-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

' :

  Βιογραφικ

     Ο Χαρλαμπος ννινος (Μπμπης) γεννιται στο Αργοστλι στις 6 Σεπτμβρη 1852. Λγα χρνια μετ την νωση των Επτανσων με την Ελλδα και τον καταστροφικ σεισμ του 1867 στη Κεφαλονι, γνος αριστοκρατικς, πλην με οικονομικ προβλματα, οικογνειας του νησιο, ρθε στο φως κι αυτς. Γονες του εναι ο κτηματας Γερσιμος Δημτριος ννινος κι η Ελνη Σκιαδ. Το περιβλλον που περν τα παιδικ κι εφηβικ χρνια του καθορζεται απ τις ιδιατερες ιστορικς συνθκες των Επτανσων και, κυρως, απ την ευκατστατη οικογνει του. Στο Αργοστλι λαμβνει τη δημοτικ και γυμνασιακ εκπαδευσ του, εναι η περοδος της πρτης πνευματικς ανησυχας, που χαρακτηρζεται απ την ντονη φιλομθει του. Το 1870 βρσκεται πρτη φορ στην Αθνα κι εργζεται για σντομο διστημα σαν υπογραμματας στην Εισαγγελεα Εφετν. Η πνευματικ δραστηριτητ του ξεκιν την δια χρονι με την υποβολ στον Βουτσιναο Διαγωνισμ μιας ποιητικς συλλογς με τον ττλο Λυκαυγς, για την οποα λαμβνει, μεταξ των 4 συμμετεχντων, τον 3ο παινο. Τον επμενο χρνο (1872), με τον διο ττλο εκδδεται στο Αργοστλι 2η ποιητικ συλλογ του, με διαφορετικ ωστσο περιεχμενο, τα ποιματα που περιχει εναι γραμμνα κατ τα πολ νεανικ του χρνια. Στο μεταξ, το 1871 φρεται να κνει το πρτο βμα στον χρο του Τπου: συνεργζεται με το περιοδικ Εθνικ Βιβλιοθκη δημοσιεοντας ποιητικ κεμενα, μεταξ των οποων κι να μεταφρασμνο. Το 1874 και νωρτερα ταξιδεει στην Ιταλα, που υπηρετε ως υποπρξενος της Ελλδας στο Καστελμρε, κοντ στη Νεπολη, αλλ και στο Κλλιαρι της Σαρδηνας μχρι το 1876, οπτε επιστρφει στο Αργοστλι και μνιμα στην Ελλδα.
     Η επιστροφ απ την Ιταλα τον βρσκει με το να πδι στη γεντειρ του Κεφαλονι κι επομνως, στον επτανησιακ χρο και το λλο στην Αθνα. Τον Οκτβρη του 1876, φρεται να συνεργζεται με τον Ζακνθιο Ανθνα, που δημοσιεει το διγημ του Ματθλδη Η Εορτ Των Νεκρν. να απ τα πρτα αθηνακ ντυπα που συνεργζεται εναι ο Νεολγος Των Αθηνν, που οι στχοι του για ψυχαγωγα του κοινο κι χι για πολιτικ σχολιασμ εναι συμβατο με την ευθυμογραφικ κλση του. Η πκνωση των συνεργασιν του απ τα τλη της 10ετας του 1870 με εφημερδες και περιοδικ του αθηνακο χρου δνει κατ προσγγιση και το χρνο της μετοκησς του γρω στα 1878. Εναι η χρονι που αρχζει να συνεργζεται με την Εφημερδα (1873-1922) του Δημτριου Κορομηλ, που μσα απ τη μνιμη στλη του Πινακδες σχολιζει φιλολογικ και πολιτικ ευτρπελα. Στις συνεργασες του με τον Τπο συγκαταλγονται, επσης, ο Ασμοδαος (1875-1885), τον οποο εξδιδε ο Ροδης μαζ με τον γελοιογρφο Θμο ννινο κι ο Παρνασσς (1877-1895), που στη διεθυνσ του θα βρεθε ο διος απ το 1891 ως το 1895. Το 1885 μαζ με τον Θμο ννινο αρχζει να εκδδει την εφημερδα Το στυ, που θα εξακολουθσει να δημοσιεει ρθρα, σχλια, ευθυμογραφματα κ.., ακμη και μετ την απσυρσ του το 1890, -να χρνο νωρτερα χει, επσης, αναλβει τη θση του αρχισυντκτη στη εφημερδα Καθημεριν του Μιχαλ Λμπρου. Αρκετ αργτερα, τον βρσκουμε σ' ντυπα, πως η Πινακοθκη (1901-1926), η Ελληνικ Επιθερησις (1907-1941), τα Παναθναια (1900-1914, 1914-1915) κι η Μηνιαα Εικονογραφημνη ρις (1924) των Δ. & Π. Δημητρκου, της οποας χει τη διεθυνση κατ τους πρτους 6 μνες λειτουργας της. Ακμη, συνεργζεται με πολλς εφημερδες της Πλης ως ανταποκριτς στην Αθνα κι ανμεσα τους εναι ο Νεολγος Της Κωνσταντινουπλεως (1867-1897) του Σταρου Βουτυρ.



     Οι συνεργασες του με τα ημερσια και περιοδικ ντυπα περιλαμβνουν δοκιμιακ κεμενα, καυστικ σχλια για την επικαιρτητα, κριτικς αλλ και χρονογραφματα. Για τον ννινο, μως, η δημοσιογραφα εναι ο νας απ τους δο χρους δραστηριοποησης, ο λλος ανκει στη λογοτεχνα. Ο νας χρος γονιμοποιε τον λλον, εν κι οι δυο συμβλλουνε στη διαμρφωση της συγγραφικς του ταυττητας. Το ργο του, λογοτεχνικ μη, περιλαμβνει πολλ πρωττυπα κεμενα και πολλς μεταφρσεις, που αποτελονε ταυτχρονα λογοτεχνικ κι επαγγελματικ δρμο, που τονε βοηθ ιδιατερα η γλωσσομθει του.
     Γεννημνος στα μισ του 19ου αι. ωριμζει μες στο κλμα των πνευματικν ζυμσεων και μεταμορφσεων που διαμορφνουν τη "Γενι Του 1880". Τα χρνια της πρτης νετητας στη Κεφαλονι τονε βρσκουνε σε μια διαρκ πνευματικ αναζτηση, ωστσο ο κκλος των φλων του με ανλογα ενδιαφροντα εναι σχετικ περιορισμνος: στη Κεφαλονι ο αδελφικς φλος του Ηλας Τσιτσλης (1850-1927), στη Ζκυνθο ο εκδτης των δο Ανθνων (Ζακνθιος Ανθν, 1874-1878 και Ποιητικς Ανθν, 1886-1887) Ιωννης Τσακασινος (1853-1908). Η εγκατσταση στο αθηνακ περιβλλον του δνει τη δυναττητα να διευρνει τις γνωριμες του και μσα απ αυτς να καθορσει τη πνευματικ υπστασ του. Στον 1ο στεν κκλο γνωριμιν και φιλας βρσκεται η γενι των αθηναων ρομαντικν, ο Δημτριος Παπαρρηγπουλος (1843-1873) κι ο Σπυρδων Βασιλειδης (1844-1874).21 Στη συνχεια εντσσεται πλρως στον αθηνακ λογοτεχνικ χρο ερχμενος σε επαφ με φυσιογνωμες, πως ο Ιωννης Παπαδιαμαντπουλος (Ζαν Μορες, 1856-1910), ο Παπαδιαμντης, ο Ροδης, ο Δημτριος Κορομηλς, ο Ειρηναος Ασπιος κι ο Παλαμς.
     Στην Αθνα γνεται νθρωπος του Τπου. Οι ποικλες δημοσιεσεις δεχνουνε συγγραφα δραστριο, φλεργο και διανοητικ ακαταπνητο. Εναι, μως κι νθρωπος εξωστρεφς, με αγπη για τη ζω, την οικογνει του και τους φλους του. Στους χρους που κινεται γνεται ιδιατερα συμπαθς κι αναγνωρσιμος χρη στη περιπαικτικ διθεση της σκψης του και τον ευθυμογραφικ του λγο. Φανεται, μλιστα, πως χει ανεπτυγμνες προοδευτικς αντιλψεις, ταν γνεται η νωση των Επτανσων (1864) με την Ελλδα εναι μλις 12 ετ'ων, δηλαδ μεγαλνει στο κλμα του θαυμασμο για σους συνβαλαν σ' αυτς τις ιστορικς περιστσεις. Οι σχετικς αντιλψεις του αποκαλπτονται απ τον διο στο λγο που εκφνησε για τον θνατο του ριζοσπστη Γερσιμου Λιβαδ (1789-1876), αλλ και απ την εκτμηση που εχε για το Ρκκο Χοδ (1830-1890). μως, εκτς απ τις επιταγς των καιρν, ο προοδευτισμς του εκδηλνεται στη στροφ του, πως φανεται απ τα ργα που επιλγει να μεταφρσει, απ τον ρομαντισμ στον ρεαλισμ.

     χει σημασα να σμειωθε πως χει συγκροτημνο χαρακτρα, αλλ και πως η πνευματικ δραστηριτητ του εναι συνεχς· η δημιουργικτητ του, ανεπηραστη και απ την επισφαλ υγεα του, εναι αδικοπη μχρι τον θνατ του το 1934 στα 82 του χρνια. Σκιαγραφντας σντομα το πρωττυπο ργο του, θα εντοπισθον οι υφιστμενες με το μεταφραστικ ργο συνδσεις και θα διατυπωθον ορισμνες παρατηρσεις. Το πρωττυπο ργο του καλ χαρτογραφημνο, διακρνεται σε 2 μρη: το εκδιδομνο και το μη. Δημοσευσε τα αφηγηματικ ργα Εδ κι εκε (1884), Αττικα Ημραι (1894) & Ο σλλογος των εισαγγελων κι λλα ευθυμογραφματα (1925), τα δοκμια Δο λληνες ποιητα, Δ. Παπαρρηγπουλος και Σπ. Βασιλειδης (1923) και Τα πρτα τη του Ζαν Μωρες [1923], τις ιστορικς μελτες Ιστορικ Σημειματα (1925), Ο πλεμος κι η ανθρωπτης, Νκαι κατ βαρβρων (1913) και  Οι Ολυμπιακο αγνες (1896) και τα θεατρικ ργα Η νκη του Λεωνδα (1898), ποιος φυλει τα ροχα του (1898) και Ζητεται Υπηρτης (1898). Σχετικ με το μη εκδιδομνο πρωττυπο ργο του, να σημαντικ μρος βρσκεται στο Αρχεο του, να 2ο μρος του αποτελεται απ τα θεατρικ ργα που παρουσιστηκαν σε διφορες θεατρικς σκηνς και 3ο βρσκεται διεσπαρμνο στα ντυπα της εποχς.
    Παρλληλα ασχολθηκε με την ποηση, την πεζογραφα, τη μετφραση, την ιστοριογραφα και το δοκιμο, εν γινε ευρτατα γνωστς για τα εθυμα θεατρικ του ργα. Ενδεικτικ της επιτυχας του εναι τι το μονπρακτο ργο του Ζητεται Υπηρτης επιλχθηκε για τη πρεμιρα του Βασιλικο Θετρου το 1901. Επσης, χρη στη κωμικ φλβα του και τα αστεα λογοπαγνι του, διακρθηκε στη συγγραφ επιθερησης: τα Παναθναια (1907) (μουσικ Θ. Σακελλαρδη), σε συνεργασα με τον Γεργιο Τσοκπουλο, εχανε τσο μεγλη επιτυχα στε οδγησε τους συγγραφες στη δημιουργα των Νων Παναθηναων και σε μα μνιμη συνεργασα (με τη μετπειτα προσθκη στην ομδα του Πολβιου Δημητρακπουλου). Στο γλωσσικ ζτημα υπρξε υποστηρικτς της απλς καθαρεουσας - κυρως λγω του μεγαλτερου πλοτου της σε σγκριση με τη δημοτικ της εποχς - διαμορφνοντας να αξιοσημεωτο προσωπικ γλωσσικ ργανο με παιγνιδη κι ανλαφρη διθεση.
     Αναφορικ με τις μεταφρσεις πρπει να γνουν οι εξς παρατηρσεις. Πρτον, απ τα στοιχεα που προκυψαν απ την αποδελτωση των υπ διερενηση εντπων, αλλ και απ τις πληροφορες που χουμε για τις δημοσιεσεις του σε αυτ, διαπιστνετε η παρξη μιας διαφοροποησης: ο ννινος συνεργζεται με κποια ντυπα δημοσιεοντας ως επ το πλεστον δικ του, πρωττυπα, ργα και με ορισμνα λλα συνεργζεται σχεδν αποκλειστικ ως μεταφραστς. Η διαφοροποηση του εδους της συνεργασας με το κθε ντυπο σχετζεται, προφανς, με τον ιδιατερο χαρακτρα τους, καθς απ τη μα πλευρ, η κριτικ, η ευθυμογραφα και ο σχολιασμς χουν θση στα ενημερωτικ φλλα που εστιζουν στην οικονομικ, κοινωνικ και πολιτικ επικαιρτητα, εν απ την λλη οι μεταφρσεις βρσκουνε χρο σ' ντυπα φιλολογικο και λογοτεχνικο χαρακτρα. Απ τους 2 αυτος χρους καταφρνει να υπηρετσει τις πνευματικς κλσεις του.
     Δετερον, η διαφοροποηση στον τρπο που συνεργζεται με κθε ντυπο συνοδεεται απ διακριτικ επιλογ που αφορ την ταυττητ του. Στα ντυπα, που δημοσιεει ευθυμογραφματα, ρθρα, σχλια κ.λπ. χρησιμοποιε να πλθος ψευδωνμων: Αββακομ, Ηρδης Αττικς, Στρεψιδης, Ρακοσυλλκτης, Τενεκς, Αβδηρτης, Μηλισι, Ρκκος ννινος και Φανεραος, εν αντθετα οι μεταφρσεις φρουν ετε την υπογραφ του ως Χαρλαμπου Μπμπη ννινου, ετε το αρχικνυμο Χ.Α. Επωνμως, μως, υπογρφονται και τα πρωττυπα διηγματα, χρονογραφματα και, γενικτερα, τα κεμενα που δεν χουν εθυμο χαρακτρα. Η χρση ψευδωνμου ως μσκα σως εναι νας ακμη ευθυμογραφικς τρπος σε αντιδιαστολ με την επνυμη υπογραφ που σως υποδεικνει τον σοβαρτερο χαρακτρα της μεταφραστικς φιλολογικς του δρσης. Οι συναναστροφς, οι φιλες κι η θση που εχε στον φιλολογικ και δημοσιογραφικ χρο, αλλ κι η αποδοχ την οποα απολμβανε απεικονζονται στη γνμη που εχε γι' αυτν ο πνευματικς κσμος της εποχς του.



     Εναι γνστης ξνων γλωσσν, πρτα της ιταλικς και της αγγλικς κι στερα της γαλλικς, της γερμανικς και της ρωσικς. Γνωρζει ιταλικ, γαλλικ και αγγλικ, ωστσο οι μεταφρσεις του γνονται αποκλειστικ απ τα ιταλικ και τα γαλλικ, γλσσες που θεωρε τι χειρζεται καλτερα. Δηλαδ, ακμη και στις περιπτσεις μεταφορς κειμνων της αγγλικς, της γερμανικς και της ρωσικς γραμματεας πιστεει πως μεσολαβε γαλλικ εκδοχ του πρωτοτπου. Πργματι, η αγπη του για τη ποηση του Alfred de Musset, το ενδιαφρον του για τη Γαλλικ Επανσταση, τον Ροβεσπιρο και τον Καμλλο Δεμουλν, αλλ κι η ανεπτυγμνη σχση του με την ιταλικ φιλολογα, ροι που μαρτυρε ο Ηλας Τσιτσλης, εναι δεκτες μιας εγγτερης σχσης με αυτς τις 2 γραμματεες. Την ποψη αυτ επιβεβαινει και το γεγονς τι οι μεταφρσεις του πως καταγραφκαν μχρι τρα, εναι κυρως απ τη γαλλικ και την ιταλικ γραμματεα.
     Δεν τανε δυνατ να εντοπισθον λα τα ξενγλωσσα πρτυπα των μεταφρσεων. Ο ννινος ταν δειντερος γνστης των γαλλικν και των ιταλικν· 'αρα λοιπν τανε πιο δκιμο γι' αυτν να μεταφρσει να κεμενο μσω μιας, για παρδειγμα, γαλλικς εκδοχς του, χωρς αυτ να αποκλεει κποια γνση των αγγλικν. Θα τανε δσκολο, ωστσο, να υποστηριχτε τι γνριζε τη γερμανικ και τη ρωσικ γλσσα, πργμα που θα φαινταν απ μια συχντερη επαφ με τα γερμανικ και ρωσικ ργα, λογοτεχνικ μη. Μεταφρσεις του δημοσιεονται στα περιοδικ Εθνικ Βιβλιοθκη (1865-1873), Εστα (1876-1895), Εβδομς (1884-1892), Εκλεκτ Μυθιστορματα (1884-1894), Ποιητικς Ανθν (1886-1887), Εθνικ Αγωγ (1898-1904), Να Ζω (Αλεξνδρεια, 1904-1927) και Μηνιαα Εικονογραφημνη ρις (1924), στο στυ (1885-1890) και στα ημερολγια Ποικλη Στο (1881-1889 και 1912-1914), Αιγυπτιακν Ημερολγιον του τους 1901 και Μικρασιατικν Ημερολγιον.
     Το μεταφραστικ ργο του εναι αποτλεσμα της επαφς του με 3 χρους: τους εκδοτικος οκους, τα περιοδικ ντυπα και τις θεατρικς σκηνς. Οι συνεργασες αυτς δεν εναι, μλιστα, μνο διαρκες, αλλ και, σχεδν, ταυτχρονες· η ανμειξ του με το θετρο διευρνεται αργτερα (1898 κ.ε.) απ την αντστοιχη με τον Τπο και τους εκδοτικος οκους. Ο ννινος συνεργζεται, συνολικ, με 16 εκδοτικος οκους, με τα περισστερα απ τα ργα του να προωθονται απ τον Σλλογο προς Διδοσιν Ωφελμων Βιβλων (ιδρθηκε το 1899 απ τον Δημτριο Βικλα) και τον Εκδοτικ Οκο Φξη. Επσης, ως μεταφραστς, συνεργζεται με 12 ντυπα (ημερσια, περιοδικ κι ημερολγια), σε 2 απ τα οποα (Εστα, Εκλεκτ Μυθιστορματα) με σταθερ τρπο. Πθανε στην Αθνα 23 Μρτη 1934, σε ηλικα 82 ετν.
     Ο ννινος παρουσιζεται ενταγμνος στο παιχνδι μιας συνεχος επικοινωνας με τις εκδσεις και τον Τπο. Η μια συνεργασα διαδχεται την λλη, με αποτλεσμα με αυτ τον τρπο να καθιερνει σταδιακ τη θση του, αλλ και να διεκδικε την επμενη συνεργασα. Αυτ, ββαια, εναι ελογο για ναν νθρωπο για τον οποο η κθε συνεργασα σημανει την εξασφλιση του βιοπορισμο του. Η παρμετρος της υπαγωγς της μεταφραστικς, και χι μνο, εργασας του στις ανγκες επιβωσης τεκμηρινεται, τσο απ μαρτυρες ανθρπων της εποχς σο μως και απ ορισμνες μεταφραστικς επιλογς του. Οι πληροφορες για την οικογενειακ του κατσταση (πολυτεκνα, οικονομικ δυσπραγα, υγεα) εξηγον τη διαρκ αναζτηση συνεργασιν, εν επιβλλουν και την κατανηση κποιων απ τις επιλογς του στη βση της προσαρμογς του στις απαιτσεις της εκδοτικς πραγματικτητας· χαρακτηριστικ παρδειγμα εναι η παρταιρη με τις υπλοιπες μετφραση των Αποστλων του Renan. Τον βιοπορισμ του μως φανεται πως επιτυγχνει και μσω μιας λλης πηγς: μλις μερικ βματα πριν απ το κατφλι του 20ο αι. αρχζει να μεταφρζει εντατικ, ργα για τις ανγκες των θεατρικν σκηνν, κατακτντας στη πορεα εδραα θση στον θεατρικ κσμο.



     Η συγγραφ φανεται πως δεν εναι μνο μια διανοητικ ανγκη, αλλ βαθμιαα γνεται το επγγελμ του. πως δη αναφρθηκε, η εξασφλιση των προς το ζην εναι ο στχος της πλειοντητας σων γρφουν -ετε δημοσιογραφντας, ετε ως δημιουργο ντεχνου λγου- στον Τπο. Ο διος στο ευθυμογρφημ του Τα επαγγλματα που βρσκεται στη συλλογ Ο σλλογος των εισαγγελων κι λλα ευθυμογραφματα (1925) καταθτει τη γνμη του για την αναγκαιτητα της εργασας: ο βιοπορισμς εναι η ανθρπινη ταυττητα: "Το βιοποριστικν επγγελμα εκλλησεν ως εκδριον εις την ρχιν της ανθρωπτητος…σον κανες και αν αποξενωθε, πντοτε θα φρει εις τον λαιμν του τον κλοιν εκενου του επαγγλματος, εις το οποον τον προρισεν η φσις και η μορα του κι εις το οποον χωρς να θλει αιφνιδως κποτε, εν τω μσω λλων και αντθετων ασχολιν τον επαναφρει η ξις, η κλσις, ο προορισμς".
     μως, παρ την προφαν εναρμνιση με τις απαιτσεις του Τπου, των εκδοτν και, ευρτερα, της εποχς, μπορομε να πομε τι το μεταφραστικ ργο του τμνεται απ ναν βασικ ξονα. Στο μεγαλτερο μρος του αφορ ργα αντιπροσωπευτικ των πνευματικν εξελξεων στην Ευρπη κατ τη διρκεια του 2ου μισο του 19ου αι., εν ακμη κι οι περιορισμνες επιλογς απ τη παρδοση (ρομαντισμς) συναρμζονται με τις υπλοιπες ως επιβισεις. Με τη δραστηριτητ του να χαρακτηρζεται μλλον απ την προσαρμογ στις εξελξεις και τις απαιτσεις της εποχς, στο ργο του αφομοινονται τα σγχρονα ευρωπακ προντα. Ως εκ τοτου, εξασφαλζεται στο ργο του ευρεα πολυμρεια. Σε σχση με τις γραμματεες, κυριαρχον οι μεταφρσεις της γαλλικς δημιουργας, με τον ιταλικ χρο να ακολουθε σε μικρ απσταση· σημαντικς εναι ο αριθμς αγγλικν ργων, εν μικρτερη εναι η παρουσα λλων χρων (ρωσα, γερμανα, ισπανα, λατινικ κι αρχαα ελληνικ γραμματεα). Οι επιλογς του, μως, ποικλλουν και ειδολογικ· το μεταφραστικ του ργο συνθτουν το μυθιστρημα, το διγημα, τα θεατρικ ργα, η ποηση, το δοκμιο, η περιηγητικ αφγηση, η ιστορικ πραγματεα.
    Η μεταφραστικ δραστηριτητ του εναι ιδιατερα πλοσια· το πολυδιστατο μεταφραστικ ργο του, καθορισμνο απ τις επιταγς της εποχς, τις ανγκες του διου, λλα και τα ποικλα πνευματικ ενδιαφροντ του εναι νας ακμη δρμος διερενησης των αγωγν επικοινωνας της ελληνικς με την ευρωπακ γραμματεα των τελευταων δεκαετιν του 19ου και των αρχν του 20ο αι.. Το ργο του μπορε να αξιοποιηθε διδακτικ προκειμνου οι μαθητς να διερευνσουν και να κατανοσουν το πλασιο της εποχς του συγγραφα. Τα χρονογραφματ του, ντας διεισδυτικς ματις σε πτυχς της καθημεριντητας, αποτελον εξαιρετικ παρθυρα προκειμνου να προσεγγσουμε κριτικ τις νοοτροπες μιας εποχς. Το διο και τα θεατρικ ργα του συγγραφα. Ιδιατερα το Ζητεται Υπηρτης, χει χαρακτηριστε ως να απ τα σπουδαιτερα ργα της εποχς, καθς με γλυκπικρο χιομορ και ξυπνα γλωσσικ παιχνδια ξεφεγει απ’ το εππεδο της κωμωδας ηθν και "κλενει το μτι" στον υποψιασμνο θεατ, μιλντας του για αναξιοκρατα, ρουσφτι κι ασυδοσα του κρατικο μηχανισμο. Το παραπνω θεατρικ ργο βρσκεται στο διαδκτυο, στη ραδιοφωνικ του εκδοχ, και οι μαθητς θα μποροσαν να αναβισουν μσω αυτς της ακρασης μια ολκληρη εποχ, στα μσα του 20ου αινα, που χαρακτηρστηκε ραδιοφωνικ. Ακμα, οι διδακτικς προσεγγσεις του θα μποροσαν να αφορον στα ξυπνα ψευδνυμα του συγγραφα και να συζητηθε ο ρλος των ψευδωνμων κι η μδα της εποχς που μεσουρανοσαν.



 * Χειργραφα του λογοτχνη βρσκονται στο Γενικ Αρχεο του Ελληνικο Λογοτεχνικο και Ιστορικο Αρχεου (Ε.Λ.Ι.Α.)
 * Σμφωνα με τα αρχεα της Μεγλης Στος των Ελευθεροτεκτνων της Αθνας, ο ννινος ταν μλος της Στος Πυθαγρας.
 * Του αποδδεται η πατρτητα της φρσης «τρχα γρευε και Νικολ καρτρει». Λγεται τι ο ννινος συνομιλντας με τον Ροδη κουσε το Νκο Πολτη να περιγρφει το σχδιο του για την κδοση λαογραφικο υλικο και παροιμιν και την πρθεσ του να γυρσει λην την Ελλδα, να βλει φλους του φιλλογους να τον βοηθσουν και να περιμνει μχρι τη συγκντρωση λου του υλικο και του απντησε: «Τμου εναι τσι, τρχα γρευε Νικολ μου και στερνα καρτρει».
 * Συνυπγραψε την επσημη κδοση της ιστορας των 1ων Ολυμπιακν Αγνων, μαζ με τους Τιμολων Φιλμων, Ν. Πολτη.
 * Απσπασμα απ την περιγραφ τελικο ρσης βαρν των 1ων Ολυμπιακν Αγνων της Αθνας 1896 του αυτπτη μρτυρα δημοσιογρφου και χρονικογρφου Χ. Ανννου: "Αγωνζονται εν τη παλαστρα ο Σομαν και ο Τστας. Αμφτεροι εναι στιβαρο, αλλ ο Γερμανς φανεται επιτηδειτερος. Η πλη μνει αμφρροπος επ πολ, τε τλος ο Σομαν αρπζει ισχυρς εκ της οσφος τον αντιπαλν του και μετ πολλς προσπαθεας τον ρπτει πτιον. Οι θεατα ζητον ττε δια κραυγν να προσλθη κι ο ταιρος παλαιστς Χριστπουλος, αλλ ο δυστυχς νοσηλεεται, παθν κατ την προτερααν κταγμα ωμοπλτης. Τοιουτοτρπως μνει μνον νικητς και τροπαιοχος ο Σομαν κι η γερμανικ σημαα ανυψουμνη επ του ιστο και χαιρετιζομνη διαλαλε την νκη του".
 * Eχε πρωτοτυπα στην κφραση και μορφοποηση τς ευαισθησας του. Εχε αποθησαυρσει πλθος ποικλες εμπειρες, απ την επαφ του με τον νθρωπο και τη κοινωνα. Εχε αφηγηματικ ικαντητα σο λγοι και τη δινθιζε με πνευματδες χιομορ, πηγαο, να χιομορ με λγο χαριτωμνο και συχν καριο, εστροφο με νοηματικ κοντρστα, μ ρυθμ, με παραστατικτατες παρομοισεις: "Αφ' ης εποχς εμετρετο το σμα μου επ του πχεως και τα τη μου επ των δακτλων, τρεφα ρωτα σφοδρν προς την ανγνωσιν. λα τοτα τα ερωτηματικ ανεκινθησαν και περιεδινθησαν εντς του πνεματος μου, ως κρφη υπ του ανμου στροβιλιζμενα".
 * Η πορεα του απ τις ερασιτεχνικς προσπθειες στη Κεφαλονι και τον τρπο που νας πρην πολτης του Ινιου Κρτους ενσωματνεται σε μια δυναμικ κι υπ συνεχ διαμρφωση αθηνακ πραγματικτητα της εποχς, ταν εκπληκτικ. Πολυγραφτατος (συχν σε βρος της ποιτητας) και με συνεργασες σε πλειδα εντπων ολκληρου του ελληνικο κσμου της εποχς, σχετικ ξεχασμνος κυρως λγω της επιλογς του να γρφει σε μια "χαριτωμνη" καθαρεουσα, αλλ με τερστια αποδοχ στην εποχ του, εναι να απ τα πιο χαρακτηριστικ παραδεγματα "αφομοωσης" Επτανησων λογοτεχνν απ την αθηνακ πραγματικτητα, υπογραμμζοντας τη διαφορ των υπλοιπων Επτανσων με την Κρκυρα, που διατρησε για μερικς δεκαετες ακμα την επτανησιακ ιδιαιτερτητ της στον λογοτεχνικ χρτη.

Εργογραφα

Πεζογραφα
Εδ κι εκε. Αθνα, τυπ. Δημητρου Κορομηλ, 1884.
Αττικα Ημραι. Αθνα, Ι.Ν.Σιδρης, 1894.
Ο σλλογος των εισαγγελων και λλα ευθυμογραφματα. Αθνα, Ελευθερουδκης, [1925].
Οι κνες της Κωνσταντινουπλεως. Αθνα, Πατκης, 1997.

Δοκμια
Δο λληνες ποιητα• Δ.Παπαρρηγπουλος και Σ. Βασιλειδης. Αθνα, Δ. και Π. Δημητρκος, 1923.
Τα πρτα τη του Ζαν Μωρες. Αθνα, Δ. και Π. Δημητρκος, [1923].

Ιστοριογραφα
Ιστορικ σημειματα• Μετ πολλν εικνων. Αθνα, τυπ. Εστας, 1925.
Ο πλεμος και η ανθρωπτης. Αθνα, Δ. και Π. Δημητρκος, χ.χ.
1912• Νκαι κατ βαρβρων. Αθνα, τυπ. Πετρκου, 1913.
Οι Ολυμπιακο αγνες 1896. Αθνα, 1896.
Η απολογα του Οδυσσως Ανδροτσου • Η δολοφονα του. Αθνα, Δημιουργα, 1996 (κδοση γ’).

Θατρο
Η νκη του Λεωνδα• Κωμωδα εις τσσαρας πρξεις. Αθνα, 1898.
ποιος φυλει τα ροχα του και Ζητεται υπηρτης• Κωμωδαι μονπρακτοι• Θατρον ελληνικν. Αθνα, Φξης, 1898.

Μεταφρσεις
Λρδου Βρωνος, Ο ουρανς και η γη. Αθνα, Δημητρκος, χ.χ.
Ανατλ Φρανς, Οι θεο διψον. Αθνα, γκυρα, χ.χ.
Εκλεκτ διηγματα• κατ μετφραση Μπμπη ννινου. Αθνα, Δ. και Π. Δημητρκος, χ.χ.
Ernest Renan, Οι Απστολοι. Αθνα, Φξης, 1914.
Hermann Sudermann, Η τιμ• Δρμα εις πρξεις τρεις. Αθνα, Φξης, 1903 (στη σειρ Θεατρικ Βιβλιοθκη, αρ.6)
Cesare Lombroso, Ο εγκληματας νθρωπος• τμος Α’. Αθνα, Φξης, 1925.
Cesare Lombroso, Ο εγκληματας νθρωπος• τμος Β’. Αθνα, Φξης, 1925.
Ιβν Τουργκνιεφ, Βροχς ανοιξιτικες. Αθνα, κδ. Εφ. Νος Κσμος, 1935.
Ματθλδης Σερρο, Χαμνη αγπη. Αθνα, γκυρα, χ.χ.
Ο Στρατιτης• Διηγματα εκ των του Δεαμτση. Αθνα, Σιδρης,

Μεταγενστερες Εκδσεις
Αι Αθναι του 1850• Εντυπσεις δο Γλλων περιηγητν. Αθνα, Γαλαξας, 1971.


==========================


               Το Βρφος

Μοι εμειδα το μικρν, μοι τεινε τας χερας,
κι εγλα η ψυχ του.
Εγλα, ω! Δεν φερε την μελανν της μορας
σφραγδα, η ψυχ του.

Ωσε εικν εφανετο της ιλαρς γαλνης
κι εγλα το μικρν.
Ειστι δεν ενπνευσε, δεν πιεν οδνης
ποτριον πικρν.

Απυγαζον εκ της χαρς οι δο οφθαλμο του
εσκρτα κι εμειδα,
σαν ζω, συγκνησις, οι τρυφερο παλμο του
και χι αγωνα.

Το μμα του δεν κλαυσεν, ειμ εξ εξ ευτυχας
ειμ εξ ου χαρς.
Θα κλαση μως πειτα πολ εκ της πικρας
και λλης συμφορς.

Θα γρψη την πορεα του επ τας παρεις σου
ο χρνος και θα γνης,
ταλαπωρον, ακλουθος του θλιβερο θισου,
της λπης, της οδνης.

Η τρα ξανθ κμη σου, τοιατη δεν θα μενη,
θα γνη ως χιν
και το αθον στμα σου παρπονα θα χνη
πικρ, προς τον Θεν.

Ω νθος φροδο, ωχρι η τση ωραιτης
και φθνει παρακαρως,
θα σε μαστσουν, δστηνον μικρν, η ανθρωπτης,
αι λπαι ο ρως.

Αλλ' εθε, εθε υπρ σου η τχ' η ολεθρα,
μικρν μου, να καμφθ,
εθε ποτ η λυπηρ αυτ μου η προφτεα,
ποτ να μην εκπληρωθ.

Εις Τον Θνατον Του Αεμνηστου Καθηγητο Ιωννου Μεναγι
(αποβισαντος εις Βδεν)

Απθανεν ο ντιμος και αγαθς πολτης,
ο σεβαστς διδσκαλος, φευ! δεν υπρχει πλον.
Απηυδηκς εις ξνην γην του βου παροδτης,
κοιμται ο καθηγητς τον πνον τον μοιραον.

Εις ξνην γην, πλην διατ; Το χμα δεν βαρνει;
Και τς θα λθει επ' αυτο εν δκρυον να χση;
Λησμονημνον, γνωστον το μνμα σου θα μενη
κι να νεκρνθεμον αυτ, ποτ δεν θα στολση.

Εθε η πλξ του τφου σου βαρεα να μη γνη.
Εθε το κρον μνμα σου η χιν να μη καλψει.
Πλησον σου ν' ανθσωσι αι πτριαι μυρσναι
και η πρωα δκρυα, την δρσο της να ρψει.

Αν πεσες και σ' γνωστα αν εκοιμθης μρη,
το νομ σου εις υμς εν λθη δεν θα μενη.
Ω εθε! εις τον τφον σου ο ζφυρος να φρη
την εκ καρδας μας ευχν. -Κοιμσου εν ειρνη.

                Εσπρα

Εις τας υγρς αγκλας της θαλσσης
ο Φοβος ν' αναπαυθ εμβανει,
λαμπρς εις τας του ουρανο εκτσεις
και τηλαυγς ο σπερος προβανει.

Η νυξ επ της φσεως απσης
βραδυποροσα δη καταβανει,
μετ γλυκυθυμας πσα πλσις
κλνει την κεφαλ βεβαρυμνη.

Οποα εις την φσιν αρμονα!
Η δρσος ππτει, μελιχρ σελνη,
εκ του βουνο προβανει και βραδεα.

Αρχζει τας ακτνας της να χνη,
προς τ κι εσ δεν χαρεις, ω καρδα;
Ειπ μοι, τ σου λεπει; -Η Γαλνη.

                                      (απ το "Λυκαυγς" 1870)

---------------------------------------

                                    Παιγνιοχρτων Συνδιλεξις

     Παρερριμμνα εις μαν γωναν, ξεθωριασμνα εκ της προστριβς, συντεθλασμνα, ηκρωτηριασμνα μερικ παιγνιχαρτα, απομεινρια οικτρ δσμης καινουργος, αγορασθεσης την προτερααν και διασπασθεσης ελεεινς κατ τον πυρετν του χαρτοπαιγνου, την πρωαν της επαριον του νου τους συνωμλουν ανακοινοντα προς λληλα τας εκ της προτεραας εντυπσεις των.
 -Πει κι αυτς ο ι-Βασλης! επε μελαγχολικς ες σσος κοπα μονφθαλμος προσβλπων βλοσυρς ως κκλωψ με τον μνον κκκινον οφθαλμν του.
 -ις-Βασλης κακορρζικος! επεν ες φντες σπαθ, ο ο πρασινοκκκινος χιτν το διεσχισμνος, λειπε δε και ν μρος απ την καστανν κμην του.
 -Ποιος σ' κανε σε ττοιο χλι, κακομορη; τον ηρτησεν ευσπλγχνως μα ξανθ δμα.
 -νας κλητρας, κακ χρνο νχη! απντησεν ο φντες. Εχε πρει μποναμ απ τους χασπηδες και τους μπακληδες της γειτονις και λθε να τον παξη εις εμ. Τον παιξε κι χασε και ττε θυμωμνος μ' εκατεξσχισε χωρς να ενθυμηθ ο θλιος τι εχαμε και μα μικρ συγγνεια μεταξ μας.
 -Συγγνεια με τον κλητρα; ηρτησεν απορν ν πυκνν ολμαυρον δκα μπαστονι.
 -Ββαια· προτο να γνη κλητρας εχρημτισε καπνο . . . φντης!
     Τα παιγνιχαρτα ανεκγχασαν επ τη αστειτητι τατη του συναδλφου των.
 -Εμ, επε το τρα κοπα, μ' ετυρννησεν λη την νκτα νας πρην τμηματρχης· το νομ μου τω εφανετο καλς οιωνς, επειδ τω υπενθμιζε το κμμα του. ταν εδεν μως τι οτε εις τα χαρτι δεν καμνε δουλει το κμμα του, εφουρκσθη και με συνστρεψε και μ' εδγκασε . . .
 -Για να σου πω! κμε μου τη χρι πγαινε πρα πρα! επεν ν παρακεμενον δο· κτι ττοιοι χαρτοπακται ενε λυσσασμνοι και ξρω εγ!... μπορε και συ να λυσσξης.
 -Εμνα πλιν, επε το εννα, μ' πιασε νας βουλευτς συμπολιτευμενος. Τον κουσα να λγη: Με τους εννα του νας κποιος πολιτευμενος γινεν εκενος πο γινεν· αυτς ο ποντος χει τχη! Αλλ φυγε ζεματισμνος την ρα που πεφταν τα καννια.
 -Καννια εφτος θα πσουν πρα πολλ, μου φανεται, επε το πντε. Εδα κτι αξιωματικος, κτι υπαλλλους να παζουν απηλπισμνα και να ριψοκινδυνεουν ποσ μεγαλτερα απ τας δυνμεις των.
 -Εφτος το φτχεια πολλ, επε γενειτης τις και μακρυπλκαμος ργας, χων αποτεθειμνον το στμμα του επ του καρρ, ως να εχε κουρασθ να το φρη επ κεφαλς. Με εχε πρει στην τσπη του νας παλαις μου μουστερς και εγυρσαμε λσχας και καφενεα· παντο κουσα παρπονα, γκρνια, κατρες. Συνηθισμνος εις τες λρες και τα χαρτονομσματα, εθμωσα ταν εδα να πουντρουν επνου μου δεκρες και λθα τρτσος κι εγ δεν ηξερω πσες φορς! . . .
 -Μεγλη η καρρωσνη σου! επεν ο λογοπακτης φντες.
 -Α, εξηκολοθησεν ο ργας, αφο προσβλεψε λοξς τον διακψαντα, παν οι καιρο εκενοι πο εκυλοσαν φθονα επνω μας τα ναπολενια! Το ελληνικ χρυσφι φυγε λο εις την Ευρπη, γινε καννια, πλα, στολα, ναρκοβλα, διτι τρα οι λληνες ενε αποφασισμνοι να παξουν το μεγλο παιγνδι.
 -Μα θα το παξουν, απλς τσι παζουν; ηρτησεν ο αδιρθωτος φντες.
     Ο ργας λαβεν θος αυθεντικν και ητοιμσθη ν' απαντση, αλλ την στιγμν εκενην ο σκουπιδιρης ελθν δικοψε την συνδιλεξιν και παραλαβν τα παιγνιχαρτα ρριψεν αυτ εις το κρρον.

                                         
Η Εορτ Της Ακαδημας

Εικν α':  Η ροδοδκτυλος Ης ακμη δεν νοιξε τας πλας του ουρανο, τε η κυρα Θεοδρα ελγχει οτω πς τον αξιτιμον αυτς σνευνον:
 -Βρε μποφο! δεν ντρπεσαι εσ, ειρηνοδκης νθρωπος, να μην ερης εισιτριο να πμε το βρδυ στην Ακαδημα! Και για ποιους, βρε ξανο, γινεν η Ακαδημα παρ δι τους διαβασμνους και δι τους νοικοκυραους;
 -Μα, γυνακα!.. απ ποον να το προμηθευθ;
 -Να το προμηθευθς . . . απ αυτν τον Προμηθα που γρφουν!

*

Εικν β':  Επτ και τταρτον μ.μ. Η οικογνεια Παραδαρμνου αναμνει εις τα προπλαια. Ο κ. Ζαχαρας επρομηθεθη εισιτριον απ να φλον του νεκροσκπον, συγγεν ενς επαρχιακο συμβολου. Η δεσποινς Ουρανα κυττζει περιπαθς εις τα ψη τον Μουσηγτην, επιδεικνοντα αγερχως την ανδρικν αυτο καλλονν ολκληρον. Η κυρα Θεοδρα μετ πολωρον κπωσιν εκφρζει την επιθυμαν να καθση.
 -Μπαμπ! φωνζει ο Μιμκος, σκωσε εκενους τους δο να καθσουμ' εμες! . . .
     Και δεικνει τους μακαρως αναπαυομνους επ των μαρμαρνων εδρν των Πλτωνα και Σωκρτη.

*

Εικν γ':  Τιτανομαχα φρικτ παρ την θραν της εισδου. Οι αποτελοντες γκον νεοπλσματος νθρωποι τρμοντες καραδοκον να εισλθουν. Ο Ζευς αστυνμος φωνε: ρατε πλας οι ρχοντες υμν! και εισορμ λον το ανθρπινον γνος, καθηγητα, κουλουρτζδες, ιεραπστολοι, οδοντοατρο, αρχιμανδρται. Το πλθος ως συμπυκνωμνη μζα σταματ ασφυκτιν, διτι νομζει τι ο εις το βθος ιστμενος ανδρις του Σνα θ' απαγγελη τον εναρκτριον. Αλλ' οι κλητρες φωνζουν:
 -Δεν χει λγο! ποιος εδε να βγανη!

*

Εικν δ':  Πλρης δισπασις της οικογενεας Παραδαρμνου. Το σφαιρικν σμα της κυρας Θεοδρας κυλινδεται ως θωρηκτν εν ρα τρικυμας, κατ την στιγμν δε κατ την οποαν ο κ. Ζαχαρας πειρται να  της δεξη τον ανδριντα του Σνα, αποσπται εκ του συνωστισμο ες των φαλμπαλδων της εσθτος της και η κυρα Παραδαρμνου αναφωνε μετ μανας προς τον σζυγν της:
 -Τφλες νχης κι εσ κι ο
Σινανς!
     Ο Ζαχαρας ευρσκεται στηριζμενος επ του κατεσκληκτος κλπου πρεσβτιδος, τις του
μειδι φιλαρσκως, εν εκενος διαμαρτρεται μεγαλοφνως περ της αγντητος των προθσεν του. Την στιγμν εκενην ακοεται φων στεντορεα κλητρος:
 -Κριοι, προσξατε εις τα ρολγια σας!
     Ο κ. Ζαχαρας
εξγει παραχρμα το ιδικν του, νομζων τι φθασεν η στιγμ του θεματος, αλλ το ωρολγιον γνεται αυθωρε ανρπαστον υπ επιτηδεου λωποδτου, Η δεσποινς Ουρανα λεπτυνθεσα εκ της πισεως και μηκυνθεσα ρπτει χαμα δι μιας στροφς της ρινς τον πλον κλητρος, στις βλασφημε μανιωδς. Ο Μιμκος υφσταται το πθημα του Προμηθως θλων να κλψη το πυρ, δηλαδ ν κουτον φωσφορων
κηρνων κ τινος θυλακου, και εισαγαγν την χερα δεν δναται πλον να την αποσρη και μνει δσμιος ως εις παγδα φερμενος εν αγνοα υπ του κυρου εντς του πλθους και αναβον:
 -Μπαμπ! μπαμπ! ως
του ο κ. Ζαχαρας ως Ηρακλς μαινμενος τρχει και τον ελευθερνει.

*

Εικν ε' και τελευταα:  Οικτρ συνντησις της οικογενεας Παραδαρμνου μετ πολωρον αναζτησιν εις τον Τρταρον του κπου της Ακαδημας, που ευτυχς λεπουν οι Κρβεροι, οι Ακαδημακο μανδρσκυλοι.
 -Μη μου ματαπς, μωρ κασδη, λγει η κυρα Θεοδρα προς τον σζυγν της, να ξαναπμε σε Ακαδημες και ττοια καραγκιοζλκια, γιατ θα σου βγλω τα μτια!
     Ο κ. Ζαχαρας απρχεται κεκυφς περιστρφων μεταξ των δακτλων του το εισιτριον και εις την ερτησιν του Μιμκου τι ενε εισιτριον απντησε σοβαρς και αποφθεγματικς:
 -Το εισιτριον ενε εκενο το πργμα με το οποον εισρχεσαι εις τας τελετς και ταν το χης . . . και ταν δεν το χης.

                                (απ το "Αττικα Ημραι" 1886)


 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers