-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

:

                                      Βιογραφικ

     Ο Νικολ Ογο Φσκολο γεννθηκε στη Ζκυνθο 6 Φλεβρη 1778. τανε γιος του Ιταλοκερκυραου γιατρο Αντρα Φσκολο και της Ζακυνθινς Διαμαντνας Σπαθ. Μικρς πγε με την οικογνεια του στη Δαλματα που ο πατρας του εργστηκε στο νοσοκομεο του Σπαλτου. ταν ο Φσκολος ταν 10 χρονν ο πατρας του πθανε και η μητρα του τον πρε μαζ με τα λλα αδλφια του και λθαν στη Ζκυνθο. Εχε δσκαλο στα Λατινικ και στα Αρχαα Ελληνικ τον Αντνιο Μαρτελο, ο οποος τον αγαποσε πολ και περηφανευταν αργτερα για το μαθητ του. Τον Ογο Φσκολο, θεωρον οι Ιταλο εθνικ τους ποιητ! μως για μς τους λληνες εναι σχεδν γνωστος, αν και θα πρεπε να καυχιμαστε κι εμες γι αυτν, λγω της ελληνικς καταγωγς του και των επτανησιακν καταβολν του πλοσιου ργου του ποιητ.
     Η μητρα του, αναγκζεται να φγει με τα δο λλα αδρφια του στη Βενετα. Σε λγο καιρ (1792) ακολουθε κι ο 10χρονος Νικολ, που μετ την οριστικ εγκατστασ του στην Ιταλα μεταβαπτστηκε σε Ογο. Η ζω του, πως αποτυπνεται στο εκτενς χρονολγιο του αφιερματος, ταν περιπετειδης και σημαδετηκε απ την πολυτραχη περοδο των ναπολεντειων πολμων. Το 1799 κατατσσεται στο στρατ, παρνει μρος σε μχες και τραυματζεται δυο φορς.



     Η παρδοση μας λει πως τα βρδια μη χοντας στο σπτι του φως πγαινε στη γειτονικ εκκλησα της Οδηγτριας και διβαζε στο καντλι, που ταν στην αυλ μπροστ στο εικνισμα του Αγου Φανουρου, τα μαθματα του. Στη θση που βρισκταν η Εβρακ συναγωγ χει εντοιχιστε μια πλκα που σθηκε απ τους σεισμος για να θυμζει τι ο μικρς Φσκολος λαβε μρος σε διαδλωση για την ανεξιθρησκα και μαζ με λλους πταξαν τα κγκελα που κθε βρδυ απομνωναν τους Εβραους στη συνοικα τους το Γκτο. Απ τη Ζκυνθο ο ποιητς στους πρτους μνες του 1793, φεγει για τη Βενετα που εχε πει και τον περασμνο χρνο για λγες μρες. Η μνα του εχε νοικισει εκε να φτωχσπιτο σε μια λακ και σκοτειν συνοικα, στο Campo dei gatti.
     Στη Βενετα ο Ογο πγαινε στο σκολει των Ιησουιτν. "Τα πρτα μου χρνια", μας λει ο διος, "φωτστηκαν απ τη Μοσα κι ο νους κι η καρδι μου θερμνθηκαν απ την ποηση. Μ’ αγπη γι’ αυτ, διβασα τους Ιταλος και Λατνους ποιητς, το Δντη και τον μηρο, τον πατρα κθε ποισεως". Στο σκολει δειξε αμσως το ποιητικ του ταλντο και την υπεροχ του στους λλους συμμαθητς του. Ρχτηκε με θρμη στη σπουδ. Εχε δασκλους το Gailiccioli στα Ελληνικ και τον Dalmistro, που δημοσευε το Anno Poetico, που τυπθηκαν τα πρτα ποιματ του. Οι συμμαθητς του τον θαμαζαν. Υπρχαν μως κι λλοι που τον μισοσαν. Μια μρα νας απ’ αυτος, ο Γεργιος Δοσμανης, τον περμενε στη σκλα του σκολειο και τον χτπησε γρια παρ’ λες τις φωνς και τις κλψες του.
     16 χρνων, ρχισε να γρφει ποιματα. Δεν εχαν φυσικ μεγλην αξα, μα δειχναν την τση του κι ρχισαν να τον κμουν γνωστ. Η ιδιρρυθμη συμπεριφορ του, το ντσιμο του, οι επαναστατικς του ιδες -που τις εκφραζταν φανερ- τραβοσαν τη γενικ προσοχ. Στη βιβλιοθκη Marciana που πγαινε συχν και μελετοσε, ο διευθυντς Μορλλι τον συμπθησε και τον σστησε στη δισημη Ισαβλλα Θεοτκη και στην Ιουστνα Ρενι, που στα περφημα φιλολογικ σαλνια τους, γνρισε τον καλτερο κσμο. λαβε τσι το βφτισμα της κοσμικς ζως κι ρχισε κει τους αναρθμητους ερωτς του. Η δξα πια του χαμογελοσε. Με την τραγωδα του Θυστης, 19 χρνων, αποθεθηκε. -Viva il giovine Greco- φναζαν για εννα βραδις στο θατρο που παιζταν. Η εξλιξ του ταν ραγδαα. Με τον ρτις γνηκε δημοτικτατος. Με τους Τφους αποθανατστηκε.



     Η δσπιστη Βενετσινικη Κυβρνηση δεν βλεπε με καλ μτι τον νεαρ Ογο. Η επιτυχα του Θυστη, που οφειλταν το περισστερο στις δημοκρατικς του ιδες, την καμαν πιο προσεχτικ. Οι αρχς της Γαλλικς Επαναστσεως εχαν ξαπλωθε πολ ο ποιητς μας γινταν επικνδυνος. Καταδικεται κι’ αναγκζεται να φγη πρτα στην Πδοβα που πρε μαθματα απ το δισημο Ελληνιστ Τσεζαρττι κι πειτα στο Μιλνο, που κατατχτηκε στο στρατ της νεοσστατης Κισαλπινς δημοκρατας. Με τη πτση μως της αριστοκρατικς κυβερνσεως της Βενετας, ξαναγυρζει εκε θριαμβευτς. Ανακατεεται μ’ λη του τη θρμη και την ψυχ στην πολιτικ. Αγορεει στο παιθρο και στις συνελεσεις των Ιακωβνων. Γνεται γραμματες του δμου, το εδωλο των νων και ο ρωας της ημρας. Με τη συνθκη μως του Καμποφρμιου η Βενετα παραχωρεται στους Αυστριακος. Ο Ογος θλει να την κψουν καλτερα. Μα απογοητευμνος απ τους ανθρπους κι’ απ τη τχη της δετερης πατρδας του, φεγει απελπισμνος, μα σταθερς στις δημοκρατικς του ιδες, στο ελεθερο Μιλνο. Κι’ αρχζει εκε η δρση του, πολμορφη και δσκολη να την παρακολουθσει κανες.
     Δημοσιογραφε, ρητορεει στις συνελεσεις, πολεμ γενναα στο Cento και στην πολιορκομενη Γνοβα και πληγνεται. Με το θραμβο του Marengo γυρζει στο Μιλνο. Πηγανει με σπουδαες στρατιωτικς αποστολς στη Βολωνα, Σινα, Φλωρεντα και Πζα, που ερωτεεται την ξανθ Ισαβλα Ροντσινι, την ηρωδα του ρτις. Ξαναγυρζει στο Μιλνο. Εκε αγαπ με πθος την μορφη και ηδονικ Αρζε. Γρφει την ωραιτατη ωδ στη Γιατρεμνη φλη, τα καλτερα του σονττα, στο θνατο του αδελφο του, στη Ζκυθο, στο βρδυ, το λγο του για το Βοναπρτη στο συνδριο της Λινος και διορθνει τελειωτικ τις τελευταες επιστολς του ρτις, αποκηρττοντας τις προηγομενες λαθραες εκδσεις, σαν εκενη της Vera storia di due amanti infelici του Σσσολι, και τις τυπνει στο Μιλνο. Μεταφρζει την Κμη της Βερενκης που τυπνει με την περφημη αυτοβιογραφα του Didimo Chierico.
    Το 1799 χαιρτισε την κατλυση της Ενετικς Δημοκρατας απ τον Ναπολοντα σαν μια νκη της αληθινς δημοκρατας ναντι της ολιγαρχας με την Ωδ Στον Ναπολοντα Βοναπρτη Ελευθερωτ. Πλην μως ο Ναπολων παραχρησε τα ενετικ εδφη στους Αυστριακος με τη συνθκη του Κμπο-Φρμιο κι ο Φσκολος κατγγειλε την αισχρ συναλλαγ στο μυθιστρημ του Τελευταες Επιστολς Του Γικοπο ρτις στα 1803. Παρ' λ' αυτ πολμησε στο πλευρ των Γλλων εναντον Αυστριακν και Ρσσων και μετ την μχη του Μαρνγκο (1800) γινε λοχαγς της ιταλικς μεραρχας του γαλλικο στρατο.



     Στα 1804 με τη μεραρχα του στρατηγο Πνο πηγανει λοχαγς για να λβει μρος στην απβαση του Ναπολοντος στη Γαλλα. Εκε στη Valenciennes, γνωρζει την Αγγλδα αιχμλωτη Φνυ μερυττ κι αποχτ μ’ αυτ την τυχη κρη του Φλωριννα. Γυρζει σε 2 χρνια στην Ιταλα. Εκδδει τα στρατιωτικ συγγρμματα του Μοντεκοκολι, τη μετφραση της α' ραψωδας της Ιλιδος και στο 1807 το υπροχο λυρικοπινδαρικ του ποημα, τους αθνατους Τφους. Η φμη του τρα περν τα Ιταλικ σνορα κι απλνεται στον κσμο λο.  Σε αναγνριση της προσφορς του διορζεται καθηγητς της ρητορικς στο Πανεπιστμιο της Παβας που απαγγλει θριαμβευτικ τον εναρκτριο λγο του, μως διδσκει μνο κατ το τος 1808 –1809. Στο μεταξ χουν αλλξει οι ιδες του για τον Ναπολοντα, διαφωνντας με την απολυταρχικ στροφ του Βοναπρτη. Σε κθε ευκαιρα επιτθεται κατ των Γλλων και του πανσχυρου λογοτεχνικο κατεστημνου, με συνπεια να χσει την εμπιστοσνη του καθεσττος και μαζ την πανεπιστημιακ του δρα, μετ απ πντε μνες! Δυο χρνια μετ γρφει τη να του τραγωδα Αας που ανεβανει στη Σκλα του Μιλνου. Οι εχθρο του τον κατηγορον τι στρφεται κατ του Ναπολοντα κι οι παραστσεις απαγορεονται.
     Το 1812-13 εξορζεται απ το Μιλνο (Ιταλικ Βασλειο) και καταφεγει στην υπ γαλλικ κατοχ Φλωρεντα, που οι δημοκρατικο και οι διανοομενοι τον υποδχτηκαν με ενθουσιασμ. Γνωρζεται με τον ομοδετη του Ανδρα Κλβο που γνεται γραμματας κι αντιγραφας των ργων του. Ο Κλβος επηρεζεται πνευματικ απ τον Φσκολο, μως οι δρμοι των δο ποιητν που μνησαν την ελευθερα, θα χωρσουν αργτερα. Στην πολυτραχη ζω του Φσκολου σημαντικ θση εχαν οι πολυριθμες ερωτικς του σχσεις. Εραστς χι μον της ελευθερας, αλλ και του ωραου φλου, αγπησε κι αγαπθηκε. Ο πρτος του ρωτας, στα 16, ταν η κοντσσα Ισαβλλα Θεοτκη Αλμπρτσι, γυνακα σπνιας ομορφις και καλλιεργημνη που τον βοθησε πνευματικ και συνβαλε στην προβολ του ργου του. Το 1805 απκτησε τη Φλωρινα, το μοναδικ του παιδ, καρπς της σντομης σχσης του με την Αγγλδα Φνυ Εμερυττ. Ο πατριτης-ποιητς γνρισε και την απλυτη νδεια.
     Η σκληρ στρατιωτικ ζω μως δεν τον εμποδζει να γρφει σοντα, αλλ και μεγλα ργα, εμπνευσμνα απ τα μηνματα της Γαλλικς Επανστασης. Το πρτο του δρμα ο Θυστης χει μεγλη επιτυχα και σε ηλικα 18 ετν καταχειροκροτεται απ τους θεατς που τον αποθενουν φωνζοντας: "Viva il giovane Greco"! Απ τα πιο γνωστ ργα του εναι οι Χριτες, Οι Τελευταες Επιστολς Του Ικωβου ρτις και το επικ ποημα Οι Τφοι. Γι' αυτ το τελευταο ο Αντνης Μαρτελος, πατριτης κι επανασττης που υπρξε δσκαλς του στη Ζκυνθο, επε πς οι Τφοι εναι ργο ενς γνσιου λληνα και χι Φργκου, πως θλουν να τον κμουνε.
     ταν οι αυστριακο κατρθωσαν να προυν κτω απ τον λεγχ τους την Ιταλα, αυτοεξορζεται λγων των πολιτικν του απψεων
στην Ελβετα. Ο φλος του Καποδστριας ενγηρσε στε να του δσει η αγγλικ κυβρνηση διαβατριο Επτανησου. τσι στα 1816 πηγανει στο Λονδνο. Για να ζσει κνει το δσκαλο. Ο πθος του μως εναι να γυρσει στη Ζκυνθο και αυτ φανεται στα ποιματα που γρφει και στα γρμματα που στλνει στους συγγενες και στους φλους του. Στα 1817 πεθανει η μητρα του και ο θνατς της ταν να δυνατ χτπημα για τον ποιητ. Αποφασζει να γυρσει στη Ζκυνθο, μως να ατχημα που εχε καθς κανε ιππασα τον ανγκασε να αναβλει το ταξδι. Αρρωστανει απ το συκτι του, αποσρεται στην εξοχ και γρφει την περφημη απολογα του lettera Αpologetica.



     11 Σεπτμβρη 1816 ρχισε η κατρρευση. Η ποιητικ παραγωγ ελαττθηκε, τα οικονομικ του δυσκλεψαν, η νδεια κι οι ταπεινσεις επφεραν φθορ στην υγεα του και τον ανγκασαν να ταπεινωθε πολ και να ζσει στο περιθριο. Ωστσο, θλει να κατεβε στην Ελλδα και να πολεμσει: "Θαρρ πως εμαι ξιος συμπολεμν και συγγρφων, να ενεργσω υπρ λαο ελευθρου, που δναμαι να καυχηθ πως εμαι συμπολτης, για να συνεισφρω εις την ευδαιμοναν και δξαν της Ελλδος και να δυνηθ να δουλεσω την Πατρδα". Δεν πρλαβε μως γιατ στις 10 Σεπτμβρη 1827 πθανε, πμπτωχος, σε προστιο του Λονδνου, στα 49 του χρνια απ υδρωπικα του πατος. Θβεται στο νεκροταφεο του Chiswick. Τη κηδεα του ακολουθον λγοι φλοι κι η κρη του Φλωριννα, που εχε αποκτσει απ την Αγγλδα Φνυ Εμερυττ. Η κρη του Φλωρινα πρλαβε να περισσει τα γραπτ του, πριν φγει κι η δια απ τη ζω λγους μνες μετ το θνατο του πατρα της. Τα οστ του μεταφρθηκαν με μεγαλοπρεπ πομπ στις 24 Ιουνου 1871 κι ενταφιστηκαν στο ιταλικ Πνθεον, δπλα στο κενοτφιο του Δντη και του Μιχαλ γγελου, στη Σντα Κρτσε, στη Φλωρεντα. Ττε η ελληνικ πλευρ κινητοποιθηκε να πρει τα οστ στη Ζκυνθο, αλλ ταν πλον αργ. απ εκε μεταφρθηκαν το 1994 στο αθριο του πανεπιστημου της Παβα - τι ειρωνεα!
     Η Ζκυνθος πνθησε το θνατ του. γινε μνημσυνο στον γιο Μρκο, στο οποο μλησε υπροχα ο Σολωμς, εκφνντας τον επικδειο, το "Elogio a Ugo Foscolo" κι ο επσης Ζακυνθινς ποιητς Διονσης Γρυπρης απγγειλε ελεγεα του.
Τα παντα του ργου του Φσκολου, στην ιταλικ επσημη κδοση, γεμζουν 23 τμους με πολλς χιλιδες σελδες. Ο 13ος τμος περιχει τα κεμενα που γραψε ο ποιητς για τα Επτνησα και τη Πργα -να Κατηγορ κατ της Ιερς Συμμαχας του Μτερνιχ διτι πολησε την μορφη πλη της Ηπερου στους Τορκους. Στο προσεισμικ Φιρο Του Λεβντε το περφημο Δημοτικ Θατρο, ργο Τσλερ που ισοπδωσαν οι σεισμο, φερε το νομα του ποιητ, εν το σπτι που μεγλωσε, γινε το 1885, Φωσκολιαν Βιβλιοθκη που το 1935 συγχωνετηκε με τη Δημσια Βιβλιοθκη. Το κτριο καταστρφηκε το 1940 απ βομβαρδισμ των …Ιταλν!
    Ο Φσκολος στκεται στο μεταχμιο του νεοκλασσικισμο και του πριμου ρομαντισμο. Αριστοργημ του θεωρεται το ποημ του Dei sepolcri (Οι τφοι): με αφορμ να διταγμα του Ναπολοντα περ δημοκρατικς ομοιομορφας των τφων, ανατρχει στους μεγλους νεκρος της Ελλδος, της Ιταλας και της Φλωρεντας ειδικτερα. ταν ργο που επηρασε το κνημα του Risorgimento (Ιταλικ ενοποηση) και παραμνει αγαπητ μχρι σμερα.



   Του κκου Φργκο θλουν να σε κμουνε
   που εσαι λληνας οι "Τφοι" το φωνζουνε.

     Με το παραπνω επγραμμα ο Μαρτελος υπαινσσεται τι το ργο του ποιητ εναι ελληνικς μπνευσης, πως κι ο διος εναι ελληνικς καταγωγς. Οι πργονο του ρθαν απ τη Κρτη. Ο ποιητς αναφρει πως ανκει στον οκο των ευγενν Foscolo, αν και πολλο βιογρφοι το αμφισβητον. Ο παππος Φσκολο, καθς κι ο πατρας γεννθηκαν στην Κρκυρα και σποδασαν ιατρικ. Ο Ογκο γεννθηκε στη Ζκυνθο. Η οικογνεια γνρισε πολλς περιπτειες (μετακινσεις, ασθνειες, αυτοκτονες κι οικονομικ προβλματα). Μετ το θνατο του ποιητ γιναν πολλς αππειρες για τη συγγραφ μιας τεκμηριωμνης βιογραφας του, αλλ απ κενες που γιναν καμμα δεν ικανοποησε τους ενδιαφερμενους κι σοι επιφανες υποσχθηκαν να γρψουν, τελικ, δεν γραψαν. Αρχικ, ο φλος του ποιητ, Μικλε Λενι εξδωσε μια βιογραφα, που μως δυσαρστησε τον νετερο αδελφ του Τζολιο, γιατ, κατ την ποψ του, διαστρβλωνε την αλθεια. Η φλη του ποιητ Κουρνα Μοτσνι-Ματζτι, η "Dona gentile", πως την αποκαλοσε ο Ογκο, ενδιαφερταν επσης για μια βιογραφα του ποιητ, του οποου κατεχε το αρχεο κι εχε στεν αδελφικ σχση με τον Τζολιο. Η Ματζτι παραχρησε πληροφορες κι αρχειακ υλικ στον Τζουζππε Πκκιο, φλο του ποιητ, μως και πλι η βιογραφα δεν την ικανοποησε οτε και τον Τζολιο, οποος βρκε υπερβολς και διαστρβλωση πληροφοριν που εξθεταν τον ποιητ και την οικογνεια. Να τονιστε εδ τι ο Τζολιο φρντιζε να δοξαστε η ζω του αδελφο του και να πιστοποισει με κθε κστος την ευγεν καταγωγ. μως οτε ο Τζολιο οτε ο Ογκο ταν πντα ειλικρινες σχετικ με την οικογνει τους.
     Η Ματζτι δυσαρεστημνη με τον Πκκιο και, θλοντας να διορθσει τα λθη, απευθνθηκε στον Αιμλιο Τυπλδο, ο οποος ναι μεν δχτηκε, αλλ οτε εκενος γραψε. Εντωμεταξ κυκλοφρησε η βιογραφα απ τον Καρρρ που στηρχτηκε σε ντοκουμντα κι απφυγε τις συναισθηματικς απολογες. Ο μεγλος ιταλς πολιτικς και φιλσοφος Τζουζππε Μαντσνι που θαμαζε τον Φσκολο, για τον συνδυασμ της πολιτικς σκψης με τη λογοτεχνικ επιδεξιτητα, εχε εκδηλσει επσης την επιθυμα να γρψει, αλλ τελικ δεν γραψε. Οτε κι ο Νικολ Τομαζο, τρησε την υπσχεσ του να γρψει, πργμα που η Ματζτι θερησε προδοσα και χαρακτρισε τη συμπεριφορ του νανδρη, απρεπ κι αγεν. Το γιατ απφυγαν να γρψουν τσοι επιφανες φλοι που γνριζαν καλ τον ποιητ κι εχαν στα χρια τους σημαντικ υλικ, ταν τι λλοι θερησαν τι δεν μποροσαν να γρψουν κτι αξιοπρεπς, λλοι γιατ δεν το επτρεπε η Βενετα κι η λογοκρισα, λλοι λγω του "παρωχημνου, ισχυρο ακαδημασμο αποστρεφταν το ργο του, τη ζω και την κοσμοθεωρα του", αλλ το βασικτερο σως ταν η "μεγλη πεση του Τζολιο, για καθ’ υπαγρευση δημοσευση στοιχεων που αφοροσαν το γενεαλογικ τους δντρο".
    Το σπτι στη Ζκυνθο βρισκταν στη συνοικα της Παναγας της Οδηγτριας, σε μια φτωχογειτονι. Ο Ξενπουλος χει κνει μια πολ ωραα περιγραφ του στα πρτα του κεμενα. Το σπτι αυτ, που κινδνεψε απ κατεδφιση, το κρδισε σε δημοπρασα ο Δμος και στγασε τη Φωσκολικ Βιβλιοθκη, μχρι που κατρρευσε απ τους ιταλικος βομβαρδισμος το 1940. Ο Αντρινο Μαρκσιος Κολτσι νθρωπος με πρα πολλ ταλντα, διπλωμτης, βουλευτς, μλος Ακαδημιν, λαμπρς δημοσιογρφος, εξδιδε το περιοδικ Il 18 Marzo, πολμησε και διακρθηκε για την ανδρεα του, φιλλληνας απ το 1875, περιοδεοντας στα ελληνικ νησι, πρασε απ τη Ζκυνθο ταν γινταν ο θρυβος για το σπτι. Ο Κολτσι προσφρθηκε να δωρσει μαρμρινο ομοωμα του ποιητ κι αναμνηστικ πλκα με σχετικ επιγραφ. Σ' να πολ ενδιαφρον κεμεν του για τη Ζκυνθο, γραψε: "πως η Αγα Ελνη για τον Ναπολοντα, η Καπρρα για τον Γκαριμπλντι, η Ζκυνθος εναι να νησ παγκοσμου φμης μσω του Ογο Φσκολο, του αθνατου ποιητ των Τφων, πγα να δω το φτωχικ χαμσπιτο. Εκε που γεννθηκε ο Νικολ Φσκολο, γνωστς στον κσμο με το νομα Ογο, στις 7 Φλεβρη 1778, πως εγ ο διος επαλθευσα στα εκκλησιαστικ μητρα της Ζακνθου. Η φτχεια αυτο του οικοδομματος εναι απδειξη της οικονομικς στεντητας που αντιμετπιζε η οικογνεια του μεγλου ποιητ".
     Ο Αντνιος Μανοσος γεννθηκε στην Κρκυρα, ταν αγωνιστς πρωτοπρος και νθρωπος του θετρου, με δρση κι ανησυχες που ξεπερνον την εποχ του, με σπουδς στην Ινιο Ακαδημα και σε πλεις της Ιταλας, ενστερνστηκε τις ιδες του Risorgimento, συναναστρφηκε με ηγετικς επαναστατικς προσωπικτητες της Ιταλας, επστρεψε στην Ελλδα κι ασχολθηκε με το θατρο κι ως ηθοποις και ως διδκτωρ της δραματικς τχνης. Στον Μανοσο αποδδεται μια μετφραση των Τφων. Οι Τφοι εναι ποημα πατριωτικ και αναφρονται στο ναπολεντειο διταγμα του Σαιν Κλου (1804) σμφωνα με το οποο απαγορευταν να θβονται οι νεκρο μσα στις εκκλησες. Το ποημα αγαπθηκε λγω του πατριωτικο του χαρακτρα και των φιλελεθερων ιδεν της εποχς του. Ο Τζουζππε Γκαριμπλντι ετοιμοθνατος το εχε κτω απ το μαξιλρι του κι απγγελε στχους.
     Στα ελληνικ οι Τφοι μεταφρστηκαν απ τον Αλξανδρο Σοτσο (12 στχοι στο ργο του Εξριστος), τον Ματθαο Γεργιο Κλλο, τον Ζαλοκστα, Μτεσι, Μαβλη, Δικταο και πρα πολλος λιγτερο γνωστος. Ανμεσα σ' αυτος πρπει να εναι κι η λανθνουσα μετφραση του Μανοσου για την οποα δεν βρκε εκδτη. Απ λλες πληροφορες συνγεται τι η μετφραση γινε περ το 1886 με αφορμ ποιητικ διαγωνισμ απ το περιοδικ Ο Ποιητικς Ανθν, με αφορμ το σπτι του ποιητ. (Στο Στκι θα φιλοξενηθον αποσπσματα απ τη μετφραση του Γιννη Καλοσγορου).


     Η φιλομθεια κι η ευφυα του ανεδεχθη απ παιδ, ταν σποδαζε εβρακ παρ τη θληση τς μητρας του αποστρεφμενης τους απογνους των σταυρωτν του Χριστο. Ο Φσκολος. μην χοντας κλεσει ακμα τα οχτ του χρνια, ξεσκωσε λο το παιδομνι τς περιοχς εκενης αποβλποντας στο γκρμισμα των τειχισμτων και την απελευθρωση των Εβραων. Αφο βγαλε πρτα λγο στα παιδι, πο κρατοσαν τσεκορια, σφυρι και λλα εργαλεα, ανλαβε: ως αρχηγς την επθεση ενντια στα τειχσματα των πυλν. "Ανεβασμνος σε μα σκλα εχε αρχσει να χτυπ μανιασμνος μ' να σιδερνιο τσεκορι την κεντρικ πλη, πο βρισκταν στη βοριν πλευρ του πλατματος τς εκκλησας τς Ανληψης, εν τον υποβοηθοσαν στην επθεση λλα παιδι και κμποσοι φηβοι. Οι Εβραοι ακογοντας τα χτυπματα νμισαν τι στρεφταν επθεση ενντια τους. τσι ρχισαν να φωνζουν ζητντας βοθεια. Μαζετηκε αρκετς κσμος, φτασαν ακμα και αστυφλακες. ατμσφαιρα ταν ηλεκτρισμνη γιατ δημιουργθηκαν αντεγκλσεις ανμεσα στους συγκεντρωμνους στην πλατεα. Ο Φσκολος απτητος συνχιζε τα χτυπματα εν οι σντροφοι του γιναν καπνς μλις εδαν τους αστυφλακες. Ο διος αναγκστηκε τελικ να παραδοθε και να οδηγηθε στο μπουντρομι του κστρου. Αποφυλακστηκε χρη στις ενργεις της θεας του Ιωννας.
     Ο Φσκολος εχε τση απ παιδ στη μελαγχολα και σ' ναν γριο θυμ ενντια σ' λους και στον εαυτ του ακμα! Πολλς φορς, ταν του αντιστεκταν κανες, πεφτε κατχαμα χτυπντας απ λσσα τα δντια. Μονχα μητρα του μποροσε να τον γαληνψει. νας απ τους μεγαλτερους πνους της ζως του, πως εξομολογιταν αργτερα διος, ταν οι πκρες και τα βσανα πο εχε δοκιμσει μητρα του εξ αιτας του βαιου και δστροπου χαρακτρα του. Αφνταστα ορμητικς και ενθουσιδης απ παιδ δειχνε ταυτχρονα μια πλρη αδιαφορα για την δια του τη ζω. Χαρακτηριστικ εναι το θρρος κι ψυχραιμα του σ' ναν απ τους μεγαλτερους σεισμος της Ζακνθου.Το περιστατικ αυτ αναφρεται απ ορισμνους "λληνες βιογρφους του Φσκολου, χωρς ωστσο να μνημονεεται κι χρονολογα του σεισμο πο γινε στο νησ στις 23 'Οκτβρη 1791. Ττε τα τεχη του Κστρου πεσαν, αρκετο νθρωποι σκοτθηκαν και τραυματστηκαν, εν σωριστηκαν σ' ερεπια εκκλησες, καμπαναρι και πολλ σπτια. Φσκολος, σ' λη τη διρκεια του σεισμο, μεινε ατραχος στο κρεβτι του.
     Η φιλελεθερη φση του σαν φηβος επμενον ταν να επηρεαστε απ το κρυγμα του δασκλου του Αντωνου Μαρτελου ενντια στο ρχοντολι του Νησιο. Τον διο καιρ κυκλοφοροσαν στη Ζκυνθο ευρτατα οι επαναστατικς αρχς του γαλλικο διαφωτισμο. Υπρχε μια συνεχς αναταραχ των κοινωνικν τξεων στη Ζκυνθο απ την εποχ του «Ρεμπελιο των ποπολρων» (1628) κι τσι το πρασμα στις επαναστατικς αρχς της τελευταας 10ετας του 18ου αι. ερισκε τοπικ πρσφορο και γνιμο δαφος. Μαρτελος αποχαλοσε τους ρχοντες ανθρωπμορφα θηρα κι εχθρος της ανθρωπτητας. Εναι σγουρο τι μεταγενστερη δρση του Φσκολου στη Βενετα σαν ενθρμου οπαδο και αγωνιστ των γαλλικν δημοκρατικν ρχων εχε την αφετηρα της στο ανσυχο πολιτικ-κοινωνικ κλμα των εφηβικν του χρνων στη Ζκυνθο.
     Δεν μπρεσε να καλλιεργσει τη μητρικ του γλσσα εξ αιτας της οριστικς απομκρυνσης του απ τη Ζκυνθο και της ολοκληρωτικς του αφιρωσης του στα ιταλικ γρμματα. Κι μως ο Φσκολος εχε μια ντονη εσωτερικ ασθηση της δημοτικς που αν επμενε στη σπουδ της θα φτανε σε λαμπρ αποτλεσμα. Μακρυ απ τη γεντειρ του νοιωθε την λλειψη επικοινωνας του διου με την κοιν ελληνικ γλσσα των συμπολιτν του. Αξιομνημνευτο εναι το παρακτω σντομο γρμμα του ποιητ στη μητρα του:
   "Μητρα μου αγαπημνη διατ δεν μου γρφεις την χρεα σου; Γρψε μου γραικικ και Ζακυθιν και πες του αγαπημνου σου παιδιο τι θλεις. Σε περικαλ με δκρυα εις τα μτια μου".
     Το σχολεο του Αντνιου Μαρτελου βρισκταν στο μεγλο πλτωμα της εκκλησας της Ανληψης κοντ στην κεντρικ πλη του Γτου. Οι μαθητς του πγαιναν αχραγο με το φαναρκι στο σχολεο. Ανμεσα τους ταν κι ο Νικολς Φσκολος. Οι 2 πρτοι και σημαντικο δσκαλο του που τον οδγησαν στην αρχαιοελληνικ, λατινικ και ιταλικ γραμματολογα ταν οι Αντνιος Μαρτελος και Νικλαος Reinaud. Ο πρτος λληνας ο δετερος Γλλος. Ιερωμνοι σοφο κι οι δο αλλ ταυτχρονα και θερμο οπαδο της γαλλικς επανστασης.

ΡΗΤ:

 * Η δξα των μεγλων ανδρν οφελεται: κατ να τταρτο στο θρσος, δο τταρτα στη τχη και το τελευταο στα εγκλματ τους.

 * Να μετανινεις για το παρελθν, να δυσφορες για το παρν, να φοβσαι για το μλλον. Αυτ εναι η ζω!

 * Ο πνος, γι' αυτος που δεν χουνε ψωμ να φνε, αντχεται περισστερο.


 * Aινιο ργο -πληρνει η κυβρνηση.


========================


ΠΟΙΜΑΤΑ:

            Στη Ζκυνθο

Πλι στη ζω δεν θα πατε το δστυχο ποδρι
τις γιες χθες που γγιζα στα χρνια τα χρυσ.
Ω ποθητ μου Ζκυνθο, που πντοτε με χρη,
στο κμα καθρεφτζεσαι, στα Ελληνικ νερ.

Η Αφροδτη ολλαμπρη απ κει μσα βγκε
κι καμε με το γλιο της γνιμα τα νησι.
Οπο απεργραφτα ο λαμπρς ο στχος δεν αφκε,
τα νφη σου τα διφανα, τα δνδρα τα πυκν.

Του ποιητ που ψαλλε τη διφορη εξορα,
Της μορας τ' γρια κματα, που το μικρ νησ
Ο Οδυσσας φλησε τρανς στη δυστυχα.

Απ' το παιδ σου το χαρο, ω μητρικ μου γη,
μονχα το τραγοδι του θα 'χεις για συντροφι.
Σε μνα η Μορα μου 'γραψε αδκρυτη ταφ.

      Στη Μακρυν Φλη

Δκαια γιατ σ' αφκα, ω, δυστυχι μου!
στα κματα φωνζω που χτυπονε,
τις λπεις, και κουφο τα δκρυα μου,
της Τυρρηνας οι νεμοι σκορπονε.

λπιζα, αφο κι νθρωποι κι ειμαρμνη,
σ’ επορκο πλθος μ’ σπρωξαν μακρυ σου,
μακρυ απ' τη χρα που περνς θλιμμνη,
θυμντας μου, τα χρνια τ’ ανθηρ σου,

λπιζα πως ο χρνος, οι ρμοι βρχοι,
που βγγωντας περν, κι αυτ τα αινια
δση, που σα θερι ζω σ’ γρια πλη,

για με θε νταν νεση μονχα.
ελπδα! Η αγπη μες στα καταχθνια
Θ’ ακολουθει αθνατη, μεγλη.

             Η Ζωγραφι Μου

Αυλακωμνο μτωπο, μτι βαθουλωμνο,
ξανθς, λιγνς στα μγουλα, με βλμμα τολμηρ,
λευκ τα δντια, κκκινο τ' αχελι φουσκωμνο,
ωραο λαιμ, στθος πλατ και πρσωπο γυρτ.

Σωστς στο σμα, φορεσι απλ και ζηλευτ,
γοργ το βμα, οι στοχασμο, οι πρξεις, η λαλι.
φρνιμος, σωτος, γλυκς, λος καρδι τιμ,
εχθρς στον κσμο κι εχθρικ σε μνα τα στοιχει.

Παλικαρσιο φρσιμο στο χρι και στο στμα,
μονχος πντα, σκεφτικς, χλωμς και λυπημνος,
γεμτος πεσμα, ανσυχος, ταχς, πντα οργισμνος.

Απ ελαττματα τρανς κι απ αρετς ακμα
το δκιο θλω, αλλ' αγαπ ,τι ποθε η καρδι.
Συ θα μου δσης, θνατε, και φμη κι ησυχι.

(και τα 2 μτφρ. Στφανος Μαρτζκης)

                Οι Τφοι

( απσπ.)

Σ' σκιο κυπαρισσιν και μες σε υδρες
Γλυκαμνες με κλψα εναι σως ο πνος
Του θαντου αλαφρτερος; Αν ο λιος
Για με της γης πλια δεν πληθανη τοτη
Την ωραα φαμελι απ ζα και χρτα,
Και σαν μπροστ μου πλουμιστς μ’ ελπδες
Δε θα χορεουν οι ρες που θε νρθουν
Οτε, φλε, απ σε θ’ ακοω το στχο
Και την πικρ αρμνια που κυβερν τον,
Οτε η πνο στην καρδι πλιο θα μου κρνει
Των παρθνων Μουσν και της Αγπης,
Μονχη πνο στην στατη ζω μου,
Ποιο θναι παρηγρημα μια πτρα
Για τες χαμνες μρες να χωρζη
Τα κκκαλα μου απ’ τα μετρα που σπρνει
Στες στερις και στες θλασσες ο Χρος;
Αλθεια, Πινδεμντη, και η ελπδα,
Στερν θε, τους τφους φεγει κι’ λα
Η λησμονι στη νχτα της τυλζει
Κι’ απ σλο σε σλο τα κουρζει
Μια δναμη δουλετρα κι λα, ανθρπους,
Τφους, στερνς θωρις κι απομεινρια
Της γς και τ’ ουρανο ο καιρς αλλζει.
Μα γιατ πρτα απ’ τον καιρ του εαυτο του
Θα φθονση ο θνητς την πλση που τον
Σταματ και νεκρν στη θρα τ’ Αδη;
Δε ζη αυτς τχα και στο χμα, τμου
Βουβ θα τοναι η αρμονα της μρας,
Αν με γλυκς φροντδες στων δικν του
Το νου μπορε να την ξυπν; Εναι ουρνια
Η ανταπκριση τοτη της αγπης,
Κι’ απ την περικεφαλαα στους μους
Ουρνιο δρο στους θνητος. Και ζομε
Συχν γι' αυτν με το νεκρ μας φλο
Κι' αυτς μαζ μας, αν η γη πονντας,
Πο παιδ τον εδχτη κι' θρεψ τον,
Δση συλο στερν και σα σε μνας
Κρφο αμαντο το λεψανο φυλξη
Απο της μπρας το δαρμ κι απ τ' χλου
Τ' ανερο πδι και μια πτρα γλση
Τ' νομα κ' να δντρο μυρωμνο
Τη στχτη μ' σκιους απαλος γλυκνη
Μνο ποιος πσω αγπες δεν αφνει
Λγο τους τφους χαρεται, κι αν πρα
Κοιτζη απο το ξδι, την ψυχ του
Βλπει να παραδρνη με το θρνο
Των Αχεροσιων τμπλων, η αποκτου
Απο του θεου συχριου τα μεγλα
Φτερ να καταφεγη μα τη σκνη
Αφνει σ' ρμου σβλου τα φλεσκονια,
που οτε να προσεχεται γυνακα
Ερωτευμνη, οτε ν' ακοη διαβτης
Μοναχικς το στναγμα που στρνει
Σ' εμς η Φση μσα απ' τα μνημορια.

(55 πρτοι στχοι μτφρ Λ. Μαβλης)

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers