-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

Marti Jose Julian:

   Βιογραφικ

     Για τη Κοβα, ο Χοσ Μαρτ (1853–1895) εναι ,τι για μας ο Κολοκοτρνης,
 για τη Σκωτα ο Γουλας: Απελευθερωτς! Μα μεγλη φυσιογνωμα δημιουργο κι αγωνιστ ολκερης της Αμερικς, εν θεωρεται ο πρωτεργτης-θεμελιωτς της κουβανζικης ποησης.
     Υπερασπστηκε τη πατρδα του Κοβα, τη "δικ του Αμερικ" κι αφοσιθηκε σ' αυτν τη μεγλη υπθεση. Αυτς ο αστς κι Ισπανς στη καταγωγ δε ζητοσε μνο την αναδιανομ του πλοτου και των περιουσιν. ξερε πως η κοινωνα που οραματζεται απαιτε κι να νου τπου νθρωπο.
     Ποιητς και κορυφαος μαχητς της Κουβανικς ανεξαρτησας, εναι απ τις πλον εμβληματικς φυσιογνωμες της ιστορας της Κοβας. Αποτλεσε σημεο αναφορς κι μπνευσης για τους ηγτες της Επανστασης στο νησ κι ιδιατερα για τους Τσε Γκεβρα και Φιντλ Κστρο.
    
ρχιζε να δημοσιεει ποιματα του σε τοπικς εφημερδες σε ηλικα μλις 16 ετν. Το 1869, η υποστριξη που παρεχε μσω των γραπτν του στους ξεσηκωμνους κουβανος ενντια στο αποικιοκρατικ καθεστς, τον βαλε σε σοβαρ προβλματα. Συνελφθη και καταδικστηκε σ' 6 χρνια καταναγκαστικ εργασα για προδοσα κι υποκνηση ανταρσας. Με παρμβαση των γονιν του η ποιν του μειθηκε, ο διος μως εξορστηκε στην Ισπανα.


                                    Το σπτι του

     Στην Ευρπη σποδασε νομικ συνεχζοντας ταυτχρονα να γρφει για τη κατσταση που επικρατοσε στη Κοβα. Την δια περοδο χρειστηκε να χειρουργηθε 2 φορς προκειμνου να διορθωθε η βλβη που 'χαν υποστε τα πδια του απ' τις χειροπδες των φυλακν. Το 1875 πει στο Μεξικ και ξαναβρσκεται με την οικογνεια του. Σε 2 χρνια δημοσευσε μεγλο αριθμ ποιημτων, μεταφρσεις αλλ κι να δικ του θεατρικ ργο, που παχτηκε σε θατρο του Μεξικ.

     

     Επστρεψε στη Κοβα το 1877 χοντας αλλξει νομα, αλλ μεινε λιγτερο απ μνα πριν φγει για Γουατεμλα, μσω Μεξικο. Εκε βρκε δουλει ως καθηγητς Φιλολογας και παντρετηκε τη Κρμεν Ζγιας Μπαζν. Στη θση του καθηγητ μεινε 1 τος καθς παραιτθηκε διαμαρτυρμενος για την δικη απλυση συναδλφου και συμπατριτη του απ' το διο τμμα. τσι, επστρεψε και πλι στη Κοβα και συνχισε να δουλεει ως καθηγητς. χι μως για πολ, μιας και κατηγορθηκε απ τις αρχς για συνωμοσα εναντον της ισπανικς αποικιοκρατας και πλι εξορστηκε στην Ισπανα. Απ κει φυγε για τη Να Υρκη.

                      

     Κατ τη διρκεια της παραμονς του στις ΗΠΑ, αποδεχθηκε ιδιατερα παραγωγικς. Υπηρτησε ως Πρξενος της Ουρουγουης, της Παραγουης και της Αργεντινς, γραψε ρθρα τσο στον τοπικ τπο σο και σ' εφημερδες χωρν της Λατινικς Αμερικς λειτουργντας τυπα ως ανταποκριτς. Την δια περοδο γραψε κποια απ’ τα σημαντικτερα του ποιματα εν προσπαθοσε με κθε τρπο να ενισχσει το κνημα ανεξαρτησας στη Κοβα που ολονα και δυνμωνε.

      
                           Στη μση με το πορο

     Το 1895 μαζ με μια ομδα εξριστων κουβανν, υπ την αρχηγα του Μξιμο Γκμεζ, αποβιβζεται στο νησ και παρνει μρος στον εθνικ απελευθερωτικ αγνα. Ο γεννημνος στην Αβνα απ πατρα Ισπαν, μητρα απ τα Κανρια Νησι και μεγαλτερος απ τις 7 αδελφς του, Χοσ Ζουλιν Μαρτ, σκοτθηκε σ' ενδρα το 1ο μνα του πολμου, στις 19 Μρτη 1895, πολεμντας εναντον των Ισπανν, μλις 42 ετν, αφο προηγουμνως αφοσιθηκε στη προετοιμασα του απελευθερωτικο αγνα, -χωρς μως να προλβει να δει τη χρα του να απελευθερνεται απ' τα δεσμ της ισπανικς αποικιοκρατας, κτι που συνβη το 1902.

     

    
Η ηρωοποηση του Μαρτ στα μτια των επμενων γενεν συνβη χι γιατ ταν κποιος πολεμιστς, στρατιωτικς η πολιτικς, αλλ διτι αφιρωσε τη ζω του για το σκοπ της κουβανικς ανεξαρτησας. Δεν μεινε στην ιστορα για στρατηγικς ικαντητες πολεμικς αρετς, αλλ για το γεγονς τι στο επκεντρο λων του των γραπτν -κι εν των γνει πνευματικν κληροδοτημτων- υπρχε η δψα για απελευθρωση της Κοβας απ τους αποικιοκρτες. Το ποιητικ και συγγραφικ του ργο αποτλεσε το πνευματικ ναυσμα για τη φλγα του απελευθερωτικο αγνα και γι’ αυτ γιορτζεται μχρι και σμερα στη Κοβα ως ο Εθνικς Ποιητς του νησιο.

    
                Η Σημαα κυματζει στον Ανδριντα του

     Ποιητς, δημοσιογρφος, επανασττης φιλσοφος, μεταφραστς, καθηγητς, εκδτης, πολιτικς αναλυτς. Αφιρωσε τη ζω του στην ανεξαρτησα της χρας του. Πλεψε για την εντητα των λαν της Λατινικς Αμερικς. Πλεψε χι μνο ενντια στους Ισπανος, αλλ κι ενντια στο
«θηρο» του βορρ. Οι φβοι του επιβεβαιθηκαν απ τις εξελξεις που ακολοθησαν, χι μνο στη πατρδα του, αλλ σ' λες, σχεδν, τις χρες της Ντιας Αμερικς.


                          Ανδριντας του

     Στα συγγρματα τους, τσον ο Γκεβρα σο κι ο Κστρο (πως κι λλα στελχη της μετπειτα Επανστασης), αναφρονται στο Μαρτ ως πηγ μπνευσης κι επαναστατικο πνεματος. Ως ελχιστο φρο τιμς στον πατριτη και ποιητ, η Κουβανικ κυβρνηση δωσε το νομα του στο διεθνς αεροδρμιο της Αβνας, μετονομζοντας το απ Ρνκο-Μπογιρος σε "Χοσ Μαρτ". Μνημεα του υπρχουν σε αρκετς πλεις αν τον κσμο, με πιο γνωστ αυτ στη Μαδρτη, στη Να Υρκη, στη Ρμη και στη Σφια!


                                    Στη Ρμη


                                        Στη Σφια


                                     Στη Μαδρτη


     Ο μεγλος Κουβανς επανασττης, το 1891 δημοσευσε στη Να Υρκη το περφημο δοκμι του "
Η Δικ Μας Αμερικ". Μαζ με μια ομιλα του που εναι γνωστ με τον ττλο "Μητρα Αμερικ", το δοκμιο αυτ αποτελε το ιδεολογικ μανιφστο, που με λιτ και κατανοητ τρπο, εκφρζει σκψεις κι ανησυχες απ τις ττε απειλς και την εξπλωση των ΗΠΑ. Η φρση «δικ μας Αμερικ» εναι η πιο αγαπημνη κφραση των κατοκων της Λατινικς Αμερικς. Κι ο Μαρτ θελε να κνει ολοφνερο το γεγονς τι υπρχει κι η λλη Αμερικ, η Αμερικ που «δεν εναι δικ μας».

                   
                                                  να χειργραφ του

   "
Οι λαο της «Δικς Μας Αμερικς» αποτελον μια μνον οικογνεια, προρχονται απ τον διο κορμ, χουν ναν μοιο σχηματισμ κι ανπτυξη. Οι χρες της γεννθηκαν απ τα δια «πονεμνα σπλχνα». Γι' αυτ κηρσσεται ως αναγκαα κι επεγουσα η εντητα. Οι Δημοκρατες θα σωθον ταν στηριχτον στη συντονισμνη δρση των λακν δυνμεων ττε θα εναι πραγματικ ελεθερες".

     Το 1894 γρφει:

     "Λμε λα, κι χι λαος, αυτν που κατοικε απ το Μπρβο μχρι τη Παταγονα".

    
Ο Μαρτ αναφρει για τους Βορειοαμερικνους:

    "Θεωρον
δικαωμ 
τους να τα 'χουν λα δικ τους. Οι Βορειοαμερικνοι περιφρονον κι εξολοθρεουν τους Ινδινους, εκμεταλλεονται τους μαρους. Πιστεουν τι οι χρες της Ντιας Αμερικς αποτελονται βασικ απ Ινδινους και μαρους. Γι' αυτ τις περιφρονον και θλουν να τις υποτξουν".

    
                    Στη Να Υρκη, Σντραλ Παρκ

     17 χρνια, μετ τον μεγλο και 10ετ, πως χαρακτηριστικ αναφρεται στην ιστορα, πλεμο που τλειωσε το 1878 με ττα των Κουβανν, στις 24 Φλεβρη 1895, ξσπασε ξαν πλεμος, που αυτ τη φορ εμψχωνε ο μεγλος Κουβανς εθνικς ρωας, Μαρτ. Οργνωσε, υποστριξε και συμμετεχε σε μια λακ εθνικοαπελευθερωτικ επανσταση. Χωρς να υπρχει ακμα η επδραση μιας εξελιγμνης και συνειδητς εργατικς τξης, μλησε απ ττε για διανομ της γης σε μια κοινωνα που ταν ακμα σε μεγλο βαθμ φεουδαρχικ και για ιστητα ανμεσα στις φυλς, μλις λγα χρνια μετ τη κατργηση της δουλεας για τους Αφρικανος. Κατηγρησε τον αντιδραστικ κλρο και ξεσκπασε τη πολιτικ των ΗΠΑ για τη Κοβα, που σκοπ εχε τη προσρτησ της. Οι ξεκαθαρισμνες απψεις του για τη κοινωνικοπολιτικ κατσταση στη Κοβα επηρασαν βαθι τη σκψη του Κστρο.

      
                                       Ο Τφος Του

----------------------------------------------------------------

                                 Η Δικ Μας Αμερικ

     Ο φαντασμνος χωριτης πιστεει τι ο κσμος ολκληρος εναι το χωρι του. Αρκε να εναι ο διος δμαρχος να μπορε να ταπειννει το αντζηλο που ξεμυλισε την καλ του και να αυγατανει το κομπδεμ του, για να νομσει τι λα πνε καλ στην οικουμνη, αγνοντας τους γγαντες με τις μπτες σαμε εφτ λεγες που εναι τοιμοι να τον ποδοπατσουν τη διαμχη στα ουρνια, ανμεσα στους κομτες που διασχζουν νυσταλοι τους αιθρες, καταβροχθζοντας κσμους.
     ,τι απομνει απ το χωρι στην Αμερικ, πρπει να ξεσηκωθε. Αυτο δεν εναι καιρο για να κοιμται κανες με τη σκοφια του πνου στο κεφλι, αλλ με πλα για μαξιλρι, πως καναν οι πολεμιστς του Χουν ντε Καστεγινος: τα πλα της λογικς, που υπερνικον λα τα λλα. Τα οδοφργματα των ιδεν αξζουν περισστερο απ τα πτρινα οδοφργματα.
     Καμα πλρη δε μπορε να χαρξει να νφος ιδεν. Μα ιδα γεμτη ενργεια, ταν ξεδιπλωθε ενπιον του κσμου τη κατλληλη στιγμ, μπορε να σταματσει ολκληρη αρμδα σιδερφραχτων πλοω ν, σαν τη μυστικ σημαα της θεας δκης. θνη που δε γνωρζονται μεταξ τους, εναι τρα ανγκη να βιαστον να γνωριστον, πως πρπει σε ανθρπους που ετοιμζονται να δσουν μχη, ο νας στο πλευρ του λλου. σοι κουνον απειλητικ τη γροθι ο νας στον λλον σαν ζηλιρικα αδρφια που διεκδικον το διο χωρφι, σαν τον χωρικ που εναι μικρ το σπτι του και φθονε τον λλον που το σπτι του εναι καλτερο , πρπει να ενσουν τα δυ τους χρια και να γνουν να. σοι κρβονται πσω απ μα παρδοση εγκληματικ προκειμνουν να βλουν χρι στη γη του αδερφο τους με σπαθ βαμμνο σε αμα που βγανει απ των δυ τους τις φλβες, πρπει να επιστρψουν τη γη στον αδερφ τους που χει δη τιμωρηθε αρκετ, αν δε θλουν ο λας να τους φωνζει κλφτες. Ο ντιμος νθρωπος δεν εξοφλε τα χρη τιμς με χρμα – τσο πει για κθε σφαλιρα που χει δεχθε.
     Δε μπορε πια να εμαστε νας λας που ζει πως τα φλλα στον νεμο, οι φυλλωσις μας γεμτες ανθος κι ετε να μαραινμαστε, ετε να σιγοραγουδμε στο λεος των χαδιν του λιου ετε να παραδρνουμε στις καταιγδες. Τα δντρα πρπει να μπουν στη σειρ για να μη περσει ο γγαντας με τις μπτες, σαμε εφτ λεγες! Εναι καιρς να δσουμε το παρν και να πορευτομε ενωμνα , να πυκνσουμε τις γραμμς μας πως οι φλβες του αργρου στα ριζ των νδεων.
     Μνο τα εφταμηντικα θα λιποψυχσουν. σοι δε πιστεουν στη χρα τους εναι νδρες πρωρα γεννημνοι και αδναμοι. Επειδ οι διοι δεν χουν κουργιο, το αρνονται και στους υπλοιπους. Τα ατροφικ μικρ τους χρια -νχια βαμμνα, μπρτσα στολισμνα με βραχιλια, χρια του Παρισιο και της Μαδρτης- δε μπορον να φτσουν οτε στα πιο χαμηλ κλαρι του δντρου, και δηλνουν τι να ττοιο ψηλ δντρο εναι αδνατο να το σκαρφαλσει νθρωπος. Ττοια βλαβερ ντομα που ροκανζουν τα κκκαλα της χρας που τους θρφει, πρπει να φορτωθον σε καρβια και να φγουνε γι’ αλλο. Αν εναι Παριζινοι απ τη Μαδρτη, ας παν στο Πρδο, στο φως των φαναριν, στου Tortoni για σορμπ. Γιοι που ντρπονται που ο πατρας τους εναι μαραγς! Γννημα θρμμα της Αμερικς και ντρπονται γιατ η μνα τους φορ ινδινικη ποδι! Ντρπονται για τη μνα που τους ανθρεψε και την απαρνονται οι αλτες, τη παρατνε ρρωστη, στο κρεβτι του πνου! Ποιος, λοιπν, εναι νδρας; Αυτς που παραστκει στη μητρα του και τη φροντζει στην αρρστια της αυτς που τη βζει να ξενοδουλεει και ζει σε βρος της σε χρες κφυλες, φορντας φανταχτερς γραβτες και καταριται τη μτρα που τον γννησε, με τα σημδια του προδτη χαραγνα στη πλτη του φρκου του;
     Αυτο λοιπν οι γιοι της δικς μας Αμερικς που θα τη σσουν οι Ινδινοι της και που συνχεια προχωρ μπροστ, αυτο οι λιποττες οπλοφορον και χουν ενταχθε σρα στρατεματα της Βρειας Αμερικς που πνγει τους Ινδινους στο αμα και πει απ το κακ στο χειρτερο! Οι ευασθητες αυτς υπρξεις εναι νδρες που αρνονται να δουλψουν σαν νδρες! Μπως ο Ουσινγκτον, που τους φτιαξε ττη χρα αυτ, πγε να ζσει με τους γγλους, εν τους βλεπε να μχονται κατ της διας του της χρας; Αυτο οι «φανατικο» της Τιμς, σρνουν τη τιμ τους σε ξνη γη, πως καναν οι ομοδετες τους κατ τη Γαλλικ Επανσταση με τους χορος τους, τους προσποιητος τρπους τους και τα μοναδικ, παρατραβηγμνα τους ρο.
     Γιατ σε ποι λλα μρη της γης μπορον να εναι οι νθρωποι πιο περφανοι, απ’ τι στις πολπαθες αμερικανικς μας Δημοκρατες, που ορθθηκαν μσα απ τις βουβς μζες των Ινδινων, πνω στα ματωμνα χρια εκατ αποστλων, μσα στον αχ της μχης ανμεσα στο βιβλο και το θυμιατρι. Ποτ λλοτε στην ιστορα δεν χουν σφυρηλατηθε τσο ενωμνα και προχωρημνα θνη, σε τσο σντομο χρονικ διστημα, απ τσο ετερκλητα στοιχεα. Ο αλαζνας πιστεει τι η οικουμνη χει πλαστε για να του χρησιμεει ως βθρο, επειδ τυχανει να χει ωραα πνα ευφρδεια στην ομιλα, και κατηγορε τη γη που τον γννησε τι εναι χρηστη και πρα απ κθε σωτηρα γιατ τα παρθνα της δση της δεν καταφρνουν να του παρχουν τα μσα να ταξιδεει διαρκς αν τον κσμο ως δισημος πολιτικς ανρ, να καβαλει πνι απ τη Περσα και να χαρεται τη σαμπνια του σαν μεγιστνας. Ανκανη δεν εναι η νεογννητη χρα που αναζητε μορφς που να την εξυπηρετον και να χρσιμο εργαλεο, αλλ αυτο που προσπαθον να διοικσουν ιδιμορφους λαος, με ταμπεραμντο μοναδικ και βαιο, σμφωνα με νμους που χουν κληροδοτηθε απ τσσερις αινες ευλευθερας στις Ηνωμνες Πολιτεες και δεκαεννα αινες μοναρχας στη Γαλλα. Η διακρηξη του Χμιλτον δε μπορε να κψει τη φρα του καβαλρη της κοιλδας. Μα φρση που ξεστομζει ο Σιεγς δε μπορε να ξανψει το αμα της ινδινικης φυλς που λιμνζει.
     Προκειμνου να κυβερνσει καλ, πρπει κανες να βλπει τα πργματα πως χουν. Ο ικανς κυβερντης στην Αμερικ δεν εναι αυτς που ξρει να διοικε Γερμανος Γλλους, αλλ εκενος που γνω ρζει απ τι στοιχεα εναι φτιαγμνη η χρα του και πως μπορε να βαδσει οδηγντας τα στην εντητα για να φτσει, μσα απ μεθδους και θεσμος που πηγζουν απ την δια τη χρα, στην επιθυμητ κατσταση που ο κθε ανθρωπος φτνει στην αυτοπραγμτωση και στην αυτογνωσα, και λοι μπορον να χαρονται την αφθονα που η φση χαρσει σε σους απ τον λα τη γονιμοποιον με το μχθο τους και την υπερασπζονται με τη ζω τους. Η διακυβρνηση πρπει να γεννιται μσα απ την δια τη χρα. Το πνεμα της διακυβρνησης πρπει να εναι το διο με το πνεμα της χρας. Η δομ της πρπει να συμμορφνεται με καννες που ταιριζουν στη χρα. Η καλ διακυβρνηση δεν εναι τποτα παραπνω απ την ισορροπα ανμεσα στα φυσικ στοιχεα της χρας.
     Γι’ αυτ και στην Αμερικ το βιβλο που εισγεται απ’ ξω, το χει νικσει ο φυσικς νθρωπος. Οι φυσικο νθρωποι χουν νικσει τους τεχνητος γραμματιζομενους. Ο αυτχθονας μιγς χει νικσει τον εξωτικ κρεολ. Δεν υπρχει κποιος πλεμος ανμεσα στον πολιτισμ και τη βαρβαρτητα, αλλ ανμεσα στη κβδηλη σοφα και τη φση. Ο φυσικς νθρωπος εναι καλς και σβεται και επιβραβεει την αντερη διανοητικ ικαντητα σο αυτ δε στρφει τη ταπεινοφροσνη που τον διακρνει ενντι του δεν τον προσβλλει απαξινοντς τον, κτι που ο φυσικς νθρωπος ποτ δε συγχωρε, ντας διατεθειμνος να ξανακερδσει με τη βα τον σεβασμ που του χει πληγσει τη περηφνια του χει απειλσει τα συμφροντ του. Οι τραννοι της Αμερικς, χουν αναρριχηθε στην εξουσα ακριβς προσαρμοζμενοι σε αυτ τα περιφρονημνα στοιχεα, και χουν πσει απ τους θκους τους τη στιγμ που τα προδδουν. Οι Δημοκρατες χουν πληρσει το βαρ τμημα της τυρρανας για την ανικανητ τους να αναγνωρσουν τα γνσια αυτ στοιχεα τω ν χωρν τους και να αντλσουν απ τα στοιχεα αυτ τη πρπουσα μορφ διακυβρνησης, για να κυβερνσουν ανλογα. Σε να ττοιο νο θνος, ο κυβερντης εναι εξ ορισμο δημιουργς.
     Σε λαος που απαρτζονται απ στοιχεα απολτιστα μαζ και πολιτισμνα, θα κυριαρχσουν τα απολτιστα επειδ χουν συνηθσει να επιτθενται και να διασκεδζουν τις αμφιβολες με τις γροθις τους στις περιπτσεις που οι πολιτισμνοι χουν αποτχει στην τχνη της διακυβρνησης. Η απολτιστη μζα εναι νωθρ και συνεσταλμνη στο πεδο της διανησης και απαιτε να διοικεται σωστ’ εν μως η κυβρνηση τη βλπτει, ττε τη ξφορτνεται και κυβερν αυτ. Πως μπορον τα πανεπιστμια να διαμορφσουν κυβερντες αν δεν υπρχει οτε να πανεπιστμιο στην αμερικανικ πειρο, που να διδσκει το πλον θεμελιδες στοιχεο της τχνης της διακυβρνησης: την ανλυση των ιδιμορφων στοιχεων των λαν της Αμερικς; Οι νοι παρνουν τον δρμο της ζως μαντεοντας και φορντας γινκικα γαλλικ ματογυλια, με την ελπδα να διοικσουν να λα που δε γνωρζουν καν. Στον πολιτικ στβο, πρπει να απαγορεεται η εσοδος σε σους αγνοον τα στοιχειδη της πολιτικς. Τα λογοτεχνικ βραβεα δε πρπει να απονμονται στην ωραιτερη ωδ, αλλ στη καλτερη μελτη των πολιτικν δεδομνων της χρας που ζει κανες. Εφημερδες, πανεπιστμια και σχολεα πρπει να προωθον τη μελτη των πραγματικν συνθηκν της χρας. Να τις γνωρζει και μνο κανες εναι αρκετ, χωρς υπεκφυγς και περιττς φλυαρες’ γιατ ποιος παραβλπει στω και να κομμτι της αλθειας, ετε επτηδες ετε απ αμλεια, εναι καταδικασμνος να αποτχει εξαιτας ακριβς του κομματιο της αλθειας που του λεπει. Η αλθεια που αποκρπτεται τρφεται απ την αμλεια και γκρεμζει ποιο οικοδμημα χτιστε χωρς αυτν. Εναι ευκολτερο να επιλυθε να πρβλημα ταν τα συστατικ του στοιχεα εναι γνωστ, παρ ταν εναι γνωστα.
     ρχεται με τη σειρ του ο φυσικς νθρωπος, ρωμαλος και αγανακτισμνος και ανατρπει λα τα δκαια που χουν συσσωρευτε μσα στα βιβλα, διτι δεν τον κυβερνον σμφωνα με τις πρδηλες ανγκες της χρας.
     Γνωρζω σημανει επιλω. Να γνωρζεις τη χρα σου και να τη κυβερνς με βση τη γνση εναι ο μνος τρπος να την απελευθερσεις απ τη τυρρανα. Το ευρωπακο πανεπιστμιο πρπει να υποκλιθε μπροστ στο πανεπιστμιο της Αμερικς. Η ιστορα της αμερικανικς ηπερου, απ τους νκας ως τις μρες μας, πρπει να διδσκεται λεπτομερς, ακμη κι αν αυτ σημανει τι δε θα διδσκονται οι ρχοντες της Ελλδας. Η δικ μας Ελλδα πρπει να χει προβδισμα απναντι στην Ελλδα που δεν εναι δικ μας. Την χουμε πιτερο ανγκη. Εθνικο πολιτικο νδρες πρπει να αντικαταστσουν τους διαχειριστς της εξουσας που εναι ξνοι στη νοοτροπα. Ας μπολιαστον οι Δημοκρτες με τον κσμο ολκληρο, μα ο κορμς πρπει να εναι δικς μας. Ας σωπσει πια ο ηττημνος σοφολογιτατος, γιατ για κανναν λλο τπο δε μπορε να νιθει κανες περηφνια σο για τις πολπαθες Δημοκρατες μας.
     Με το κομποσκονι οδηγ και με λευκ πρσωπο και πολχρωμο σμα Ινδινου και κρεολο μπκαμε, ατρμητοι, στον κσμο των εθνν. Με το λβαρο της Παναγας ρθαμε να κατακτσουμε την Ελευθερα. νας παπς, μερικο υπολοχαγο και μα γυνακα, σκωσαν το Μεξικ πνω στους μους των Ινδινων. Μα χοφτα ηρωικν φοιτητν, που εχαν διδαχθε τη γαλλικ ελευθερα απ ναν Ισπαν ιερωμνο, οδγησαν τη Κεντρικ Αμερικ στην εξγερση κατ της Ισπανας, υπ τις διαταγς ενς Ισπανο στρατηγο. Με τον μανδα της μοναρχας και τον λιο στο στθος, οι Βενεζουελνοι στον Βορρ και οι Αργεντνοι στο Ντο βλθηκαν να ξεσηκσουν τους λαος. ταν οι δο ρωες ρθαν σε σγκρουση και η πειρος ετοιμαζταν να συγκλονιστε, ο νας τους -κι χι ο ελσσων- παρδωσε στον λλον τα ηνα. Και καθς ο ηρωισμς σε καιρος ειρνης σπανζει επειδ δεν χει τση αγλη σο σε καιρος πολμου, καθς εναι ευκολτερο να πεθνει κανες νδοξα παρ να σκεφτε ορθολογικ, καθς εναι ευκολτερο να κυβερνσεις ταν το φρνημα εναι υψηλ κι επικρατε πνεμα εντητας, παρ μετ τη μχη να καθοδηγσεις ανθρπους που σκφτονται διαφορετικ, αλαζονικ, εξωτικ φιλδοξα, καθς οι δυνμεις που γεννιονται μσα απ τον επικ αγνα -με την αιλουροειδ πονηρι του εδους μας και πιεζμενες απ το βρος της σκληρς πραγματικτητας- υπονμευαν ολονα το νο οικοδμημα, που, με τα τραχι και μοναδικ χματα της μιγδας Αμερικς μας, με τους ξυπλυτους λαος και τους φρακοφορεμνους απ το Παρσι, υψωνταν μα σημαα δανεισμνη απ λαος που εχαν ανατραφε μσα στη διαρκ πρακτικ της ελευθερας και του ορθολογισμο, καθς τα ιεραρχικ δομημνα συντγματα των αποικιν αντιστκοταν στη δημοκρατικ οργνωση των Δημοκρατιν, καθς οι γραβατομνες πρωτεουσες φηναν τις χωριτικες μπτες στο προθλαμο της εισδου κι οι πολυδιαβασμνοι σωτρες ταν ανκανοι να νισουν τι η επανσταση νκησε επειδ ξεπηδοσε απ τη ψυχ του λαο και τι με τη ψυχ αυτ πρεπε να κυβερνσουν, χι χωρς αυτν εναντον της- η Αμερικ ρχισε να υποφρει, να υποφρει ακμα και απ το βρος της προσπθειας να συμφιλισει εχθρικ μεταξ τους και παρταιρα στοιχεα που χει κληρονομσει απ να δεσποτικ και διεστραμμνο αποικιστ με ιδες και μεθδους εισαγωγς που, καθς εναι σχετες με τη τοπικ πραγματικτητα, ρθαν να επιβραδνουν την ανπτυξη ορθολογικν κυβερνσεων. Η πειρος που επ τρεις αινες σπαρταροσε κτω απ τον ζυγ ενς καθεσττος που αρνιταν στους λαος το δικαωμα να κνουν χρση της λογικς τους, τρα -παραμελντας και κωφεοντας απναντι στους αδαες που τσο συνβαλαν στο λυτρωμ της- αποκτ μα διακυβρνηση που βασζεται στον ορθ λγο, τον ορθ λγο που ανκει σε λους για το κοιν καλ, χι στο πανεπιστημιακ ορθ λγο των λγων που επιβλλεται στον χωριτικο ορθ λγο των πολλν. Το πρβλημα της ανεξαρτησας δεν ταν ανα αλλξουν οι μορφς, αλλ να αλλξει το πνεμα.
     πρεπε να δημιουργηθε να κοιν μτωπο με τους καταπιεσμνους, τσι στε να εξασφαλσουμε να νο σστημα που να αντιτθεται στα συμφροντα και τις συνθειες διακυβρνησης των καταπιεστν. Η τγρη που τη τρμαξε το μπαροτι, επιστρφει τη νχτα στο διο μρος για να παγιδψει τη λεα της. Σκοτνεται με τα νχια της γυμν και με τις φλγες να ξεπηδον απ τα μτια της. Δεν την ακος που ζυγνει γιατ πλησιζει με βελοδινη πατημασι. Το θραμα ξυπν ταν η τγρη εναι δη επνω του. Η αποικα ζει ακμα στα σωθικ της Δημοκρατας κι η δικ μας Αμερικ προσπαθε να σσει μνη τον εαυτ της απ τα δια της τα τερστια λθη -την αλαζονεα των πρωτευουσν της, τον τυφλ θραμβο της περιφρονημνης αγροτις της, την υπρμετρη εισαγωγ ξνων ιδεν και μοντλων, τη κακβουλη και ανρμοστη απαξωση των αρχγονων φυλν- με τη βοθεια της υψηλτερης αρετς, εμπλουτισμνης με το απαρατητο αμα, που διακρνει τη Δημοκρατα που αγωνζεται ενντια στην αποικα. Τγρη καραδοκε πσω απ κθε δντρο και στνει ενδρα σε κθε στροφ του δρμου. Θα πεθνει με τα νχια γυμν και με φλγες να ξεπηδον απ τα μτια της.
     Αλλ
«οι χρες αυτς θα λυτρωθον», πως εξγγειλε ο Αργεντινς Ριβαδβια, του οποου η μνη αμαρτα ταν τι υπρξε νας λεπτς νθρωπος σε ξεστους καιρος. Δε φυλ κανες τη ματστα του σε βελοδινο θηκρι, οτε μπορε να παρατσει κανες τη παραδοσιακ λγχη με το κοντ κοντρι σε μα χρα που κερδθηκε με αυτν, μνο και μνο επειδ στκεται ξω απ τη πρτα του κοινοβουλου του Ιτουρμπδε κι απαιτε «να ανακυρηχθε σε αυτοκρτοραο ξανθομλλης». Οι χρες αυτς θα λυτρωθον γιατ, με την ιδιοφυ συνασθηση του μτρου που προρχεται απ την ρεμη αρμονα της Φσης και φανεται να επικρατε στην πειρο του φωτς, γεννιται νας νος νθρωπος, νας νθρωπος που χει εντρυφσει στη κριτικ σκψη που στην Ευρπη χει αντικαταστσει των ανεθυνων αυτοσχεδιασμν με την οποα ταν διαποτισμνη η προηγομενη γενι: ο πραγματικς νθρωπος για αυτος τους συγκεκριμνους καιρος.
     μασταν μα φασματικ μορφ που διθετε στθος αθλητ, χρια δανδ και μυαλ παιδιο. μασταν νας μασκαρς με αγγλικ παντελονκια, παριζινικο γιλκο, σακκι βορειοαμερικνικο και καπελκι ισπανικ. Ο Ινδινος, σιωπηλς, φερνε βλτες γρω μας και παιρνε τα βουν για να βαπτσει τα παιδι του στη κορυφ. Ο Μαρος τα βρδια δειαζε τον πνο της καρδις του στο τραγοδι, μνος και γνωστος πλι στα ποτμια και τα γρια ζα. Ο χωρικς, ο δημιουργς, στρεφε τη τυφλ του αγανκτιση ενντια στην ακατδεχτη πλη, ενντια στα δια του τα παιδι. σο για μας, δεν μασταν παρ σιρτια και τβεννοι πανεπιστημιακο σε χρες που εχαν ρθει στον κσμο φορντας πδιλα απ καναβτσο στα πδια και δερμτινη κορδλα στο μτωπο. Ιδιοφυα θα σμαινε να αδλφωνε κανες, με τη γενναιοδωρα και το θρρος των ιδρυτν των χωρν μας, τη δερμτινη κορδλα με τη τβεννο, να λτρωνε τον Ινδινο, να φηνε αρκετ χρο στον Μαρο, να στριζε την ελευθερα στο σμα αυτν που εξεγρθηκαν στο νομ της και την κατκτησαν.
     Δεν μας χουν μενει παρ μνο ο δικαστς, ο στρατηγς, ο γραμματιζομενος και ο καρδινλιος. Οι νοι, αγγελικ αθοι, παγιδευμνοι σαν σε πλοκμια χταποδιο, ορμον προς τα ουρνια για να πσουν ξαν στη γη, με μα στερα δξα και με το κεφλι στεφανωμνο με σννεφα. Ο φυσικς νθρωπος, σπρωγμνος απ το νστικτο, κανε πρα τα σκπτρα των οφκιων μσα στον τυφλ του θραμβο. Οτε στο βιβλο του Ευρωπαου, οτε στο βιβλο του Γινκη θα βρομε τη λση του ισπανοαμερικανικο γρφου. Δοκιμσαμε το μσος και κθε χρνο πηγαναμε απ το κακ στο χειρτερο. Αποκαμωμνοι απ το χρηστο μσος, αποκαμωμνοι απ την αντσταση του βιβλου ενντια στη λγχη, του ορθολογισμο ενντια στο θυμιατρι, της πλης ενντια στο χωρι, απ την αδνατη κυριαρχα που ασκον οι διαιρεμνες κστες των πλεων πνω στο φυσικ θνος -πτε πολυτραχο και πτε αδρανς- αρχσαμε, σχεδν ασυνεδητα, να δοκιμζουμε την ...αγπη. Οι λαο ορθνονται και χαιρετον ο νας τον λλον.
«Πως εμαστε;» ρωτον. Και αποκρινμενος ο νας στον λλο βρσκουν απαντσεις. ταν παρουσιζεται να πρβλημα στο Κοχμαρ, δε ψχνουν για λσεις στο Ντνζιγκ.
     Τα φρκα παραμνουν γαλλικ, αλλ η σκψη χει αρχσει να εναι αμερικανικ. Η νεολαα της Αμερικς ανασκουμπνεται, βζει τα χρια της βαθι στη ζμη και τη ζυμνει μχρι να φουσκσει με τον ιδρτα της. χει καταλβει τι το κακ χει παραγνει με τη μμηση και τι το κλειδ της σωτηρας εναι η δημιουργα. Το κρασ μπορε να το φτιχνουμε απ πλτανος (σ.σ., εδος στυφς μπαννας), αλλ ακμα κι αν εναι ξιν, εναι το δικ μας κρασ! χει γνει πλον κατανοητ, τι η μορφ διακυβρνησης μας χρας πρπει να εναρμονζεται με τα φυσικ της στοιχεα, τι οι απλυτες ιδες, για να μην αποτχουν μσα απ τις εσφαλμνες μορφς, πρπει να παρνουν μορφς συγκεριμνες και σχετικς’ τι η ελευθερα, για ναναι βισιμη, πρπει να εναι ειλικρινς και απλυτη, τι αν η Δημοκρατα δεν εναι ανοικτ σε λους και δε προχωρ μπροστ με λους μαζ, ττε η Δημοκρατα πεθανει. Η τγρη που βρσκεται μσα, χει μπει απ τη χαραμδα. Το διο κι η τγρη που καραδοκε απ' ξω.
     Ο στρατηγς περιορζει το ιππικ στο βηματισμ του πεζικο, γιατ αν μενει πσω το πεζικ, το ιππικ θα περικυκλωθε απ τους εχθρος. Η στρατηγικ εναι πολιτικ. Οι λαο πρπει να ζουν σε μα ατμσφαιρα ελεθερης κριτικς, γιατ η κριτικ εναι υγεα, πντα μως ταν γνεται με μα καρδι και ναν νου. Να σκβεις προς τους δυστυχισμνους και να τους σηκνεις στα χρια σου! Με τη φλγα της καρδις μας να βγλουμε την Αμερικ απ τον πγο. Να ξεχυθε σφριγηλ και να τρξει ελεθερα στις φλβες το φυσικ αμα της χρας! ρθιοι, με τα γελαστ μτια των εργατν, χαιρετιονται -λα προς λα- οι νοι Αμερικανο. Αναδεικνονται οι φυσικο κυβερντες μσα απ τη μελτη της Φσης. Διαβζουν για να εφαρμσουν και χι για να αντιγρψουν. Οι οικονομολγοι μελετον τις δυσκολες στη πηγ τους. Οι ρτορες αρχζουν να μιλον νηφλια. Οι δραματουργο ανεβζουν στη σκην χαρακτρες ιθαγενες. Οι ακαδημες καταπινονται με πρακτικ ζητματα. Η ποηση κνει πρα τον υπρμετρο λυρισμ του Θοργια και κρεμ το πολχρωμο γιλκο της στο δντρο της δξας. Η πεζογραφα, επιλεκτικ και σπινθηροβλα, γεμζει νες ιδες. Οι κυβερντες, στις δημοκρατες των Ινδινων, μαθανουν τη γλσσα τους.
     Η Αμερικ σταδιακ λυτρνεται απ’ λους τους κινδνους της. Πνω σε ορισμνες δημοκρατες, συνεχζει να κοιμται το χταπδι. λλες ξεχνονται ορθς, οδηγημνες απ τους νμους της ισορροπας, βζουν το πδι στη θλασσα, να αναπληρσουν τους χαμνους αινες με μα βιασνη ξφρενη και θεκ. λλες, ξεχνντας τι ο Χουρες γυρνοσε με μα καρτσα που την σερναν μουλρια, δρνουν το ρμα τους στον νεμο με μα σαπουνφουσκα για καροτσρη. Η δηλητηριδης χλιδ, εχθρς της ελευθερας, διαφθερει τον ελαφρμυαλο νθρωπο και ανογει τη πρτα στον ξνο. Σε λλες ορθνεται, ποτε απειλεται η ανεξαρτησα, το επικ πνεμα και η ανδρεα. λλες, μσα απ τους αδηφγους πολμους ενντια στους γετονς τους, εκτρφουν να στρατ ικαν να τις καταβροχθσει. σως μως η δικ μας Αμερικ διατρχει τρα ναν λλο κνδυνο, που δε προρχεται απ την δια, αλλ απ τις διαφορς ως προς τη προλευση, τις μεθδους και τα συμφροντα που υπρχουν ανμεσα στα δο τμματα της ηπερου. ρχεται η ρα που τη πλησιζει, ζητντας τις πιο στενς σχσεις, νας επιχειρηματικς και δυναμικς λας που δε τη γνωρζει και την απεχθνεται. Και καθς οι ρωμαλοι λαο, αυτοδημιοργητοι με το νμο και το πιστλι, δεν αγαπον παρ τους ρωμαλους λαος’ καθς η εποχ της παραφροσνης και της φιλοδοξας -κτι που η βρεια Αμερικ μπορε να αποβλει αν πρυτανεσουν τα αγντερα στοιχεα του αματς της πλι μπορε να κυριευτε απ αυτν αν επικρατσουν οι εκδικητικς και πρστυχες μζες της, η παρδοση της επκτασης που χει κληρονομσει τα συμφροντα ενς ισχυρο νδρα- δεν εναι τσο κοντ μας, ακμη και στα μτια του πιο φοβισμνου παρατηρητ, στε να μην χουμ χρνο να δοκιμσουμε τον εναλλακικ τρπο της διακριτικς και επμονης περηφνιας, προκειμνου να την αντιμετωπσουμε και να την αποτρψουμε’ καθς το καλ νομα που χει ως Δημοκρατα μπροστ στα παρατηρητικ μτια των λαν του κσμου βζει στη βρεια Αμερικ να χαλινρι που δε κβεται εκολα απ τις παιδαριδεις προκλσεις, την επιδεικτικ αλαζονεα, τις πατροκτνες ριδες μεταξ των λαν της δικς μας Αμερικς.
     Πιεστικ ανγκη για τη δικ μας Αμερικ εναι να δεχνουμε αυτ που εμαστε: ενωμνοι στη ψυχ και συσπειρωμνοι σε να σκοπ υπερνικμε γοργ το καταπιεστικ μας παρελθν και δε μας αμαυρνει παρ το καρπερ αμα, απ τα χρια που αγωνζονται να κνουν πρα τα χαλσματα και τα σημδια απ τις πληγς που μας χουν ανοξει οι παλιο μας αφντες. Η περιφρνηση που μας δεχνει ο ισχυρς αυτς γετονας που δε μας γνωρζει εναι ο μεγαλτερος κνδυνος για τη δικ μας Αμερικ. Και μια που πλησιζει η μρα που θα μας χτυπσει τη πρτα, εναι επιτακτικ αναγκαο ο γετονας να μας γνωρσει, το συντομτερο, για να μη μας περιφρονε. Απ γνοια μπορε ακμα και να λθει να βλει τα χρια του πνω μας. ταν μας γνωρσει, μως, θα αποτραβξει τα χρια του απ σεβασμ. Πρπει κανες να χει εμπιστοσνη στα καλτερα στοιχεα που χει νας νθρωπος και να φυλγεται απ τα χειρτερα. Πρπει κανες να δνει την ευκαιρα στα καλτερα στοιχεα να αναδειχθον για να επικρατσουν στα χειρτερα. Αλλις επικρατε πντα το κακ. Οι λαο πρπει να τιμωρον σκληρ σους υποθλπουν ανφελα μση καθς και σους δεν τους λνε γκαιρα την αλθεια.
     Δε μπορε να υπρχει χθρα φυλετικ, γιατ δεν υπρχουν φυλς. Οι διανοητς της δεκρας με τη φτωχ τους σκψη, ζεστανουν και ξανασερβρουν τις
«φυλς» που ανακλυψαν σε κποια βιβλιοθκη φυλς που ο αντικειμενικ σκεπτμενος ταξιδιτης και ο καλοπροαρετος παρατηρητς ψχνουν αλλ ποτ δε βρσκουν στη δικαιοσνης της Φσης, απ’ που πηγζει η οικουμενικ ταυττητα του ανθρπου, ξεπηδντας απ τον θραμβο της αγπης και την ανσυχη δψα για ζω. Οι ψυχς, σες και αινιες, εκπορεονται απ σματα που διαφρουν στο σχμα και στο χρμα. ποιος καλλιεργε και διαδδει τον ανταγωνισμ ανμεσα στις φυλς αμαρτνει κατ της ανθρωπτητας. ταν μως, στο χωνευτρι των διαφορετικν λαν, σχηματζεται νας νος λας, αποκρυσταλλνονται ορισμνα ζωτικ, ιδιατερα χαρακτηριστικ ως προς τον τρπο σκψης και τις συνθειες, τον επεκτατισμ και την επκταση σε να εδφη, την αλαζονεα και την απληστα, χαρακτηριστικ που, εν στην αρχ παραμνουν σε λανθνουσα κατσταση και αποτελον εσωτερικ υπθεση της χρας, θα μποροσαν -σε περοδο εσωτερικν ανακατατξεων και μσα απ τη ταχτητα με την οποα προχωρ η διαδικασα διαμρφωσης των εχθρικν χαρατηριστικν- να μετατραπον σε σοβαρτατη απειλ για τις αδναμες και απομονωμνες γειτονικς χρες που η ισχυρ χρα θεωρε καττερες και αναλσιμες. Αυτ η θεωρα εκολα περν στη πρξη.
     Δε θα πρεπε κανες, ωστσο, σαν τον μνησκακο επαρχιτη, να υποθσει τι ο ανοικτχρωμος λας της ηπερου εναι μοιραα κι μφυτα κακς, μνο και μνο επειδ δε μιλ τη γλσσα μας’ δε βλπει τον κσμο με τον διο τρπο πως εμες χει διαφορετικς απ εμς πολιτικς αγκυλσεις  δε βλπει με καλ μτι τους ευξαπτους λαος που το δρμα τους χει το χρμα του σταριο δε δικειται φιλικ, μσα απ την αββαιη ακμα κυριαρχα τους, προς σους εναι λιγτερο ευνοημνοι απ την Ιστορα, αλλ παρ’ λα αυτ, τραβον τον δρμο προς τη Δημοκρατα με ηρωκς δρασκελις, οτε πρπει να αποκρπτονται τα προφαν δεδομνα του προβλματος αυτο που μπορε να επιλυθε για χρη της ειρνης των μελλοντικν αινων, μσα απ την γκαιρη μελτη του και τη σιωπηρ και επεγορα εντητα της ψυχς ολκληρης της ηπερου.
     Γιατ ο μνος της ομοψυχας χει αρχσει δη να αντηχε’ η σημεριν γενι κουβαλ στους μους της την εργαζμενη Αμερικ, προχωρντας στον δρμο που νοιξαν οι μεγαλοπρεπες πατρες της. Απ το Ρο Μπρβο ως τα στεν του Μαγγελνου, καβλα στη ρχη του Κνδορα, σκρπισε ο Μγας Σεμ (σ.σ. Θες στη γλσσα των Ιθαγενν Αρουκο), στα λατινογεν θνη της ηπερου και στα πονεμνα νησι του πελγους, τον σπρο της νας Αμερικς.

       El Partido Liberal                                  Μεξικ, 30 Ιανουαρου 1891


Θλω Tον Kσμο N' Aφσω

Θλω ν' αφσω τον κσμο
με το πιο απλ τρπο:
Πνω σε κρο απ πρσινα φλλα
να με ταξιδψουνε στο θνατο

Μη με βλουν στο σκοτδι
να πεθνω σαν προδτης!
Εμαι καλς κι οι καλο
πεθανουνε κοιτζοντας τον λιο!

Με Την νοιξη

Με την νοιξη
ρχεται το τραγοδι,
Η γλυκει θλψη
κι η ρωμαλα αγπη.

Με την νοιξη
ρχεται η αδημονα
στο φυλακισμνο πουλ
που θλει να πετξει.

Γρας δεν υπρχει ευγενστερο
για την ευδαιμονα,
υπρχει μνον νας βασιλις:
Ο νεκρς εναι ο βασιλις.

Φυτεω να Ρδο Λευκ

Φυτεω να ρδο λευκ
και τον Ιολη και το Γενρη.

Για το φλο τον αληθιν
Που τμια το χρι του μου δνει
και για το σκληρ που ξεριζνει
τη καρδι μου και δε ζω.

δε φυτεω τσουκνδες αγκθια:
να λευκ ρδο φυτεω...

Στχοι Απλο (Νο 5)

Αν δετε να λφο αφρο
εναι η ποηση μου
Η ποηση μου εναι βουν,
να φτερ βεντλιας.

Τα ποιματ μου εναι, σα στιλτα
απ λουλοδια σπαρμνα, ως τη λαβ.
Η ποηση μου εναι σα πηγ
καταρρκτη, απ κοραλλιογεν νερ.

Τα ποιματ μου εναι απ λαμπερ πρσινο
Κι απ κκκινο της φωτις.
Η ποηση μου εναι σα πληγωμνο ελφι
που ψχνει καταφγιο στο δσο.

Τα ποιματα μου εκλιπαρονε την αντρεα:
Τα ποιματα μου, μικρ κι ειλικριν,
χουνε τη δναμη του ατσαλιο,
που πελεκ σπαθι!

Ονειρεομαι Ξπνιος

Μρα και νχτα πντα
ονειρεομαι με μτια ανοιχτ...

Και πνω απ τα αφρισμνα κματα,
της απραντης αγριεμνης θλασσας,

Και πνω απ την μμο της ερμου
που στροβιλζεται...

Κι ταν χαρομενα ιππεω τον απαλ λαιμ
ενς γριου λοντα,
Κυραρχος της καρδις μου,

Βλπω πντα να μικρ παιδ να επιπλει
και να μου φωνζει!

------------------------------------------------------------

Σημ Δικ μου:  Αυτ η ανρτηση ανκει κατ 99% στο φλο και συνεργτη του Στεκιο, Χρστο Σωτηρπουλο, τον οποον ευχαριστ και δημοσως λλη μια φορ!

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers