ττλο "Προς Το Μπντλαμ Κι Εν Μρει Προς Τα Πσω". Το κριο θμα των ποιημτων της ταν οι εμπειρες της απ τις ψυχιατρικς κλινικς και τη θεραπεα της και ποιματα πως το "Η Μουσικ Επιστρφει Σε Μνα Κολυμπντας" & "Ο Δρμος Της Επιστροφς" καναν ιδιατερη ασθηση σε κοιν και κριτικος. Το 1961 κερδζει μα απ τις 20 διαθσιμες υποτροφες του Ινστιτοτου Ανεξρτητων Σπουδν Radcliffe εν παρλληλα εξαργυρνει την επιτυχα του "Μπντλαμ" αυξνοντας την αμοιβ της για κθε δημσια ανγνωση που κανε. Το 1962 κυκλοφορε η 2η ποιητικ της συλλογ με ττλο ναν στχο του Σαξπηρ απ τον "Μκβεθ": "λοι Οι Ακριβο Μου". Το βιβλο χωρζεται σε 5 εντητες. Αμσως μετ την κυκλοφορα του αποθενεται απ την κριτικ και πολλο το θεωρον μχρι σμερα το καλτερ της βιβλο. Αρχζει να αναδεται το ενδιαφρον της για το θατρο. Κατ τα τλη του 1962, χι μνον εναι πια αναγνωρσιμη και σημαντικ να ποιτρια αλλ κερδζει και να ικανοποιητικ εισδημα. Επιπλον, η δια νιθει τι η υγεα της βελτινεται σταθερ.



    
Το 1963 κερδζει την ταξιδιωτικ υποτροφα της Αμερικανικς Ακαδημας Τεχνν & Γραμμτων αξας 6.500 δολαρων για να ταξιδψει για ναν χρνο στο εξωτερικ. Παρλληλα ανανενεται η υποτροφα της στο Ινστιτοτο Radcliffe. Τον Φλεβρη του 1963 αυτοκτονε η Σλβια Πλαθ κι η Σξτον συγκλονζεται ακμα μια φορ. Γρφει το ποημα "Ο Θνατος Της Σλβια" που θα εκδοθε το 1966 στην συλλογ "Ζσε  Πθανε". Το 1964 φανεται να τα 'χει λα: εναι γνωστ, βραβευμνη ποιτρια, μητρα δυο αξιολτρευτων κοριτσιν, μ' να σζυγο που στκεται δπλα της παρ' λες τις δυσκολες. Εντοτοις, εκενη φανεται να ασχολεται λο και περισστερο με την εμμον της με τον θνατο. Στο "Επιθυμντας Να Πεθνω" γρφει:

   
Οι αππειρες χουν μια γλσσα ειδικ
     σ
αν μστορες, θλουν να ξρουν ποια εργαλεα
     π
οτ τους δεν ρωτον γιατ να χτσω
.

     Σ
τα τλη του 1964 συνεργζεται με τη θεατρικ ομδα του Charles Playhouse της Βοστνης ετοιμζοντας το μοναδικ θεατρικ της που ανβηκε ποτ, το "Οδς Ελους". Τ
ο 1965 κερδζει τη 1η ταξιδιωτικ υποτροφα του Διεθνος Συνεδρου Πολιτιστικς Ελευθερας της Νας Υρκης ψους 5.000 δολαρων και λγους μνες αργτερα εκλγεται μλος της Βασιλικς Εταιρεας Γραμμτων του Λονδνου. Εχε προηγηθε η κδοση των "Επιλεγμνων Ποιημτων" της απ την Oxfordπου εχε πουλσει αρκετς χιλιδες ανττυπα στην Αγγλα.
    
Το 1966 εκδδεται η συλλογ της "Ζσε  Πθανε" που τον επμενο χρνο τιμται με το Βραβεο Πολιτζερ για την ποηση και το Βραβεο Shelley Memorial. Το 1967 τη βρσκει καθηλωμνη στο κρεβτι, μετ απ να ατχημα που εχε στο σπτι. Γρφει τα "Ερωτικ Ποιματα". Το φθινπωρο της διας χρονις προσλαμβνεται ως καθηγτρια δημιουργικς γραφς στο γυμνσιο του Wayland. Το 1969 κυκλοφορε τη 4η ποιητικ της συλλογ με ττλο: "Ερωτικ Ποιματα". Τα ερωτικ, σχεδν σαρκικ ποιματ της, πως "Το Φιλ" "Το Στθος" γνωρζουν μεγλη επιτυχα στο κοιν κι οι πωλσεις της εκτοξεονται. Τον Οκτβρη της διας χρονις ανεβανει το θεατρικ της: "Οδς Ελους" σε μια παρσταση off Brodway και γνωρζει μεγλη επιτυχα.



    
Το 1970 εναι μα ιδιατερα δημιουργικ χρονι. Γρφει τα ποιματα που θα κυκλοφορσουν αργτερα σε 3 συλλογς: "Μεταμορφσεις(1972), "Το Βιβλο Της Ανοησας" (1972) και "Τα Σημειωματρια Του Θαντου" (1974). Το 1972 η ακαδημακ καριρα της παρνει να θηση καθς της προσφρεται διδακτικ θση 5ετος θητεας με αρκετ ψηλ μισθ στο Πανεπιστμιο Colgate. Στις αρχς του 1973 γρφει 39 ποιματα στο ενδιμεσο ολιγομερων εισαγωγν σε ψυχιατρικς κλινικς εν χει σταματσει την αντικαταθλιπτικ της θεραπεα. Πρκειται για τα ποιματα που θα αποτελσουν τη συλλογ "Η Φριχτ Κωπηλασα Προς Το Θε".
     Περπου να μνα αργτερα ανακοιννει στον Κγιο τι θλει διαζγιο. Οι κρες της εξαγρινονται, πως κι η υπλοιπη οικογνεια κι τσι την αναγκζουν να μετακομσει προσωριν σε φλους. Παρ την επιφανειακη αυτοπεποθηση νιωθε μνη και βυθιζταν λο και περισστερο στα φρμακα και το αλκολ. Με την κδοση του διαζυγου κερδζει το σπτι και μετακομζει ξαν εκε μως η μοναξι εναι ανκητη. Οι κρες της χουν πια την δικ τους ζω, οι φλοι της μοιζουν κουρασμνοι κι η προσπθει της να βρει να ζευγρι ως συγκτοικους δεν αποδδει. Εναι ανσυχη και μνει υπνη για βδομδες. Μετ απ μα αποτυχημνη και σντομη ερωτικ σχση με ναν θερμ θαυμαστ της, παρνει υπερβολικ δση χαπιν κι εισγεται στο νοσοκομεο. Της επιτρπουν να επιστρψει σπτι την επμενη μρα, μως ξαναδοκιμζει να αυτοκτονσει. Αυτ τη φορ εισγεται στην κλινικ για 3 περπου εβδομδες. Μετ την ξοδ της συνεχζει κανονικ στα διδακτικ της καθκοντα μως η απφαση να δσει τρμα στη ζω της εναι οριστικ.
    
Στις αρχς του 1974 εκδδονται τα "Σημειωματρια Του Θαντου" κι αν και δεν ταν τελικ μεταθαντια κδοση πως θελε, εκδθηκαν τη χρονι του θαντου της. Τη Παρασκευ 4 Οκτβρη 1974 γευμτισε με την αδερφικ της φλη Μαξν Κομιν συζητντας για την κδοση της συλλογς "Φριχτ Κωπηλασα Προς Το Θε", που εχε προγραμματιστε για κδοση τον Μρτη του 1975. Την προηγομενη μρα η Σξτον εχε κνει μια πολ επιτυχημνη δημσια ανγνωση σε να κατμεστο αμφιθατρο και στην συνχεια εχε πει κανονικ στο μθημ της στο πανεπιστμιο. Τελεινοντας το γεμα με την Μαξν, επστρεψε στο σπτι της, -μενε στο Γουστον, Μασαχουστη (Weston, Massachusetts) τα τελευταα χρνια της- βγαλε τα κοσμματα και φρεσε το παλι γονινο παλτ της μητρας της. Μετ, παρνοντας να ποτρι βτκα, πγε στο γκαρζ και μπκε στο αυτοκνητο. ναψε τη μηχαν κι βαλε μουσικ. Δεν φησε οτε μα λξη.
    
Μετ τον θνατ της, η κρη της Λντα φρντισε για την κδοση των συλλογν "Οδς Ελους, Αριθμς 45" και "Λξεις Για Τον Δρ Υ".

 -----------------------------------------------------------------------------

               Επιθυμντας Να Πεθνω

Εφσον ρωτς, τις περισστερες μρες δεν μπορ να θυμηθ.
Μσα στα ροχα μου βαδζω, δχως σημδια απ κενο το ταξδι.
Ττε η σχεδν ακατονμαστη λαγνεα επιστρφει.

Ακμα και ττε, δεν χω τποτα εναντον της ζως.
Ξρω καλ εκενο το παχ γρασδι που αναφρεις,
τα πιπλα που βαλες κτω απ τον λιο.

μως οι αππειρες χουν μια γλσσα ειδικ.
Σαν μστορες, θλουν να ξρουν ποια εργαλεα.
Ποτ τους δε ρωτον γιατ να χτσω.

Δο φορς διακρυξα τσο απλ τον εαυτ μου,
κυριαρχοσα στον εχθρ, φαγα τον εχθρ,
και δχτηκα την τχνη, τη μαγεα του.

Μ' αυτ τον τρπο, αναπατηκα,
βαρι και σκεπτικ, θερμτερη απ λδι νερ,
με τα σλια μου να τρχουν απ' το στμα.

Δεν σκφτηκα το σμα μου να το τρυπον βελνες.
Ακμα κι οι κερατοειδες χαθκαν και τα υπολεμματα των ορων.
Οι αππειρες χουν δη προδσει το σμα.

Θνησιγενες, δεν πεθανουν πντα,
μα θαμπωμνες, να λησμονσουν δεν μπορον να
ναρκωτικ τσο γλυκ
που ακμα και παιδι χαμογελντας θα το θαμαζαν.

Να χνεις λη τοτη τη ζω κτω απ τη γλσσα σου!
Αυτ γνεται πθος απ μνο του.
Ο θνατος εναι να λυπημνο κοκκαλκι.
Μελανιασμνο θα 'λεγες
κι μως με περιμνει, χρνο με το χρνο,
για να γιατρψει απαλ μα παλι πληγ,
να αδεισει την ανσα μου απ τη φυλακ της.

Σε ισορροπα εκε, η αππειρα συναντ καμι φορ,
μαινμενη ενντια στους καρπος, μα πρησμνη σελνη
κι αφνει το ψωμ που το μπερδψαν με φιλ,
αφνει τη σελδα του βιβλου απρσεχτα ανοιχτ,
αφνει κτι ανεπωτο, το τηλφωνο κατεβασμνο
και την αγπη, ,τι κι αν ταν, να λοιμδες νσημα.

3 Φεβρουαρου 1964                      Απ τη συλλογ “Ζσε  Πθανε”

     Το Στθος

Αυτ εναι το κλειδ.
Αυτ εναι το κλειδ για λα.
Μονκριβο κλειδ.

Εμαι χειρτερη κι απ' τα παιδι του θηροφλακα,
που σκνη και ψωμ τσιμπολογνε.
Ορστε, εδ εμαι, με το ρωμ μου προκαλ.

σε με να ξαπλσω στο χαλ σου,
στο αχυρνιο στρμα σου -σε ,τι χεις πρχειρο
γιατ μσα μου το παιδ πεθανει, πεθανει. 

Δεν εμαι βοδιν που θα με φνε.
Δεν εμαι κποιου εδους δρμος.
μως τα χρια σου με ανακαλψαν σαν αρχιτκτονες.

Μια καντα γλα! ταν δικ σου πριν πολλ χρνια
ταν ζοσα στην κοιλδα των οστν μου,
βουβ οστ στο βλτο. Παιχνιδκια.

σως να ξυλφωνο με δρμα
τεχνα τεντωμνο επνω του.
Μνο πολ αργτερα γινα κτι αληθιν.

Αργτερα μετρθηκα σε σγκριση με σταρ του σινεμ.
Δεν κρθηκα αντξια. Υπρχε κτι
ανμεσα στους μους μου, μως ποτ
δεν ταν αρκετ.

Σγουρα υπρχε να λιβδι,
μα χι νοι ντρες να τραγουδον την αλθεια.
Τποτα δεν υπρχε απ’ το οποο να αναγνωρζεται η αλθεια.

μαθη απ ντρες, ξπλωσα πλι στις αδερφς μου
κι πως σηκθηκα απ' τις στχτες, φναξα
"Το φλο μου θα τρυπηθε!".

Τρα εμαι η μνα σου, η αδερφ σου, το ολοκανουρι σου
-φωλι και σαλιγκρι.
Ζωνταν εμαι ταν τα δχτυλ σου ζωντανεουν.

Φορ μετξι -το ντμα που θα ξεντυθε-
γιατ μετξι θλω να 'χεις στο μυαλ σου.
μως αντιπαθ το φασμα. Εναι υπερβολικ τραχ.

Οπτε, πες μου ,τι θες μα βρες τα μονοπτια μου
σαν αναρριχητς,
καθς εδ εναι το μτι, εδ εναι το κσμημα,
εδ που ξαψη διδσκεται η θηλ.

Εμαι ανισρροπη -μως δε με ξετρλανε το χινι.
Εμαι ξετρελαμνη με τον τρπο των νεαρν κοριτσιν,
προσφρομαι, προσφρομαι….

Καγομαι πως καγεται το χρμα.

                                                      Απ τη συλλογ "Ερωτικ Ποιματα"  

   Η Σζυγος Του Αγρτη

Απ' της χωριτικης λαγνεας το χυλ
και τη μικρ ζω τους στο Ιλινι
αλλ κι απ' τα χωρφια τους
που 'ναι αγριχορτα γεμτα
φανεται πως εδ και δκα χρνια
εκενη εναι η συνθει του.

τσι κι απψε αυτς θα πει
"λα, γλυκι μου, πμε"
κι αυτ δε θα απαντσει
πως κτι παραπνω πρπει να υπρχει στη ζω
απ' τη μικρ, λαμπρ τους γφυρα
που στο τραχ και δυνατ κρεβτι καταλγει-
απ' το αργ, τυφλ του γγιγμα
που μοιζει φως βαρ, φτιαγμνο απ' το Θε,
εκενη την παλι χειρονομα αγπης
που πντα την επιζητε κι ας την αφνει μνη
στο τλος, αναδομημνη,
με το νου να ξεμακρανει απ' αυτν
να ζει με τις δικς της λξεις τον εαυτ της
και να μισε τον διο τον ιδρτα του σπιτιο τους
ταν ξαπλνουν τελικ σ' νειρα χωριστ.

Και ττε, πς τον παρακολουθε
να παραμνει δυνατς ακμα κι ταν
τσαλα κοιμται, ως συνθως.

Τα νιτα της παρνουνε σβρνα
το γαμλιο τους κρεβτι
κι εκενη εχεται
να ταν ανπηρος ποιητς,
στω μνος του , κποιες φορς,
ο εραστς μου, καλτερα, νεκρς.

              Το Εδος Της

Βγκα δαιμονισμνη μγισσα,
στοιχεινοντας τον μαρο αγρα,
πιο τολμηρ τη νχτα πετ πνω απ σπτια φτωχικ,
σκφτομαι το κακ,
πω απ φως σε φως.
Πλσμα μοναχικ, δωδεκαδχτυλο, τρελ.
Μια ττοια γυνακα δεν εναι ακριβς γυνακα.
χω υπρξει ον του εδους της.

Βρκα τις ζεστς σπηλις στο δσος,
τις γμισα κατσαρολικ, κουζινομχαιρα και ρφια,
ντουλπια και μεταξωτ, αμτρητα αγαθ.
Μαγερευα για τα σκουλκια και τα ξωτικ.
Γκρνιαζα, βαζα τα πντα πλι σε σειρ.
Μια ττοια γυνακα τη παρεξηγον.
χω υπρξει ον του εδους της.

Ανβηκα στην μαξ σου οδηγ,
κονησα τα γυμν μου μπρτσα
στα χωρι που προσπερνοσα,
μαθα λες τις λαμπρς, στατες διαδρομς,
επζησα εκε που οι φλγες σου ακμα γλεφουν τον μηρ μου,
εκε που περνον οι ρδες σου κι ακμα σπνε τα πλευρ μου.
Μια ττοια γυνακα δεν ντρπεται να πεθνει.
χω υπρξει ον του εδους της.

                  Λξεις

Να εστε προσεκτικο με τις λξεις,

Ακμα και με τις θαυμαστς.
Για τις θαυμαστς βζουμε τα δυνατ μας ·
Μερικς φορς μαζεονται σαν ντομα
Κι αφνουν χι να κεντρ αλλ να φιλ.
Μπορον να εναι τσο καλς σο τα δχτυλα.
Μπορον να εναι τσο πιστς σο ο βρχος
Που πνω του στρογγυλοκθεσαι.
Αλλ μπορον να εναι και μαργαρτες και μελανις.

Ωστσο εμαι ερωτευμνη με τις λξεις.

Εναι περιστρια που αποσπνται απ’ το ταβνι.
Εναι ξι ιερ πορτοκλια καθισμνα στα γνατ μου.
Εναι τα δντρα, τα πδια του καλοκαιριο,
Κι ο λιος, το παθιασμνο του πρσωπο.

Ωστσο συχν με απογοητεουν.

χω τσα πολλ που θλω να πω,
Τσες πολλς ιστορες, εικνες, αποφθγματα, κ.τ.λ.
Αλλ οι λξεις δεν εναι αρκετ καλς,
Οι λανθασμνες με φιλνε.
Μερικς φορς πετ σαν νας αετς
Αλλ με τις φτερογες του τρωγλοδτη.
μως προσπαθ να τις φροντζω
Και να εμαι ευγενικ μαζ τους.

Οι λξεις και τ’ αυγ πρπει να χειρζονται προσεχτικ:
Μια φορ αν σπσουν, εναι πργματα
Που εναι αδνατον να επισκευαστον

 Η Μουσικ Επιστρφει Σε Μνα Κολυμπντας

Ε, κριε, μισ λεπτ.
Απ πο πνε για το σπτι;
σβησαν το φως
και το σκοτδι κετεται στη γωνα.
Δεν υπρχουν πινακδες σ' αυτ το δωμτιο,
τσσερις γυνακες, πνω απ ογδντα,
λες τους με πνες.
Λα λα λα, η μουσικ επιστρφει σε μνα κολυμπντας
και νιθω τη μελωδα που ακουγταν
τη νχτα που με αφσαν
σ' αυτ το ιδιωτικ δρυμα πνω στο λφο.

Φαντσου το.
παιζε το ραδιφωνο
κι λοι εδ πρα ταν τρελο.
Μου ρεσε και χρεψα σε κκλο.
Η μουσικ χνεται πνω στη λογικ
και με κποιο παρξενο τρπο
η μουσικ βλπει περισστερα απ μνα.
Θλω να πω, θυμται καλτερα.
Το κρο του Νομβρη σ' ρπαζε απ' το λαιμ,
ακμα και τ' αστρια ταν δεμνα με λουρι στον ουραν
κι αυτ η σελνη, υπερβολικ φωτειν,
χωνταν μσα απ τα κγκελα για να μου κολλσει
να τραγοδι στο κεφλι.

χω ξεχσει λα τ' λλα.
Με δσαν σ' αυτ τη καρκλα στις οκτ το πρω
και δεν υπρχουν πινακδες να δεχνουν το δρμο,
και το ραδιφωνο παζει μνο του
και το τραγοδι που θυμται περισστερο απ μνα.
Ω, λα λα λα,
αυτ η μουσικ επιστρφει σε μνα κολυμπντας.
Τη νχτα που ρθα χρεψα σε κκλο
και δε φοβμουν.
Κριε;

Απ τη συλλογ Προς Το Μπντλαμ Κι Εν Μρει Προς Τα Πσω

-------------------------------------

  
Σημ: λα τα ποιματα εναι μετφραση της Δμητρας Σταυρδου κι εναι παρμνα απ το βιβλο με ττλο: Ανν Σξτον: Ποιματα και κυκλοφορε απ τις Εκδσεις Printa, τη επιμελεα Παυλνας Παμποδη, υπρχουνε δε και στο blog της:         

                  http://theannesextonblog.blogspot.com/

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers