-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.

 
 

 

Παρθνης Κωνσταντνος, (1878-1967) 

     Γεννθηκε στην Αλεξνδρεια το 1878. Ο πατρας του Νικλαος, τανε καπνμπορος ελληνικς καταγωγς κι αγγλικς υπηκοτητας, την οποα διατρησε κι ο γιος μχρι το 1917. Η μητρα του Ελισβετ Ceresuoli ταν Ιταλδα γεννημνη στο Arpino, να χωρι κοντ στη Ρμη. Εχε βαπτιστε ορθδοξος, αλλ φοτησε στο γαλλφωνο σχολεο Saint-Francois-Xavier των Ιησουιτν στην Αλεξνδρεια κι απκτησε στρεη και πολγλωσση παιδεα. Το 1895, η τχη φερε στη γεντειρ του απ τη Βιννη να Γερμαν συμβολιστ ζωγρφο, τον Karl Wilhelm Diefenbach (1851-1913), που μελλε να σταθε ο σημαντικτερος δσκαλς του. Μχρι σμερα, η μορφ αυτο του δασκλου παρμενε σκοτειν, απ νετερες ρευνες, μως, μαθανουμε πως ο δισημος εκενα τα χρνια στους κκλους των Ευρωπαων μυστικιστν, Ντφενμπαχ, ταν ζηλωτς του θεοσοφισμο, οπαδς επσης του ακραου εθνικιστικο κινματος του πανγερμανισμο κι νας απ τους πρωτοπρους του νεορρομαντικο πολιτιστικο κινματος αλλαγς της ζως (Lembensreform), φανατικς χορτοφγος, φυσιολτρης κ.λπ. Αν κι υπρξε μτριος μλλον ζωγρφος μυστικο-συμβολικν συνθσεων, η ιδιτυπη και ισχυρ προσωπικτητ του φανεται, ωστσο, πως επηρασε βαθτατα τον μαθητ του, διαμορφνοντας καθοριστικ τις πνευματικς του αναζητσεις. Δχως λλο, ταν αυτς που τονε μησε στους φαντασμαγορικος κσμους του συμβολισμο και του μυστικισμο. Ο Παρθνης τον ακολοθησε στην επιστροφ του στη Βιννη και μαθτευσε κοντ του ως τουλχιστον το 1900, χρονι που ο δσκαλς του φυγε στην Ιταλα.
     Στην πρωτεουσα των Αψβοργων, εχε την ευκαιρα να παρακολουθσει απ κοντ την περιπτεια της νεοδρυμνης καλλιτεχνικς ομδας Sezession, και να μελετσει στις εκθσεις της χι μνο τα ργα του ιδρυτ της G. Klimt, αλλ και σημαντικν συμβολιστν και νεωτεριστν, πως των Puvis de Chavannes, G. Segantini, Μ. Klinger, F. Khnopff, J. Whistler, F. Hodler, Μ. Denis, Ο. Redon, αλλ και των νεομπρεσιονιστν, των nabis κ.., που συμμετεχαν προσκαλεσμνοι στις εκθσεις της. ργα του, πως το αινιγματικ «Sursum Corda», του 1903, που εκτθηκε στην Αθνα με τον ττλο «'Ανω σχμεν τας καρδας», η «Κεφαλ- Ecce Ηomo», του 1900 (αντγραφο ργου του Ντφενμπαχ), το «Ελφι Σε Πυκν Δσος» (πριν απ το 1905), η «Πλαγι» του 1908, ο «Ευαγγελισμς» του 1909 κ.., μαρτυρον την μεση κι γκαιρη εξοικεωση που εχε με αυτ τα κινματα.
     Πρπει να συμπληρσουμε στα πρτα αυτ χρνια της διαμρφωσς του, χι μνο το ενδιαφρον που δειξε για τη ζωγραφικ των ναζαρηνν, σο κυρως τις μελτες που πραγματοποησε της βυζαντινς τχνης, στο Δαφν, κατ την πρτη παραμον του στην Αθνα (1903-1909) καθς και στα ταξδια του στη Μακεδονα και την Κωνσταντινοπολη. Η τριετς παραμον του, τλος, αμσως μετ τον γμο του με την Ιουλα Βαλσαμκη, στο Παρσι, τα χρνια 1909-1911, του δωσε την ευκαιρα να γνωρσει απ κοντ το ργο καλλιτεχνν πως ο Cezanne, αλλ και να εκθσει στο διο εκενο Salon D' Automne, που πρωτοεμφανστηκαν οι κυβιστς. Ωριμζοντας στη Βιννη και το Παρσι τα χρνια των πρτων καλλιτεχνικν επαναστσεων, ο Παρθνης μπρεσε να προσλβει γκαιρα τις πνευματικς ανησυχες των συγκαιρινν του νεωτεριστν καλλιτεχνν και να σταθε τσι αυθεντικ πρωτοπρος και χι νας ακμα καθυστερημνος ακλουθος, νας «ναρθηκοφρος ποιητς», πως θα λεγε ο Σικελιανς. Δεν αντγραψε εκ του ασφαλος τις δη διατυπωμνες και αποδεκτς υφολογικς νεωτεριστικς πραγματσεις, αλλ εκκινντας απ παρλληλες εσωτερικς εμπειρες κατληξε στο προσωπικ του τεχνοτροπικ ιδωμα.
     Η επιστροφ το 1911, στην Ελλδα κι η εγκατστασ του στη Κρκυρα, που γεννθηκαν και τα δυο του παιδι, οριοθετε τη πρτη αποφασιστικ περοδο διαμρφωσης των αναζητσεν του. Εκε, στο εργαστρι του στο Κοντοκλι, επιχερησε να εκφρσει μια σνθεση αρχαιοελληνικν, βυζαντινν και νεωτεριστικν μορφοπλαστικν στοιχεων. Οι φρμες ανγονται στα βασικ τους εππεδα, τα σχματα γνονται περισστερο αποφασιστικ, γεωμετρικ και προβλλουν στο πρτο εππεδο, οι μεγλης κλμακας συνθσεις του υπακοουν σε αρμονικς χαρξεις και παρνουν χαρακτρα διακοσμητικ, η παλτα του καθαρζει τενοντας στις αντιθσεις των συμπληρωματικν και κυρως στις αρμονες των παραπληρωματικν χρωμτων, εν η πινελι του, ευδικριτη και ρυθμικ, δνει νταση στις μορφς. Παρλληλα με τις τεχνοτροπικς του κατασταλξεις ολοκληρνεται κι η ιδεολογικ του ωρμανση.
     Ερχμενος στην Αθνα, το 1917, γνωρζεται, μσω του Λυκοργου Κογεβνα, με τον Αλξανδρο Παπαναστασου και μ' λλους φιλελεθερους διανοομενους και καλλιτχνες συνδοντας τη τχη του με τη δικ τους πολιτικ πορεα. Τα χρνια αυτ εναι τα χρνια της επιβολς τους. Πρωτοστατε στη νεωτεριστικ και πρωτοποριακ για τα αθηνακ δεδομνα της εποχς ομδα «Τχνη», μαζ με τους Κ. Μαλα, Ν. Λτρα, κ.. Το 1920 πραγματοποιε μια μεγλη αναδρομικ κθεση στο Ζππειο, που προκαλε θυελλδεις συζητσεις και για την οποα τιμται απ τη κυβρνηση Βενιζλου με το Αριστεο Των Τεχνν.
     Το 1922, αψηφντας το κλμα τρομοκρατας, τλμησε να επισκεφθε τον φυλακισμνο Παπαναστασου, που, σμφωνα με τον αννυμο χρονικογρφο «εσχεδασε με κρβουνο εις τον τοχον της φυλακς να σχεδασμα που παρστανε τη μορφν της Δημοκρατας μσα εις εν Δ. Αυτ το σχεδασμα εχρησμευσεν απ ττε ως σμα της Δημοκρατικς Ενσεως. Ο κ. Εισαγγελες, μλις επληροφορθη τι εσχεδισθη το σμα αυτ εις τον τοχον, διταξε να το σβσουν δι να μην προκαλ και αυτ εκδηλσεις υπρ της Δημοκρατας! Και εσβσθη, αλλ' πειτα εχαρχθη εις χιλιδας των βιβλιαρων των μελν του Δημοκρατικο Συλλγου».
     Ζωγραφζει επσης εκενα τα χρνια το πορτρτο του Παπαναστασου, που δημοσιεεται πρωτοσλιδο στην εφημερδα Δημοκρατα, στις 12 Μαρτου 1924, την ημρα δηλαδ που ο δημοκρτης πολιτικς σχημτισε κυβρνηση. Το πορτρτο δημοσιεθηκε με χειργραφη τη γνωστ πρτασ του απ το Δημοκρατικ Μανιφστο της 12ης Φεβρουαρου 1922: «Η Ελλς δεν ενε βασιλικν τιμριο. Ενε δημιοργημα του πνεματος...». Λγους μνες πριν, το φθινπωρο του 1923, η υποψηφιτητα του Παρθνη για μια δρα της Σχολς Καλν Τεχνν εχε καταψηφιστε απ τους συντηρητικος καθηγητς, πρωτοστατοντος του Γ. Ιακωβδη. Θα χρειασθε νομοθετικ παρμβαση, που θα συντξει ο Ζαχαρας Παπαντωνου, το 1929, στερα απ τη θριαμβευτικ επιστροφ του Βενιζλου στην εξουσα, για να διοριστε καθηγητς της Σχολς, που θα παραμενει μως ξνο σμα, γνωρζοντας να διαρκ πλεμο απ τους λλους καθηγητς.
     Στο εργαστρι του στη Σχολ μαθτευσαν οι Γ. Τσαροχης, Ν. Εγγονπουλος, Δ. Διαμαντπουλος, Γ. Δμου, Β. Σεμερτζδης, Γ. Μανουσκης, Ι. Μολφσης, Δανιλ, Π. Ττσης, Γ. Μιγδης κ.. Για πρτη φορ στη Σχολ λειτοργησεν εργαστρι, που διδσκονταν το αυστηρ σχδιο δο διαστσεων, η μελτη των επιπδων κι οι σχσεις των καθαρν χρωμτων. «δωσε στη ζωγραφικ μας κτι μεγλο: την Πειθαρχα στον "τνο" και στη "σνθεση"», σημεινει ο Τσαροχης. Μαθητς του εχαν υπρξει επσης οι Δ. Πικινης και Ν.Χ. Γκκας, το κρος του μως ταν πολ ευρτερο κι γγιζε προστατευτικ λους σοι κινονταν στους δρμους του νεωτερισμο. Οι νοι βλεπαν στον Παρθνη ναν οδηγ, μιαν αυθεντα: «Θεωροσαμε τον Παρθνη να στριγμα της μοντρνας τχνης στην Ελλδα», γρφει ο Ζογγολπουλος, ομολογντας αυτ την μμεση αλλ προωθητικ δναμη που εχε το παρδειγμ του για τη γενι του. 
     Το 1925 εχε κτσει στους πρποδες της Ακρπολης, στην οδ Ροβρτου Γκλι 40, το εμβληματικ σπτι-εργαστρι του που σχεδασε ο διος μαζ με τον Πικινη, σμφωνα με τις πρωτοποριακς αρχς του Μπαουχους. Τα χρνια αυτ του '20 υποστηρζεται απ τα υψηλτερα στρματα του οικονομικο κατεστημνου και κυρως απ τους τραπεζτες αδελφος Λοβρδου. Μχρι το 1933, ολοκληρνει μια σειρ απ μεγλες συμβολικς συνθσεις, απ τις οποες ξεχωρζουν εκενες με τα ορφικ-μουσικ θματα κι οι «Αποθεσεις Του Αθανασου Δικου».
     Ο ανελητος μως και καθημερινς παρασκηνιακς πλεμος των συντηρητικν καθηγητν μσα στη Σχολ, τα χρνια του '30, αρχζει να τον φθερει. Πλησαζε πλον τα 60. Χαρακτρας υπερευασθητος, εσωστρεφς και με μυστικιστικς πνευματικς αναζητσεις, καταφεγει απ τα μσα της 10ετας στη σιωπ. Η γυνακα του Ιουλα τονε συνοδεει παντο κι επιφορτζεται κθε πρακτικ ευθνη, φθνει συχν στο σημεο να εξηγε η δια στους μαθητς του αυτ που θελε να τους πει. Αυτς απφευγε πλον συστηματικ, τσο τις καλλιτεχνικς εκδηλσεις σο και το να συζητ για καλλιτεχνικ, πως και κθε λλου εδους ζητματα φθνοντας σ' αυταρχικς αντιδρσεις. Ο γιος του Νκος εχε διηγηθε τι απαγρευσε -σχεδν προσβλητικ- ακμα και στον βασιλι Γεργιο να καπνσει στο ατελι του, ταν του πζαρε το 1938 για το γνωστ πορτρτο του (σμερα στη συλλογ Γ. Περδου).
     Το 1938 μπρεσε να πραγματοποισει, με την υποστριξη του Παντελ Πρεβελκη, μια μεγλη αναδρομικ κθεση στην Μπιεννλε της Βενετας. ταν η τελευταα του ελπδα να ανυψωθε απ τον κλειστ ελληνικ ορζοντα σε μια διεθν αναγνριση, στην οποα φανεται δεν εχε πψει να προσδοκ (υπγραφε πντα στα γαλλικ: C. Parthenis). Το ργο του προκλεσε ασθηση, αλλ μσα σ' να διεθνς περιβλλον που καλλιτεχνικ χει στραφε πλον σε νεοκλασικς κι αναπαραστατικς αναζητσεις το αφαιρετικ του φος κι ο ψιμος συμβολισμς δεν εχαν την αναμενμενη επιτυχα.
     Το 1940, ο υπουργς Πρωτευοσης Κ. Κοτζις κι ο Δμαρχος Αθηναων Α. Πλυτς του ανθεσαν να διακοσμσει με ντεκα πνακες μα αθουσα του Δημαρχεου, αντ του ποσο των 800.000 δρχ. Η παραγγελα χι μνο δεν πληρθηκε ποτ, λγω της ναρξης του Πολμου, αν κι λα τα ργα εχαν φιλοτεχνηθε γκαιρα, αλλ επιπλον επιφλαξε μεταπολεμικ στον ζωγρφο θλιβερς δικαστικς περιπτειες.
     Τα χρνια του Πολμου και της Κατοχς η επαφ του με το κοινωνικ περιβλλον παρμεινε δυσχερς. Διηγονται ανκδοτα για την γνοι του σχετικ με τα σα συνβαιναν εκενα τα χρνια γρω του, αλλ την ημρα της απελευθρωσης ανβηκε ο διος κι ψωσε μια τερστια γαλανλευκη στην ταρτσα του σπιτιο του. Μετ τα Δεκεμβριαν, οι φιλοβασιλικο-συντηρητικο καθηγητς εκμεταλλευμενοι το αντιδημοκρατικ πολιτικ κλμα της εποχς, συνχισαν με μεγαλτερη νταση να τον υπονομεουν. Κατφεραν χι μνο να ματαισουν τον αριστνδην διορισμ του στην Ακαδημα Αθηνν, που σχεδαζε ο Γ. Παπανδρου, αλλ και τη βρβευσ του στην Πανελλνια του 1948, που την υποστριζαν οι Κ. Τστσος και Μ. Καλλιγς.
     Το 1947, εχεν δη δηλσει παρατηση απ τη Σχολ Καλν Τεχνν. Απ ττε κλεσθηκε οριστικ στο εργαστρι του μχρι τον θνατ του, το 1967, αρνομενος να εκθσει να πουλσει ργα του καθς και κθε να μεσολβηση, του Μ. Καλομορη, του Σ. Κουγα κ.., για να εκλεγε Ακαδημακς. Η κρια αιτα της ιδιτευσς του, της αποστροφς του κσμου, της εσωστρφειας, της οποας η σιωπ δεν πρπει να ταν παρ να απ τα πρτα στδια, ταν η ανγκη του για αυτοσυγκντρωση και περισυλλογ, η απφασ του να βαδσει μιαν εσωτερικ πορεα στοχασμο και ενρασης, απερσπαστος να αφιερωθε στη φιλοτχνηση του δικο του οραματικο κσμου.
     σο η ψυχικ του αγωνα τον οδηγοσε σε μια ερμητικ στση, σο ο «διαφωτιστς» γιντας ερημτης, τσο η αισθητικ του λλαζε και στρεφταν προς το «υψηλ» παρ προς το «ωραο». τσι, η ρεμη σνθεση, οι αβρς καμπυλσεις των περιγραμμτων, ο πλοτος του χρματος, τα ενδιμεσα ημιτνια που γλυκανουν τα περσματα απ το φως στη σκι, λα δηλαδ τα μορφοπλαστικ στοιχεα που χαρακτριζαν τα ργα του στις αρχς του αινα, θα αλλξουν σταδιακ. Μεταμορφθηκαν σε οξυγνιες τομς, σε ξονες επικλινες, σε βαιες ιλιγγιδεις καμπλες και ευθεες αιχμηρς. Το χρμα λιγστεψε δχως διαχσεις φθνοντας στη δραματικτητα της αντθεσης του ψυχρο κυανο και της θερμς μπρας, εν η τονικ κλμακα περιορστηκε χωρς ενδιμεσες μετατονσεις.
     Ο κσμος του, ο λυρικς, ο μυστικς και γαλνιος, η τρυφερ ζωγραφικ του των τοπων και των πρτων «Ευαγγελισμν» και η πστη του στην ενσρκωση της ελπδας στον παρντα κσμο, αποσαθρνονταν, καθς βωνε λο και περισστερο την ανελητη σκληρτητα των κοινωνικν σχσεων. Η ελπδα του για τη μεταθαντια λτρωση και δξα αποτυπνεται τσι στην αελλδη ζωγραφικ της «Αποθωσης Του Αθανασου Δικου», που αποκαλπτει ναν κσμο οραματικ, θριαμβευτικ, ηθικ κι εναυσματικ και μια βαθτατη πστη που εντεινταν συνεχς, βουβ κι εσωτερικ.


==============================




                                          Τα Καλ Της Συγκοινωνας


 Πορτρατο Αβρωφ


 Πεκο



                                      Επδαυρος



 Ναυσικ



                                             
Προς



                                         Ανσταση



                           Το Λιμνι Της Καλαμτας



                                          Αλληγορα



                   Αποθωση Αθανσιου Δικου



                         Ελφι Σε Πυκν Δσος


 Καισαριαν


 Κπος Ελαιν



                                                         Νεκρ Φση



                                                  Νεκρ Φση Με Κιθρα


 Νυχτερινς Ορφας


 Παναγα Με Βιβλο


 Παραλιακ Τοπο



                             Ηρακλς & Αμαζνες



                                 Ανσταση



                              Αθανσιος Δικος
__________________________________________________

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers